Z. Bauman: Περί φόβου, ανασφάλειας και «αόρατων απειλών»

Σχολιάστε

Zygmunt Bauman, Παράπλευρες απώλειες: Κοινωνικές ανισότητες στην εποχή της παγκοσμιοποίησης,μετάφραση: Εύα Παραδέλλη, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2012, ISBN 978-960-8219-84-7.

9789608219847

(…) Οι λόγοι να φοβάται κανείς είναι πολλοί∙και καθώς ο πραγματικός τους αριθμός και η σφοδρότητα τους είναι δύσκολο να υπολογιστούν από τη σκοπιά της περιορισμένης προσωπικής εμπειρίας, προστίθεται ένας ακόμη, ο σημαντικότερος ίσως, λόγος να φοβάται κανείς: κανένας δεν γνωρίζει που και πότε τα προειδοποιητικά λόγια θα γίνουν πραγματικότητα.

Οι σύγχρονες απειλές, κι ιδιαίτερα οι πλέον φρικιαστικές απ’ αυτές, εντοπίζονται κατά κανόνα μακριά, είναι συγκαλυμμένες, κρυφές, σπάνια βρίσκονται αρκετά κοντά ώστε να υπάρχει άμεση μαρτυρία και ακόμη σπανιότερα προσφέρονται για ενδελεχή προσωπικό έλεγχο – είναι απ’όλες τις απόψεις αόρατες. Οι περισσότεροι από μας δεν θα είχαμε μάθει ποτέ την ύπαρξη τους αν δεν ήταν ο τρόμος κι ο πανικός που προβάλλουν και διογκώνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι ανησυχητικές προγνώσεις που συντάσσονται από ειδικούς  κι αμέσως αρπάζονται, υιοθετούνται και ενισχύονται από τα μέλη των κυβερνητικών συμβουλίων και τις εμπορικές εταιρείες – που σπεύδουν, όπως πάντα, να μετατρέψουν όλη αυτή την αναστάτωση σε πολιτικό ή εμπορικό κέρδος. Καθώς εμείς οι «συνηθισμένοι άνθρωποι» που ασχολούμαστε με τις δικές μας μικρής κλίμακας καθημερινές προσωπικές υποθέσεις, εμμέσως μόνο γνωρίζουμε γι’ αυτούς τους φοβερούς αλλά μακρινούς κινδύνους, τους είναι εύκολο, πανεύκολο, να χειραγωγήσουν τη -δημόσια-στάση μαςνα υποβαθμίζουν ή ν’ αποσιωπούν τους κινδύνους που δεν υπόσχονται κανένα πολιτικό ή οικονομικό όφελος, και ταυτόχρονα να διογκώνουν στο έπακρο, ή και να εφευρίσκουν, άλλους κινδύνους, καταλληλότερους για πολιτική ή εμπορική εκμετάλλευση. (…)

Zygmunt Bauman, Παράπλευρες απώλειες: Κοινωνικές ανισότητες στην εποχή της παγκοσμιοποίησης,μετάφραση: Εύα Παραδέλλη, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2012,σελ.93-94 (αποσπάσματα).

Advertisements

Νεοφιλελευθερισμός και Χριστιανισμός στον καιρό της Αυτοκρατορίας (ένα σημαντικό δοκίμιο του Δ. Σταματόπουλου)

Σχολιάστε

t131

Σύναξη: Τριμηνιαία έκδοση σπουδής στην Ορθοδοξία, τεύχος 131, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2014.

Απόσπασμα από το Προλογικό σημείωμα (σελ. 3-4):

(…) Η οικονομική δοκιμασία και η αποσάθρωση που ζουν χώρες ολόκληρες, εκπλήσσουν, μα στην πραγματικότητα δεν είναι διόλου έκπληξη. Όλο αυτό που ονομάζεται κρίση δεν είναι ένας μετεωρίτης από το υπερπέραν, αλλά πλευρά της ίδιας της λειτουργίας του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος. Το να τρώει τα παιδιά του ο μανιακός καπιταλισμός συμπίπτει με το ότι είναι αυτός που είναι. (…)

(…) Για να συζητήσει κανείς τον Νεοφιλελευθερισμό ως συγκεκριμένη, σημερινή ιδεολογία και πρακτική, πρέπει να επικεντρωθεί στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του και να μην παρασύρεται από την παλαιότερη, πολύ γενική και καθημερινή χρήση του όρου «φιλελεύθερος», η οποία αόριστα δηλώνει τον εραστή ελευθεριών και αντίπαλο τυραννικών καθεστώτων, με πολύ μεγάλη ποικιλία όσον αφορά το ιδεολογικό περιεχόμενο και τις κοινωνικές συγκυρίες.(…) Υπάρχει διαφορά μεταξύ του Νεοφιλελευθερισμού και του Φιλελευθερισμού, ο οποίος είναι επίσης σύγχρονος όρος, που χαρακτήρισε τα πολιτικά και οικονομικά πράγματα επί πολλές δεκαετίες. Αντίθετα προς τον πρώτο, ο δεύτερος αναγνωρίζει ρυθμιστικό ρόλο στο κράτος και στον κοινοβουλευτισμό, σε διάφορες μεν ποσοστώσεις και παραλλαγές, αλλά πάντως δεν τα θεωρεί ενεργούμενα της αγοράς.(…)

***

Απόσπασμα από το σημαντικό  δοκίμιο του Δ. Σταματόπουλου «Νεοφιλελευθερισμός και Χριστιανισμός στον καιρό της Αυτοκρατορίας»  (Σύναξη 131, σελ. 52-57):

[Σύναξη 131, σελ. 55] (…) Η κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού σημάδεψε ακριβώς το πέρασμα από τα κλειστά σύνορα των εθνικών κρατών του 20ου αιώνα στον ανοιχτό αποεδαφικοποιημένο αυτοκρατορικό χώρο του σύγχρονου κόσμου. Εκ των πραγμάτων ο Νεοφιλελευθερισμός θα δει και τον Χριστιανισμό και τη θρησκεία γενικά ως «αγαθό», και μάλιστα καταναλωτικό αγαθό. Δεν θα αρκεστεί να αμφισβητήσει το κρατικό μονοπώλιο της θρησκείας αλλά θα αποδεχθεί την αναγκαιότητα της για τη συναισθηματική ολοκλήρωση των κατακερματισμένων ψυχών που ο ίδιος δημιουργεί. Όπως κάποτε η χεγκελιανή προοπτική έβλεπε στη θρησκεία, και ειδικά στον Χριστιανισμό, την αναπλήρωση της ηθικής τελειότητας του αστικού κράτους, έτσι και ο Νεοφιλελευθερισμός στη γενική του επίθεση εναντίον του τελευταίου θα αναγνωρίσει την παραπληρωματικότητα της θρησκείας στην θεραπευτική λειτουργία πασχόντων καταναλωτικών υποκειμένων. Ωστόσο αυτή η υποβίβαση  της θρησκείας από την εργαλειακότητα του κράτους στην εργαλειακότητα της αγοράς δεν πρέπει να μας εμποδίσει να σκεφτούμε πάνω στη μεγάλη ομοιότητα των δυο, Χριστιανισμού και Νεοφιλελευθερισμού: ότι αποτέλεσαν ιδεολογικά οχήματα μέσα από τα οποία εμπεδώνονται αυτοκρατορικοί κόσμοι.(…)

Δ. Σταματόπουλου, «Νεοφιλελευθερισμός και Χριστιανισμός στον καιρό της Αυτοκρατορίας», Σύναξη 131, σελ. 55 (απόσπασμα).

——————————————

Ο Δημήτρης Σταματόπουλος είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Βαλκανικής και Ύστερης Οθωμανικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

***

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ του τεύχους 131  της  Σύναξης

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΕΚΟΣ, Ἡ κρίση τῆς οἰκονομίας καὶ ἄρα τῆς πολιτικῆς

π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, Οἱ μεταστάσεις τοῦ ἀτομικισμοῦ. Ψυχὴ καὶ οἰκονομία μπροστὰ στὸν ὁλοκληρωτισμὸ τῆς ἀπόλαυσης

ΠΑΝΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ, Νεοφιλελευθερισμὸς καὶ πνευματικὴ ἐλευθερία

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, Οἱ ἀνύπαρκτοι ποὺ διάλεξε ὁ Θεός

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ, Νεοφιλελευθερισμὸς καὶ Χριστιανισμὸς στὸν καιρὸ τῆς Αὐτοκρατορίας

ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ, Θανάσιμη… ψαλίδα

π. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ, Κοινωνικὴ δικαιοσύνη καὶ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Μάτια σχιστὰ κι ὀρθάνοιχτα. Ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας στὴν Ἰαπωνία

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β. ΖΟΡΜΠΑΣ, ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ, ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΤΣΙΡΑΣ π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Θανατίζοντας τὴν Ἀνάσταση

 

 

Η μεταδημοκρατική «στροφή προς τα δεξιά»

Σχολιάστε

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού, εκδ. Εκκρεμές, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αθήνα 2014, ISBN: 978-618-5076-05-4.

10713004_717340348342540_2079538707882779529_n

(…) Το δημοκρατικό καπιταλιστικό σύστημα παύει σταδιακά να στηρίζεται στις αυξήσεις μισθών, στο κράτος πρόνοιας και στη διαχείριση της ζήτησης από την κυβέρνηση, η οποία θεωρούνταν θεμελιώδης για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης της μάζας των καταναλωτών. Οι βάσεις της ευημερίας μετατοπίστηκαν από τη σοσιαλδημοκρατική φόρμουλα των εργατικών τάξεων που υποστηρίζονται από τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στη νεοφιλελεύθερη συντηρητική φόρμουλα των τραπεζών, των χρηματιστηρίων και των χρηματοπιστωτικών αγορών. Οι απλοί άνθρωποι έπαιξαν το ρόλο τους, όχι ως εργαζόμενοι που επιδιώκουν να βελτιώσουν την κατάσταση τους με τα συνδικάτα, τη νομοθεσία που προστατεύει τα εργατικά δικαιώματα και τα σχήματα κοινωνικής ασφάλειας που χρηματοδοτούνται από το κράτος, αλλά ως  κάτοχοι χρέους  που συμμετέχουν στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτή η θεμελιώδης πολιτική στροφή ήταν βαθύτερη από οποιαδήποτε αλλαγή θα μπορούσαν να επιφέρουν οι εκλογικές εναλλαγές στην κυβέρνηση των κατ’ όνομα σοσιαλδημοκρατικών και των νεοφιλελεύθερων συντηρητικών κομμάτων. Επέβαλε μια θεμελιώδη στροφή προς τα δεξιά σε όλο το πολιτικό φάσμα, καθώς τα συλλογικά και τα ατομικά συμφέροντα καθενός συνδέονται με τις χρηματαγορές, οι οποίες στη λειτουργία τους δρουν πολύ άνισα, παράγοντας ακραίες συγκεντρώσεις πλούτου. (…)

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμούεκδ. Εκκρεμές, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αθήνα 2014, σελ. 167.

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού

Σχολιάστε

 

 

10713004_717340348342540_2079538707882779529_n

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού, εκδ. Εκκρεμές, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αθήνα 2014, ISBN: 978-618-5076-05-4.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Η οικονομική κρίση των ετών 2008-2009 φαινόταν να αμφισβητεί θεμελιωδώς τον νεοφιλελευθερισμό, το σώμα εκείνο των ιδεών που αποτελεί την πολιτική ορθοδοξία των πιο προηγμένων οικονομιών τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αυτό το σημαντικό νέο βιβλίο ο Colin Crouch υποστηρίζει ότι ο νεοφιλελευθερισμός θα ξεπεράσει αυτή την πρόκληση. Ο λόγος είναι ότι, αν και φαίνεται ότι αφορά τις ελεύθερες αγορές, στην πράξη ο νεοφιλελευθερισμός ενδιαφέρεται για την κυριαρχία της εταιρείας-γίγαντα στη δημόσια ζωή. Αυτή έχει ενταθεί, αντί να περιοριστεί, από τη χρηματοοικονομική κρίση και από την αποδοχή της ιδέας ότι ορισμένες χρηματοπιστωτικές εταιρείες είναι «πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν». Αν και ο πολιτικός διάλογος ασχολείται ακόμη εν πολλοίς με τις συγκρούσεις ανάμεσα στην αγορά και το κράτος, η επίδραση της εταιρείας και στα δύο είναι πολύ πιο σημαντική σήμερα.

Διάφοροι παράγοντες μας έχουν οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση:
• η άσκηση επιρροής από τις εταιρείες («lobbying»), οι δωρεές των οποίων γίνονται όλο και πιο σημαντικές για πολιτικούς και κόμματα που κυνηγάνε το χρήμα•
• η αποδυνάμωση ανταγωνιστικών δυνάμεων από εταιρείες που είναι αρκετά μεγάλες ώστε να διαμορφώνουν τις αγορές και να κυριαρχούν σε αυτές•
• ο έλεγχος στην κρατική πολιτική που ασκούν εταιρείες οι οποίες έχουν συνάψει συμβόλαια παροχής δημόσιων υπηρεσιών και διατηρούν έτσι ιδιαίτερες σχέσεις με την κυβέρνηση•
• η πρωτοβουλία στο πεδίο της ηθικής που έχουν αναλάβει εταιρείες οι οποίες διαμορφώνουν τις δικές τους ατζέντες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Η δημοκρατική πολιτική ζωή και η ελεύθερη αγορά αποδυναμώνονται και οι δύο από τις εν λόγω διαδικασίες, αλλά αυτές είναι εν πολλοίς αναπόφευκτες και όχι πάντα επιβλαβείς. Η ελπίδα για το μέλλον δεν βρίσκεται, λοιπόν, στην εξάλειψή τους ώστε να εγκαθιδρυθεί είτε μια οικονομία καθαρών αγορών είτε μια σοσιαλιστική κοινωνία. Βρίσκεται στην πλήρη υπαγωγή της εταιρείας-γίγαντα στον πολιτικό διάλογο και την αντιπαράθεση.

[update 18-10-2014]  Αποσπάσματα από το βιβλίο:

Ι

(…)όταν οι αρχές της αγοράς αναγορεύονται σε βασικό κριτήριο για όλους σχεδόν τους θεσμούς, όπως συμβαίνει όταν κυριαρχούν οι νεοφιλελεύθερες ιδέες, η αηθικότητα εξαπλώνεται παντού στην κοινωνική ζωή.(…)

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού, εκδ. Εκκρεμές, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αθήνα 2014, σελ. 47.

ΙΙ

(…) Σε μια ελεύθερη οικονομία είναι πολύ δύσκολο να εμποδίσει κανείς τον οικονομικό πλούτο να μετατραπεί σε πολιτική επιρροή.(…) Δυστυχώς, η δημοκρατία και η οικονομία της αγοράς όχι απλώς δεν ορθώνουν φραγμούς στην πολιτική εξουσία των πλουσίων, όπως επιδιώκει η καθεμία τους με διαφορετικό τρόπο, αλλά και οι δυο καθιστούν το πρόβλημα ανεπίλυτο. Η μαζική δημοκρατία απαιτεί τεράστιους πόρους για την κινητοποίηση της κοινής γνώμης∙ οι γνώμες μπορεί να είναι οι γνώμες των πολλών, αλλά οι πόροι για την κινητοποίηση τους ανήκουν κυρίως στους λίγους πλούσιους.(…) Η οικονομική εξουσία και ο οικονομικός πλούτος είναι αμοιβαία μετατρέψιμα νομίσματα. Αυτός είναι ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο μπορούν να αυξηθούν οι ανισότητες στις κοινωνίες της αγοράς. (…)

Κόλιν Κράουτς, Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού, εκδ. Εκκρεμές, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αθήνα 2014, σελ. 75-76 (αποσπάσματα).

Αρέσει σε %d bloggers: