Ο Γιάννης Σταυρακάκης για τη Μεταδημοκρατία

3 Σχόλια

Γιάννης ΣταυρακάκηςΗ Λακανική αριστεράΨυχανάλυση, θεωρία, πολιτική,μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής, εκδ. Σαββάλας, Αθήνα 2012, ISBN 978-960-449-952-6.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Τα τελευταία χρόνια η ψυχανάλυση -ιδίως η λακανική θεωρία- αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως σημείο αναφοράς για τον αναπροσανατολισμό τόσο της πολιτικής θεωρίας όσο και της πολιτικής ανάλυσης. Αξιοσημείωτο είναι, μάλιστα, το γεγονός ότι μείζονες πολιτικοί στοχαστές της αριστεράς προσεγγίζουν με αυξανόμενο ενδιαφέρον το έργο του Ζακ Λακάν. Αναδύεται έτσι ένας νέος θεωρητικός και πολιτικός ορίζοντας. «Η Λακανική αριστερά», που ήδη κυκλοφορεί στα αγγλικά και τα ισπανικά, είναι το πρώτο βιβλίο που καταπιάνεται ενδελεχώς με τον αναδυόμενο αυτόν θεωρητικό προσανατολισμό και διερευνά συστηματικά τις συνέπειές του για την εμπειρική κοινωνική και πολιτική ανάλυση:

– Χαρτογραφεί με εύληπτο τρόπο το πεδίο της λακανικής αριστεράς.
– Εξετάζει τα σημεία σύγκλισης και απόκλισης στο έργο των κυριότερων στοχαστών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο αλλά και στην περιφέρειά του, συμπεριλαμβανομένων των Ζίζεκ, Λακλάου, Μπαντιού και Καστοριάδη.
– Αξιολογεί κριτικά τα επιχειρήματά τους όσον αφορά την κοινωνική κατασκευή και το πολιτικό, το συναίσθημα και το λόγο, την ηθική και πολιτική αλλαγή, την αρνητικότητα και τη θετικότητα.

Προσεγγίζοντας την προβληματική του συναισθήματος και της συγκίνησης μέσα από την κομβική λακανική έννοια της «απόλαυσης», η Λακανική αριστερά περιλαμβάνει συνθετικές αναλύσεις της πολιτικής εξουσίας και αυθεντίας, της εθνικής και ευρωπαϊκής ταυτότητας, του καταναλωτισμού και της κουλτούρας της διαφήμισης, της καλπάζουσας αποδημοκρατικοποίησης και της μεταδημοκρατίας. Απευθύνεται σε όλους όσοι, σε εποχές κρίσης, ενδιαφέρονται για το ρόλο της ψυχανάλυσης στην ανανέωση της κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας, της κριτικής πολιτικής ανάλυσης και της δημοκρατικής πολιτικής πράξης.

***

Απόσπασμα από το 8ο κεφάλαιο του βιβλίου («Η Μεταδημοκρατική τάση»):

[…] Σύμφωνα με το σχήμα του [Ζ. Ρανσιέρ], η μεταδημοκρατία ενέχει: » το παράδοξο ότι, στο όνομα της δημοκρατίας, αποδίδεται έμφαση στη συναινετική πρακτική της εξάλειψης της δημοκρατικής δράσης. Μεταδημοκρατία είναι η κυβερνητική πρακτική και η εννοιολογική νομιμοποίηση μιας δημοκρατίας μετά το δήμο, μιας δημοκρατίας που έχει εξαλείψει την εμφάνιση, την παραγνώριση και τη διαφωνία του λαού και ανάγεται έτσι αποκλειστικά στο αμοιβαίο παιχνίδι κρατικών μηχανισμών και συνδυασμών κοινωνικών ενεργειών και συμφερόντων «.

Αυτή η διάγνωση συμφωνεί με τις κοινωνιολογικές παρατηρήσεις του Κόλιν Κράουτς : ενώ η τυπική διάσταση των δημοκρατικών θεσμών διατηρείται λίγο πολύ αμετάβλητη, η πολιτική και η διακυβέρνηση περνούν σταδιακά στον έλεγχο προνομιούχων ομάδων με έναν τρόπο που θυμίζει προδημοκρατικούς καιρούς[…]

Γιάννης ΣταυρακάκηςΗ Λακανική αριστεράΨυχανάλυση, θεωρία, πολιτική, μετάφραση: Αλέξανδρος Κιουπκιολήςεκδ. Σαββάλας, Αθήνα 2012, σελ. 307-308 (αποσπάσματα).

Διαβάστε επίσης:

Υπάρχει Λακανική Αριστερά; (απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου) [Red Notebook]

ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ,  Η λακανική αριστερά (περιοδικό Ένεκεν, τεύχος 23, Ιανουάριος-Μάρτιος 2012)

Η.Καραβόλιας: Βιβλιοκριτική «Λακανική Αριστερά του Γ.Σταυρακάκη» /αναδημοσίευση απο το LLS minor [Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ]

Μάνος Χατζιδάκις, Γυμνάσματα

Σχολιάστε

Μάνος ΧατζιδάκιςΜυθολογία και Μυθολογία Δεύτερηεκδ. Άγρα, Αθήνα 2007, ISBN 978-960-325-711-0.

 

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ

 

Φοβήθηκα τὴ μνήμη

Καὶ τὴν σκότωσα

Ὅμως ἐκείνη ἔζησε

Τραυματισμένη

Δύσμορφη

Τυραννικὴ

Καὶ μοῦ θυμίζει ἐπίμονα

Κάθε φορὰ ποὺ γράφω

Πὼς εἶμ’ ἐγὼ

Κι ὄχι ἕνας ἄλλος

Μάνος ΧατζιδάκιςΜυθολογία και Μυθολογία Δεύτερηεκδ. Άγρα, Αθήνα 2007, προμετωπίδα [σελ. 73].

Μάνος Χατζιδάκις, Τρεις Προσωπογραφίες: ΙΙ. Γ. Σεφέρης

Σχολιάστε

Μάνος ΧατζιδάκιςΜυθολογία και Μυθολογία Δεύτερη, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2007, ISBN 978-960-325-711-0.

ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ

[…]

ΙΙ

στὸ Γιῶργο Σεφέρη

Ἀπὸ τὴ Μικρασία μετὰ τὴν καταστροφή, ἕνας ἀστὸς

ξεκίνησε μὲ μιὰ βαλίτσα ἀναμνήσεων στὸ χέρι, γύρισε

χῶρες μακρινὲς καὶ πολιτεῖες ἄγνωστες, μάζεψε ἀκρι-

βὸ ὑλικὸ καὶ συνταγὲς, μέτρα, ρυθμοὺς καὶ χρώματα,

καὶ τέλος γύρισε στὴ χώρα του, ἔχτισε μὲ τὰ χέρια του

σπίτι σημερινὸ κ’ ἑλληνικὸ, ἐμπῆκε μέσα, κλείδωσε

καὶ ἀπὸ τότε πιὰ κανεὶς δὲν τὸν συνάντησε στὴν ἀγορά.

Μάνος ΧατζιδάκιςΜυθολογία και Μυθολογία Δεύτερηεκδ. Άγρα, Αθήνα 2007, σελ. 56.

Χρ.Γιανναρᾶς: «Γράφουν ἀκόμα Ἱστορία οἱ παρέες…»

Σχολιάστε

Χρ. Γιανναρᾶς, Προφορική ἀμεσότητα, ἐκδ. Ἰανός, β’ ἔκδοση, Θεσσαλονίκη 2008, ISBN: 960-7771-79-6.

Γράφουν ἀκόμα Ἱστορία οἱ παρέες.

Ἀφανῶς εὐτυχῶς. Παρηγοριά καί ἐλπίδα γιά ὅσους θέλουν νά ἀρνοῦνται τήν ὑποτέλεια στή μετριότητα.

[Ἀπόσπασμα ἀπό συνέντευξη τοῦ Χρ. Γιανναρᾶ στή Μαρίλη Εὐφραιμίδη].

 

Χρ. Γιανναρᾶς, Προφορική ἀμεσότητα, ἐκδ. Ἰανός, β’ ἔκδοση, Θεσσαλονίκη 2008, σελ. 39.

 

Τάσος Ρούσσος, Προς Λεύκιον & Προς Λεύκιον: βιβλίον δεύτερον

1 σχόλιο

Τάσος Ρούσσος, Πρoς Λεύκιον, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2005, ISBN: 960-03-4026-9.

77

Διερωτῶμαι ἄν δικαίως οἱ σοφισταί

θεωροῦνται  διαστρεβλωτές τῆς ἀλήθειας.

Διαχειριζόμενοι μέ εἰρωνίαν τους νόμους

τῆς Λογικῆς, ἐκαλλιέργησαν εἰς τό ἔπακρον

τήν ἀμφιβολίαν, ἴσως γιατί κατενόησαν

ὅτι μόνον αὐτή ὁδηγεῖ έκ τοῦ ἀσφαλοῦς

εἰς τήν πλήρη βεβαιότητα.

Τάσος ΡούσσοςΠρoς Λεύκιονεκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2005, σελ. 40.

***

Τάσος ΡούσσοςΠρος Λεύκιον: βιβλίον δεύτερον, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2011, ISBN 978-960-325-955-8.

92

Μερικές λέξεις ἀκινητοῦν, Λεύκιε,

στά παλιά λεξικά σέ ὕπνο θανάτου.

Τίς ἔχουν πληγώσει βαριά γραφιάδες,

ἀμαθεῖς, ἀσυνταξίες, βαρβαρισμοί,

κυρίως ὅμως ἡ πολύχρονη ἀχρησία.

Παραμένουν σέ νεκροφάνεια μέσα

σέ κουκούλια κατάλευκα, πού ὁ χρόνος

ἔχει ὑφάνει γι’ αὐτές. Ἀκινητοῦν

      ἀδρανεῖς, ὥσπου μιά φωνή ποιήματος

          νά τίς ἐγείρει σφριγηλές ἐκ νεκρῶν.

Τάσος ΡούσσοςΠρος Λεύκιον: βιβλίον δεύτερονεκδ. Άγρα, Αθήνα 2011, σελ. 44.

Δείτε και: 

Συμβουλές προς νεαρό ποιητή (Τα Νέα, 13-9-2011)

Στάντη Ρ. Αποστολίδη,  «Τα ωραία ποιήματα είναι ωραία και πριν γραφτούν!..» (Ελευθεροτυπία, 27-8-2011).

Ο Κ. Τσουκαλάς για την ανοικτή έννοια της «μετα-κυριαρχίας» και την ετερονομία της πολιτικής εξουσίας

3 Σχόλια

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Η επινόηση της ετερότητας: «Ταυτότητες» και «διαφορές» στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2010, ISBN:  978-960-03-5170-5.

Περί κυριαρχίας και «μετα-κυριαρχίας»

(αποσπάσματα από τις σελ. 83-86 του βιβλίου)

[σελ. 83] […] Δεν είναι τυχαίο ότι η κλειστή έννοια της κυριαρχίας δίνει τη θέση της στην απροσδιόριστη και ανοικτή έννοια της «μετα-κυριαρχίας». Πράγματι, υπό τις τρέχουσες συνθήκες, φαίνεται να μετατοπίζονται αποφασιστικά οι κοινωνικές προϋποθέσεις του κλασικού ορισμού του Καρλ Σμιτ ότι «κυρίαρχος είναι εκείνος που αποφασίζει για την έκτακτη περίσταση». Η ετερονομία της πολιτικής εξουσίας τείνει να εξηγείται, να δικαιώνεται και να εκλογικεύεται [σελ. 84] ως μονίμως εμποτισμένη σε εξωγενώς επικαθοριζόμενες «διαρκείς καταστάσεις αναπτυξιακής ανάγκης», που θα αντιμετωπιστούν με προδιαγεγραμμένες πλέον συνταγές. Η πολιτική αλαλία και αβουλία των ημερών μας συνδέεται με τη θεαματική συρρίκνωση των προκείμενων επιλογών. Αυτήν ακριβώς την εξέλιξη σηματοδοτεί το θατσερικής έμπνευσης σύνδρομο ΤΙΝΑ (there is no alternative). Επικαλούμενη την πάντα «ανυπέρθετη» (πραγματική ή προσχηματική) ανάγκη, η πολιτική εξουσία θεωρεί πλέον δεδομένο ότι οφείλει να διεκπεραιώνει τις τρέχουσες υποθέσεις με μόνο γνώμονα τις αναπτυξιακές προτεραιότητες. Όλα τα άλλα μπορούν να περιμένουν. Ως απαλλαγμένος από όλα τα ηθικά, αισθητικά και πολιτικά διλήμματα, ο Κάλιμπαν μπορεί να κοιτά τον εαυτό του στον καθρέφτη δίχως να πτοείται από την ασχήμια του ειδώλου του. Εγκλωβισμένο στον άχαρο ρόλο του ευσυνείδητου ίσως αλλά άβουλου και αποστασιοποιημένου διαμεσολαβητή ανάμεσα στην άθλια πραγματικότητα και την αποτελεσματική της διαχείριση, το πολιτικό μπορεί πλέον να οχυρώνεται πίσω από την αξιακή αχρωματοψία του.

Έτσι, μέσα από την συνεχή επίκληση αυτής της εξωγενούς «ανάγκης» θεσμοποιείται μια νεόκοπη κυβερνητική-διοικητική τεχνική αναπαραγωγής μιας ετερόνομης πολιτικής εξουσίας που συναποδέχεται πως δεν είναι πλέον σε θέση να λαμβάνει πρωτογενώς αδέσμευτες αποφάσεις. Τα «εξορθολογισμένα» πολιτι-[σελ.85] κά συστήματα αρκούνται στο να «χειρίζονται» ή να «δια-χειρίζονται» τις απρόβλεπτες και έξωθεν οριοθετούμενες ανάγκες, αντιξοότητες και κρίσεις επί τη βάσει προδιαγεγραμμένων κριτηρίων προτεραιοτήτων και συνταγών. Η οικουμενική ολίσθηση του πολιτικού λεξιλογίου δεν είναι λοιπόν τυχαία. Έτσι κι αλλιώς οι λέξεις δεν είναι ποτέ αθώες. Η γενικής χρήσεως λέξη «δια-κυβέρνηση» δεν είναι παρά μια κυβέρνηση που συνομολογεί ότι δεν είναι και δεν πρέπει να είναι ποτέ πια δυνατόν να κυβερνά ως πρωτογενώς κυρίαρχη. Έτσι, σηματοδοτείται η αψευδέστερη μεταλλαγή στους όρους σήμανσης, πρόσληψης και άσκησης του πολιτικού. Μέχρι σήμερα η αντιφατική σχέση ανάμεσα στην «κυριαρχία» και στη «διαχείριση» μπορούσε ακόμα να εντάσσεται σε μιαν ενιαία σημασιακή μήτρα   στο πλαίσιο της οποίας η πρώτη κρατούσε ακόμα τα ηνία. Με την ανάδυση της αναπτυξιακής αγοραίας οικονομίας ως απαράκαμπτου εξωπολιτικού κέντρου λήψης αποφάσεων η πανάρχαια ιδιαιτερότητα του πολιτικού φαινομένου μετατίθεται αποφασιστικά. Όπως ακριβώς συμβαίνει με την «πρόοδο», έτσι και το υπό αίρεσιν πλέον «γενικό συμφέρον» και μαζί του και το πλάσμα της κοινής βούλησης» δεν αναζητούνται πια[σελ. 86] ουσιαστικά, αλλά ορίζονται αποφαντικά. Αυτό ακριβώς είναι άλλωστε και το αιτούμενο.[…]

[…] Οι απομειωμένες, ευνουχισμένες και παρακμάζουσες τάξεις των κατεστημένων πολιτικών εξουσιών φαίνεται να συμπληρώνονται και εν πολλοίς να αντικαθίστανται από τις ανονόμαστες ακόμα τάξεις των ακανονάρχητων εξουσιαστικών πλεγμάτων που αντλούν την νομιμοποίηση τους από μιαν «αυτονοήτως» πλέον ισχύουσα «έλλογη αναπτυξιακή τάξη πραγμάτων». Και έτσι κατοχυρώνεται και οριστικοποιείται η μόνη δυνατή έλλογη μορφή σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και στην οικονομία.[…]

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Η επινόηση της ετερότητας: «Ταυτότητες» και «διαφορές» στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2010, σελ. 83-86 (αποσπάσματα).

 

Αρέσει σε %d bloggers: