Αποσύνθεση του ατομικού ανθρώπου

Σχολιάστε

Θ.Ι.Ζιάκας, Αυτοείδωλον εγενόμην, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2005

Του Άρη Ζεπάτου

Πηγή : Καθημερινή,7-5-2006

Το τελευταίο βιβλίο του Θεοδώρου Ζιάκα «Αυτοείδωλον εγενόμην…» είναι ένα σπουδαίο έργο εθνικής και ατομικής αυτογνωσίας. Με μεγάλη συστηματικότητα εξετάζει πολλά κεντρικά ζητήματα της πορείας του Ελληνισμού και του ανθρώπου και εξάγει επαναστατικά συμπεράσματα. Θα σκιαγραφήσω εδώ ένα πολύ γενικό διάγραμμά τους.

Ο Θ. Ζιάκας απομακρύνεται από τα πρότυπα ερεύνης, τα οποία διαπραγματεύονται την ιστορία ερήμην των ανθρώπων. Δεν είναι οι παραγωγικές δυνάμεις, οι παραγωγικές σχέσεις και οι κάθε είδους αντικειμενικές δομές που κινούν την ιστορία. Αυτά είναι ανθρώπινα δημιουργήματα. Για τη δημιουργία ενός καινούργιου πολιτισμού απαιτείται η εμφάνισις ενός καινούργιου ανθρώπινου τύπου. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ήταν δημιούργημα του Ελληνος ανθρώπου, ο οποίος ανιχνεύεται στα Ομηρικά έπη αλλά και στην Ελληνική μυθολογία. Ο Ελλην άνθρωπος θεμελιώνει την ύπαρξή του πάνω στην ελευθερία. Ενώ έχει παράδοσι δεν αρκείται σ’ αυτήν. Θέλει το κάθε τι να το κατανοήσει με τον δικό του νου. Εγκαινιάζει στην ιστορία τον ατομικό τύπο ανθρώπου. Σ’ ένα κόσμο δεσποζόμενο από αυθαίρετες εξουσίες, οι οποίες είχαν οικειοποιηθεί το Θείον και είχαν συντρίψει τον άνθρωπο, ο Ελλην άνθρωπος εκδίπλωσε την ελευθερία του, προς όλες τις κατευθύνσεις. Στα πολιτισμικά επιτεύγματά του αποτυπώνεται όλη η στοχαστικότης, η σωφροσύνη, η ισορροπία και η ομορφιά που είχε στο ξεκίνημά του.

Ολέθρια παγίδα

Ομως, ο ατομικός αυτός τύπος ανθρώπου, ο οποίος είχε μάθει να στηρίζεται στον εαυτό του και στην κατανόησή του, έπεσε γρήγορα σε μια ολέθρια παγίδα. Ενόμισε ότι μπορεί να νομοθετήσει για τον εαυτό του τι είναι καλό και χρήσιμο, χωρίς τη βοήθεια των μεγάλων υποδειγμάτων, τα οποία μέχρι τότε τον ενέπνεαν. Ο αδύνατος, τρεπτός, περιορισμένος και ελαττωματικός άνθρωπος, αυτοτοποθετήθηκε στη θέση του απολύτου. Αναβίβασε τον εαυτό του σε βάθρο και τον λάτρεψε, ως εάν ήταν Θεός. Αυτοείδωλον εγενόμην και ιδού κείμαι γυμνός, όπως λέγει ο υμνωδός. Ο εαυτός του κάθε ανθρώπου είναι ο Θεός του. Αυτό ήταν στην ουσία το συμπέρασμα του σχετικισμού, της ολέθριας αυτής ελληνικής εφεύρεσης, η οποία επρόκειτο να ξετινάξει τους Ελληνες και τον πολιτισμό τους.

Σαν αποτέλεσμα της καθιερώσεως του πολιτιστικού αυτού κανόνος άρχισε ο πόλεμος όλων εναντίον όλων. Αναρίθμητοι άνθρωποι σκοτώθηκαν, εξανδραποδήθηκαν και απατήθηκαν. Η ελευθερία έγινε κενός τύπος για πάρα πολλούς ανθρώπους. Οταν εχάθη ο σεβασμός στον άλλο άνθρωπο, τότε ο άνθρωπος άλεθε ανελέητα τους άλλους ανθρώπους, δηλαδή τους κατέστρεφε σαν ατομικές οντότητες. Τα θεσμικά όργανα των ελεύθερων πολιτειών έγιναν όργανα απάτης, βίας και μωρίας και έχασαν κάθε κύρος. Και το χειρότερο, οι άλλοτε ελεύθεροι πολίτες άρχισαν να επιθυμούν τον ισχυρό άνδρα, ο οποίος θα έβαζε σε τάξη το χάος, που δημιουργούσαν οι χαλασμένες φρένες των ανθρώπων.

Οταν ο Ελλην άνθρωπος άρχισε να απεμπολή τις αξίες του, όταν ο μέγας Αλέξανδρος, ο μέγιστος Ελλην του αρχαίου κόσμου, εν πλήρει δυνάμει, θεληματικώς, εκήρυξε τον εαυτό του υιό του Αμμωνος-Διός, μετατρέποντας τους εταίρους σε υπηκόους, ο Ελληνισμός περιήλθε υπό τον ανατολικό πολιτιστικό κανόνα. Οταν και οι μαθητές του Ελληνισμού, οι Ρωμαίοι, διέτρεξαν την ίδια τροχιά και καθιέρωσαν τη λατρεία της Ρώμης και του αυτοκράτορος, ως Θεών, ο βρόχος έκλεισε οριστικά και η Ανατολή κατάπιε τη Δύση. Λειτούργησε ένας νόμος υποστροφής και το νεογέννητο άτομο μετετράπη σε υπήκοον, υποχείριο του ομαδισμού ανατολικού τύπου. Σ’ όλη την Αλεξανδρινή εποχή και στη Ρωμαιοκρατία, η αποσάθρωσις και ο εξευτελισμός των αξιών της πρώτης φάσης του Ελληνισμού, κάλπαζε. Ηταν φανερό ότι ο αρχαίος κόσμος, με τα δικά του μέσα δεν μπορούσε να σώσει τις αξίες του. Την απάντηση στο πρόβλημα του αρχαίου κόσμου την έδωσε το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

Αρμονική συλλειτουργία

Ο Ιησούς Χριστός ήταν ένα πρόσωπο το οποίο περιείχε την ανθρώπινη και τη θεία φύση σε μια κατάσταση αρμονικής συλλειτουργίας. Και έγινε η ορατή γέφυρα ανάμεσα στο θείον και το ανθρώπινο. Η πρόσληψις της ανθρωπίνης φύσεως από τον ενσαρκωθέντα Θεό άνοιξε νέες απίστευτες προοπτικές για τον άνθρωπο. Οπως ο Θεός ενσαρκώθηκε μπορούσε και ο άνθρωπος να θεωθεί. Δηλαδή, να μπει σε μια πορεία ομοιώσεως με τον ενσαρκωθέντα Θεό, και με απτό και εμπειρικό τρόπο να λάβει εντός του την Θεία Αγάπη, χάρισμα από τον Θεό και με αυτήν την δύναμι να μεταμορφώση τον εαυτό του εσωτερικά και να αρχίση να μεταμορφώνη και τον κόσμο εξωτερικά.

Αυτός ο ανθρώπινος τύπος, ο έχων υπόδειγμα τον Ιησού Χριστόν, αφού διέσωσε και ολοκλήρωσε τον Ελληνικό ατομικό τύπο, τον ξάνοιξε σε καινούργιες προοπτικές. Καταβάλλοντας βαρύτατο τίμημα, αφού συγκρούστηκε μετωπικά με την απολυταρχία, η οποία ήθελε να οικειοποιηθεί το Θείον, εδημιούργησε ένα καινούργιο κοινωνικό υπόδειγμα, συνταράζοντας τον αρχαίο κόσμο. Οταν η Ρωμαϊκή εξουσία κατάλαβε ότι ήταν αδύνατον να ανασχέση την μεγάλη πνευματική επανάσταση την οποία εγκαινίασε ο Ιησούς Χριστός, αποφάσισε να την προσλάβη για να διασωθή. Τότε άρχισαν άλλες μεγάλες περιπέτειες για τον άνθρωπο που απέβλεπε στη θέωση. Ο Θεόδωρος Ζιάκας μας περιγράφει αυτές τις περιπέτειες και φθάνει σ’ ένα συμπέρασμα με μεγάλη πρακτική σημασία, το οποίο και αξίζει ιδιαίτερα να προσεχθεί.

Σε φάση αποσύνθεσης

Ο σημερινός κυρίαρχος ατομικός τύπος ανθρώπου, ο οποίος διεμορφώθη στον χώρο που άντλησε την έμπνευσή του από τον Ελληνισμό και τον Ιησού Χριστό, έχει μπει στην φάση της αποσυνθέσεως, την οποία προκαλεί ο σχετικισμός, ο οποίος έχει κυριαρχήσει τις τελευταίες δεκαετίες. Ο ατομικός ανθρώπινος τύπος δεν αποτελεί την οριστική απάντηση στο ανθρώπινο πρόβλημα. Γιατί είναι στην πραγματικότητα μεταβατικός τύπος. Εχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στον άνθρωπο της Αγάπης, το Πρόσωπο, όπως το ονόμασε η Παράδοσις μας, ο οποίος λαμβάνει από τον Θεό την Χάρι, δηλαδή την Θεία Αγάπη και συλλειτουργεί με τον Θεό. Αν ο ατομικός άνθρωπος αρνηθεί αυτήν την προοπτική, τότε λειτουργεί ένας νόμος υποστροφής. Ο ατομικός άνθρωπος μπαίνει στην σχετικιστική φάση, μετατρέπει τον εαυτό του σε αυτοείδωλον και καταστρέφει τους άλλους ως ατομικές οντότητες. Δηλαδή καταστρέφει με τα ίδια του τα χέρια την βάση του πολιτισμού και της κοινωνίας του και γκρεμίζεται στον ομαδισμό ανατολικού τύπου, όπως ακριβώς έγινε στην Ελληνική και τη Ρωμαϊκή αρχαιότητα.

Αυτά αποτελούν ένα πολύ γενικό διάγραμμα των επαναστατικών ιδεών του Θ. Ζιάκα, οι οποίες αναπτύσσονται στα πλαίσια μιας μεγάλης σύνθεσης, που καλύπτει όλη τη διαδρομή του Ελληνισμού. Το μόνο που θα μπορούσε να παρατηρήση κανείς, είναι ότι δεν επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των δικών του επαναστατικών ιδεών αλλά ασχολείται υπέρμετρα με τη συζήτηση απόψεων συγχρόνων και παλαιότερων διανοητών, ίσως γιατί έχει ανάγκη να κλείση τους λογαριασμούς του με το παρελθόν. Ομως, έστω κι έτσι, ο προβληματισμός ανυψώνεται εξαιρετικά και μπαίνουν οι βάσεις για μία δραστική και πρακτική αντιμετώπιση των προβλημάτων του συγχρόνου ανθρώπου.

Advertisements

Νοσφεράτος,Κι αυτό που μέσα μας Κτυπά και είναι σα Ρολόι

2 Σχόλια

Κι αυτό που μέσα μας Κτυπά και είναι σα Ρολόι
Κι όλο σκαλώνει σε Λυγμό και είναι Μοιρολόι

Αυτός ο Χτύπος της καρδιάς , το αίμα που κυλάει
σα μια φωτιά που σιγανά το κούτσουρο ρουφάει

Αυτό που κουλουριάζεται μέσα μας κι είναι Φίδι
που όλο τρώει την ουρά, εσωστρεφές σα στρείδι

Αυτό που είναι όστρακο και απο μέσα κλείνει
Κι ο εσωτερικός ρυθμός που η ζωή μας δίνει

Αυτό που ήτανε παιδί ! Αυτός που είναι γέρος
κι οι μνήμες που μας δέσανε γερά μ’ Αυτό το Μέρος

Αυτός ο τόπος ο Άτοπος, αυτή η Ου-τοπία
Και οι Ζωές οι εφτάψυχες που φεύγουν Μία- Μία

Αυτός ο πόνος κι η Χαρά , η Λύπη και η Θλίψη
Κι ο ιστός ο πιο βαθύς, αράχνης , που ‘ναι η Τύψη

Της ενοχής μας η φωλιά ,στα Μύχια που κουρνιάζει
Και είναι σαν Αρπαχτικό , την ομορφιά π’ αρπάζει

κι ο εαυτός μας που κυλά στ’ ορμητικό ποτάμι
κι εμείς που αναπνέουμε στη Λίμνη με καλάμι …

Οι χτύποι λιγοστεύουνε κι έρχεται το σκοτάδι
κι όλο περιμένουμε-μάταια- το σημάδι…

Νοσφεράτος

Ευχαριστούμε θερμά το φίλο nosferato που επέτρεψε την αναδημοσίευση του πονήματος του στις  «Αναγνώσεις»

Πηγή:

http://nosferatos.blogspot.com/2008/07/11-2008-httppontosandaristera.html

& σχόλιο 63 στο πόστ του ιστολογίου «Πόντος και Αριστερά»:

http://pontosandaristera.wordpress.com/2008/01/24/konaki-m-l/

G. Agamben, Η πολιτικοποίηση του θανάτου

Σχολιάστε

Giorgio Agamben, Homo SacerΚυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή,  εκδ. Scripta, Αθήνα 2005, μετάφραση Π. Τσιαμούρας, επίμετρο Γ. Σταυρακάκης, ISBN 960-7909-65-8.

(…) Σε ένα ευφυές άρθρο του, o Willard Gaylin επικαλέστηκε το φάσμα σωμάτων -που ο ίδιος αποκαλεί neomorts [σ.τ.μ.: νεονεκροί] -τα οποία θα είχαν το νομικό καθεστώς των πτωμάτων, αλλά θα μπορούσαν να διατηρήσουν, ενόψει ενδεχομένων μεταμοσχεύσεων, κάποια χαρακτηριστικά της ζωής: » θα ήταν ζεστά, παλλόμενα και διουρούντα».  Σε αντίθετο επίπεδο ένας θιασώτης του εγκεφαλικού θανάτου χαρακτήρισε ως έναν faux vivant [σ.τ.μ. ψευδοζωντανό] το σώμα που διατηρείται ζωντανό με τεχνητά μέσα, υποστηρίζοντας ότι είναι θεμιτή οποιαδήποτε παρέμβαση πάνω του δίχως καμία επιφύλαξη.

Η νοσοκομειακή αίθουσα ανάνηψης -όπου ταλαντεύονται μεταξύ ζωής και θανάτου ο neomort, το πρόσωπο που βρίσκεται σε «υπερβαθέν κώμα» και ο faux vivant- οροθετεί έναν χώρο εξαίρεσης όπου προβάλλει σε καθαρή μορφή μια γυμνή ζωή για πρώτη φορά πλήρως ελεγχόμενη από τον άνθρωπο και την τεχνολογία του. Και επειδή ακριβώς πρόκειται όχι για ένα φυσικό σώμα, αλλά για μια ακραία ενσάρκωση του homo sacer (ορισμένοι έφτασαν στο σημείο να αποκαλέσουν το πρόσωπο που βρίσκεται σε «υπερβαθέν κώμα» ως » μια ενδιάμεση ύπαρξη μεταξύ ανθρώπου και ζώου»), το διακύβευμα είναι, για μια ακόμα φορά, ο ορισμός μιας ζωής η οποία μπορεί να αφαιρεθεί δίχως να διαπραχθεί ανθρωποκτονία (και η οποία, όπως ο homo sacer, είναι «άθυτη», με την έννοια ότι δεν θα μπορούσε προφανώς κάποιος να θανατωθεί συνεπεία μιας θανατικής ποινής).

Ως εκ τούτου δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι μεταξύ των περισσότερων ένθερμων υποστηρικτών του εγκεφαλικού θανάτου και της νεωτερικής βιοπολιτικής συγκαταλέγονται και εκείνοι οι οποίοι επικαλούνται την παρέμβαση του κράτους, το οποίο, αποφασίζοντας τη στιγμή του θανάτου, θα επιτρέπει την ακώλυτη παρέμβαση στον » ψευδοζωντανό», όταν αυτός βρίσκεται στην αίθουσα ανάνηψης.(…)

G.Agamben,Homo Sacer, εκδ. Scripta, Αθήνα 2005, μετάφραση Π. Τσιαμούρας, επίμετρο Γ. Σταυρακάκης, σελ. 253-254 (απόσπασμα).

Αρέσει σε %d bloggers: