Παρουσίαση του βιβλίου «Τολστόϊ ή Ντοστογιέφσκι» του G. Steiner την Πέμπτη 2/6/2016 στην Αθήνα

Σχολιάστε

13320883_1746486975635142_6038891133420135798_o

Advertisements

George Steiner, Μετά τη Βαβέλ

Σχολιάστε

b88094

George Steiner, Μετά τη Βαβέλ, μετάφραση: Γρηγόρη Ν. Κονδύλη, εκδ. Scripta, Αθήνα 2004, ISBN: 960-7909-63-1.

Απόσπασμα από το βιβλίο:

(…) Μια κακή μετάφραση είναι ανεπαρκής προς το κείμενο αφετηρίας για λόγους που μπορεί να είναι πάμπολλοι και προφανείς. Ο μεταφραστής έχει παρερμηνεύσει το πρωτότυπο λόγω άγνοιας, βιασύνης ή προσωπικού ορίου δυνατοτήτων. Στερείται τη βαθιά γνώση της γλώσσας του, γνώση που απαιτείται για μιαν επαρκή περιγραφή. Προέβη σε υφολογικό ή ψυχολογικό σφάλμα κατά την επιλογή του κειμένου του: η δική του ευαισθησία και η ευαισθησία του συγγραφέα που μεταφράζει διίστανται. Όπου υπάρχει δυσκολία ο κακός μεταφραστής παραλείπει ή αποδίδει με ελευθεριότητα. Όπου συναντά έξαρση, τη διογκώνει. Όταν ο συγγραφέας του χρησιμοποιεί προσβλητικό τόνο, εκείνος του αφαιρεί την τραχύτητα. […]

George Steiner, Μετά τη Βαβέλ, μετάφραση: Γρηγόρη Ν. Κονδύλη, εκδ. Scripta, Αθήνα 2004, σελ. 634-635 (απόσπασμα).

George Steiner, [Περί γραφής και βιβλίων]

Σχολιάστε

George Steiner, Περί δυσκολίας, μετάφραση: Νίκος Ρούσσος, εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2002,  ISBN:  960-274-537-1.

b66297

 

Απόσπασμα από το τελευταίο δοκίμιο του βιβλίου με τίτλο «Και μετά το βιβλίο, τι;» (1972):

[σελ. 267] […] Σε πολύ μεγάλο βαθμό, τα περισσότερα βιβλία αφορούν προηγούμενα βιβλία. Αυτό ισχύει στο επίπεδο του σημασιολογικού κώδικα: κάθε γραπτό αναφέρεται επίμονα σε προηγούμενα γραπτά. Η σαφής  ή έμμεση μνημόνευση, η νύξη, η αναφορά, αποτελούν ουσιαστικά μέσα προσδιορισμού και εισήγησης. Μέσω αυτού του δυναμισμού της συνεχούς επανάληψης, το παρελθόν αποκτά τη χειροπιαστή του ύπαρξη. Μα η διαδικασία της αναφοράς είναι ακόμα πιο ευρεία. Η γραμματική, το λογοτεχνικό ιδίωμα, το είδος, όπως το σονέτο ή το πεζό μυθιστόρημα ενσωματώνουν την προηγούμενη τυποποίηση της ανθρώπινης εμπειρίας. Οι σκέψεις, τα συναισθήματα, τα γεγονότα όπως καταγράφονται στα βιβλία δεν προκύπτουν ακατέργαστα∙ το σχήμα της έκφρασης μεταφέρει πολύ ισχυρές και περίπλοκες, αν και συχνά «μόνο υποσυνείδητα αισθητές», αξίες και όρια. […]

[…]Η πράξη της γραφής με προορισμό την τυπωμένη σελίδα, σε συνδυασμό με την αναγνωστική ανταπόκριση, είναι [σελ. 268] έντονα «δογματοποιημένη» ή στιλιζαρισμένη, όσο ζωντανή και ανυπότακτη και αν είναι η παρόρμηση  του συγγραφέα. Το παρελθόν τον καταδιώκει∙ η επικρατούσα τάση κινείται μέσα στα όρια των καθιερωμένων δυνατοτήτων. […] 

George Steiner, Περί δυσκολίας, μετάφραση: Νίκος Ρούσσος, εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2002, σελ. 267-268 (αποσπάσματα)

George Steiner: «Η σιωπή των βιβλίων» και «Η νοσταλγία του απόλυτου»

1 σχόλιο

George Steiner, Η σιωπή των βιβλίων,

μετάφραση: Σοφία  Διονυσοπούλου, γ’ έκδοση,

Αθήνα 2009, εκδόσεις  Ολκός,

ISBN 978-960-8154-59-9.

 

Του ιδίου, Η νοσταλγία του απολύτου,μετάφραση: Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2007,  ISBN 978-960-325-702-8

Διαβάζοντας τη «Σιωπή των βιβλίων» (εκδ. Ολκός) και τη «Νοσταλγία του Απολύτου» (εκδ. Άγρα) του G. Steiner, διαπίστωσα ιδίοις όμμασι για τι πνευματικό μέγεθος μιλάμε. Ένας από τους σημαντικότερους στοχαστές της εποχής μας, ο Steiner δεν χαρίζεται σε κανέναν. Με περγαμηνές από τα πανεπιστήμια του Γέιλ, της Οξφόρδης, της Γενεύης και της Ν. Υόρκης αναλύει στη «Νοσταλγία του Απολύτου» τις θεολογικές ρίζες του μαρξισμού, του φροϋδισμού και της «δομικής ανθρωπολογίας» του Κ. Λεβί-Στρώς.

Έχοντας μελετήσει παλιότερα ένα από τα “πρωτόλεια” έργα του Marx είχα διαπιστώσει ορισμένες «θεολογικές» του αφετηρίες. Ο Steiner πάει παραπέρα. Βλέποντας κι αυτός ή καλύτερα «διαβάζοντας» την κατάπτωση της δυτικής μεταφυσικής, θεωρεί ότι οι προαναφερθείσες θεωρίες ουσιαστικά ήρθαν να καλύψουν το «κενό νοήματος», που άφησε η «πτώση» του χριστιανισμού και των θεσμοποιημένων θρησκειών γενικότερα.

Περαιτέρω διαβλέπει σ’ αυτές όλα τα δομικά θρησκευτικά στοιχεία: δημιουργία– πτώση- σωτηρία, φτάνοντας στο ν’ αποδείξει τελικά τις εβραϊκές ρίζες και των τριών. Μια τολμηρή ανατομία ακατάλληλη για ζηλωτές και φονταμενταλιστές. Απουσιάζει ωστόσο (ίσως να την αγνοεί) από τη σκέψη του Steiner η αναφορά στην ορθοδοξία και στη νοοτροπία της «καθ’ ημάς Ανατολής». Η «μειοψηφικότητά» της σε καμία περίπτωση δεν την καθιστά αμελητέα. Ωστόσο, όπως και στους περισσότερους στοχαστές της Δύσης, αγνοείται προκλητικά η μαρτυρία της ορθόδοξης παράδοσης. Παρ’ όλα αυτά το μικρό αυτό βιβλίο του Steiner αποτελεί μια εξαιρετική κριτική σε συστήματα θεωρητικά, που σημάδεψαν τη Δύση και τη νοοτροπία της.

Η παρέκβαση του για τα «πράσινα ανθρωπάκια» είναι εξαιρετική: δείχνει ο συγγραφέας το μέγεθος του ανορθολογισμού στη Δύση, που εκφράζεται με την τεράστια απήχηση της αστρολογίας, του πνευματισμού, των θεωριών περί UFO κλπ. Η κριτική του είναι σκληρότατη: δεν μπορεί να καταλάβει πως παράλληλα με την εξέλιξη στην επιστήμη και την τεχνολογία εμφανίστηκε αυτό το απίστευτο κύμα ανορθολογισμού, γκουρουισμού και «οριενταλισμού», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει. Και πιο κάτω γράφει:

«Τα σατανιστικά σκουπίδια μας κατακλύζουν μέσα από βιβλία, περιοδικά, κινηματογραφικές ταινίες, συνεδρίες, ακόμα και μέσα από την πορνογραφία του φόνου, που ανθεί έπειτα από γεγονότα όπως οι δολοφονίες της αίρεσης του Manson. Ο ισχυρισμός ότι υφίστανται πράκτορες του κακού, τους οποίους πρέπει να κατευνάσουμε, εκμεταλλεύεται σκοπίμως τους φόβους και τη δυστυχία των ανθρώπων. Ας μην ξεχνάμε, ότι η μαγεία συνοδεύεται πάντα από εκβιασμό» (Η νοσταλγία του απολύτου, σελ.81)

Στη «Σιωπή των βιβλίων» ο Steiner είναι ακόμα τολμηρότερος. Προσπαθεί να προβεί σε μια οιονεί αποδόμηση της ανάγνωσης. Συγκρίνει προφορικότητα και γραπτό λόγο, αναγνωρίζοντας σε αρκετά σημεία την υπεροχή της προφορικότητας. Αναφέρεται επίσης στους ποικίλους φονταμενταλισμούς, τις απαγορεύσεις, τη λογοκρισία. Ένα δοκίμιο χρήσιμο σε κάθε ανήσυχο βιβλιόφιλο. Ας πάρουμε μια γεύση από τη σκέψη του:

Στις Ηνωμένες Πολιτείες η κλασική και σύγχρονη λογοτεχνία «καθαρίστηκαν» ή αποσύρθηκαν από τις δημόσιες και πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες υπό το παιδαριώδες και ταπεινωτικό πρόσχημα του «πολιτικώς ορθού» (Η σιωπή των βιβλίων, σελ.43).

3/5/2008

Γ. Μ. ΒΑΡΔΑΒΑΣ

Το μικρό αυτό σημείωμα αρχικά φιλοξενήθηκε στους Θεολόγους Κρήτης.

Share

Αρέσει σε %d bloggers: