ΘΕΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗ «ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟ ΑΘΕΟ»

Σχολιάστε

 

Του Γ. Μ. Βαρδαβά

Θεολόγου 3ου ΓΕΛ Ηρακλείου

 

[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα»αρ. φ. 15808/13-7-2019, σελ. 42]

Θ. Ι. Ρηγινιώτης, Επιστολή προς τον σκεπτόμενο άθεο: Δοκίμιο πνευματικής και κοινωνικής αναζήτησης, εκδόσεις Λεξίτυπον, Αθήνα 2019, σσ. 250, ISBN: 978-960-597-204-2.

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Λεξίτυπον» το νέο πόνημα του γνωστού θεολόγου εκ Ρεθύμνης Θ. Ι. Ρηγινιώτη με τίτλο: «Επιστολή προς τον σκεπτόμενο άθεο». Η προβληματική που απασχόλησε το συγγραφέα στο μυθιστόρημα του Εναντίον του Θεού (εκδόσεις Όμορφος Κόσμος, Ρέθυμνο 2006, βλ. σχετικό σημείωμα μας για το βιβλίο στην εφημερίδα «Πατρίς», αρ. φ. 17991/20-12-2006, σελ. 16) εδώ επεκτείνεται και διευρύνεται σε μια εξαντλητική διαπραγμάτευση. Στόχος του συγγραφέα είναι να πραγματώσει έναν οιονεί διάλογο με τον «σκεπτόμενο άθεο» της εποχής μας. Ο παραπάνω όρος δεν χρησιμοποιείται τυχαία από το συγγραφέα, δοθέντος του γεγονότος, ότι υπάρχουν άτομα που αυτοπροσδιορίζονται ως «άθεοι» αλλά εμφορούνται από τέτοιο βαθμό φανατισμού και καχυποψίας που καθιστούν απαγορευτική κάθε καλοπροαίρετη απόπειρα διαλόγου. Τα άτομα αυτά εμμένοντας με δογματισμό στις αθεϊστικές τους βεβαιότητες ουσιαστικά εγκλωβίζονται στην «απόλυτη αλήθεια» της «πίστης» τους στην ανυπαρξία του Θεού. Το οντολογικό ερώτημα, ωστόσο, είναι διαχρονικό και δεν προσφέρεται για επιδερμικές προσεγγίσεις ή ιδεολογικοποιημένες απολυτοποιήσεις του τύπου «άσπρο-μαύρο». Πέραν τούτου, σαφώς υπάρχουν και καλοπροαίρετοι άνθρωποι που μπορεί να δηλώνουν άθεοι, άθρησκοι, άπιστοι, αγνωστικιστές, σχετικιστές, σκεπτικιστές κ.α.π. (δικαίωμα τους βεβαίως, ελεύθεροι άνθρωποι είμαστε, δεν είναι εδώ Ιράν, όπως διατείνονται ορισμένοι) αλλά είναι ανοικτοί έμπρακτα στο διάλογο και τη γόνιμη ανταλλαγή επιχειρημάτων και απόψεων. Οι συγκεκριμένοι έχουν μια αρετή: έχουν μάθει να ακούνε και να σέβονται τη γνώμη του άλλου, ακόμα κι αν διαφωνούν· είναι με άλλα λόγια απροκατάληπτοι,γεγονός καθόλου αυτονόητο στους χαλεπούς καιρούς μας. Για να μην παρεξηγηθούμε, οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν ενίοτε και για όσους δηλώνουν «ένθεοι», «πιστοί» κ.α.π., που δεν έχουν διάθεση να ακούσουν την αντίθετη άποψη αλλά θωρακίζονται πίσω από τις «βεβαιότητες» τους. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι εν λόγω έχουν κατασκευάσει έναν χριστιανισμό «κατ’ εικόνα και ομοίωσιν» τους, έναν χριστιανισμό φονταμενταλιστικό και παραδοσιαρχικό, που δεν έχει καμιά σχέση με τον αυθεντικό χριστιανισμό.

Ο συγγραφέας προσπάθησε με τρόπο τω όντι εξαντλητικό να παρουσιάσει στα δοκίμια του την αυθεντική ορθοδοξία (αποστασιοποιούμενος επιτυχημένα από τις πολυποίκιλλες παραφθορές της), δίδοντας τη ζωντανή μαρτυρία της στους ρευστούς μετανεωτερικούς καιρούς μας. Είναι νομίζουμε γνωστό ότι λάθος εικόνα περί ορθοδοξίας έχουν διαμορφώσει τόσο οι «ένθεοι», όσο και οι «άθεοι». Οι πρώτοι εμμένουν σε μια παραδοσιαρχία που εκβάλλει στη λογική των αλήστου μνήμης θρησκευτικών οργανώσεων ή σε έναν πιετισμό προτεσταντικού τύπου ή σε έναν υφέρποντα φονταμενταλισμό που εγγίζει τα όρια του παλαιοημερολογητισμού. Φαίνεται, ωστόσο, να απουσιάζει η μέση οδός αφού από την άλλη πλευρά υπάρχει η λεγόμενη «εκσυγχρονιστική» μερίδα που εμμένει σε μια ελιτίστικη πρόσληψη της θεολογίας, καθιστώντας την τελευταία «θεολογία του σαλονιού», μια θεολογία για λίγους και εκλεκτούς θεολογίζοντες, στα όρια της σέκτας, μη έχουσα σχέση με τα προβλήματα, τα βάσανα, τις ανάγκες και τις πνευματικές ανησυχίες του λαού μας. «Αλλά ταύτα περιττά», καθότι γνωστά για να θυμηθώ την εισαγωγή του βιβλίου (σελ. 11). Από την άλλη πλευρά, η μερίδα των «αθέων» προσλαμβάνει στη συντριπτική της πλειοψηφία το χριστιανισμό με τους όρους της δυτικής σκέψης και διανόησης αγνοώντας το κοσμοσυστημικό ελληνικό παράδειγμα: αγνοούν πεισματικά και με ιδεολογική προκατάληψη το γεγονός ότι στον ελληνικό χώρο ποτέ δεν βιώσαμε φεουδαρχία, ιερά εξέταση, θρησκευτικούς πολέμους κ.α.π. αλλά αντιθέτως κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας άκμασαν οι ελληνικές κοινότητες, τα λεγόμενα κοινά, που όπως επαρκώς έχει αποδείξει ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης ήταν αυτοδιοίκητες, ήταν «κοινωνίες εν ελευθερία». Όλα αυτά αγνοούνται παντελώς και υιοθετούνται μεταπρατικά τα δυτικά ιδεολογήματα (E. Hobsbawm, B. Anderson, J. P.Fallmerayer κλπ)

Ο συγγραφέας δεν αγνοεί ότι ζούμε σε καιρούς μεταχριστιανικούς (βλ. σελ. 11) αλλά εκείνο που θέλει να μεταδώσει στον αναγνώστη είναι η αυθεντική ορθοδοξία, η πνευματική κληρονομιά της καθ’ ημάς Ανατολής, η παρακαταθήκη της νηπτικής και ασκητικής θεολογίας των αγίων, των οσίων και όλων όσοι διέβησαν τη χαρισματική οδό μέσω των τριών σταδίων (κάθαρση, φωτισμός, θέωση, βλ. μεταξύ πολλών, σελ. 221 κ.ε.), που όμως δεν πρέπει να απολυτοποιούνται, ούτε να ιδεολογικοποιούνται.

Eνθυμούμενος τις πολυποίκιλλες παραφθορές του χριστιανισμού ο συγγραφέας παραθέτει τα παρακάτω σοφά λόγια του π. Ι. Ρωμανίδη στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Αν η Ορθοδοξία ήταν αυτή που διδάσκουν τα νεοελληνικά εγχειρίδια, εγώ σήμερα θα ήμουν άθεος».Αξίζει στο σημείο αυτό να θυμηθούμε τις καίριες επισημάνσεις του Χρήστου Γιανναρά: «Ἄν ὁ Θεὸς ὁριζόταν μὲ τοὺς κανόνες τῆς συλλογιστικῆς τῶν Σχολαστικῶν, μὲ τὶς ἐπιταγὲς ἀναγκαιότητας τοῦ νευτώνειου κοσμοειδώλου, μὲ τὶς κανονιστικὲς ἀπαιτήσεις ἤ ἠθικὲς σκοπιμότητες τῶν Διαφωτιστῶν, θὰ ἦταν «θεὸς» ὑποδεέστερος καὶ τῆς ἔκπληξης τοῦ ὑποατομικοῦ πεδίου. Τὸ συμπαντικὸ θαῦμα καὶ δράμα τῆς ἐλευθερίας μεταγραμμένο σὲ ψευδαισθήσεις εἰδωλοποιημένης αὐτάρκειας. Κι ὁ ἔρωτας κενὸ στολισμένο αἰσθήματα». (Χρ. Γιανναρά, Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων, εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2003, σελ.101)

Το βιβλίο περιλαμβάνει δοκίμια του συγγραφέα που έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε διάφορα έντυπα και ιστοσελίδες στο διαδίκτυο αλλά έχουν ξαναδουλευθεί και πήραν την τελική τους μορφή στο εν λόγω έργο.

Στο Α’ μέρος του βιβλίου (σελ. 15-125) με τίτλο «Η περί Θεού επιστήμη» ο συγγραφέας προσπαθεί να προσεγγίσει το περί Θεού ερώτημα μέσα από την ορθόδοξη προοπτική. Αναλύονται εξαντλητικά πλήθος συναφών θεμάτων εκ των οποίων σταχυολογούμε ελάχιστα μόνο εν συνεχεία: α) Ο νεώτερος αθεϊσμός (σελ. 18-22), β) Η γνώση του Θεού (σελ. 19, 45 κ.ε. και αλλ.), γ) Ορθοδοξία και Δύση (σελ. 22-28), δ) Περί αγάπης (σελ. 28 κ.ε., σελ. 40 κ.ε. και αλλ.), ε) Ήθος και ηθικισμός (σελ. 30-39), στ) Το ασκητικό βίωμα στο χριστιανισμό (σελ. 50 κ.ε., σελ. 59 κ.ε.), ζ) Η αποφατική θεολογία (σελ. 52), η) Η θεολογία ως θεοπτία (σελ. 55), θ) Ψευδείς πνευματικές εμπειρίες στην ορθοδοξία (σελ. 73 κ.ε.), ι) Η διάκριση των πνευμάτων (σελ. 90 κ.ε.), ια) Περί πίστεως (σελ. 105 κ.ε.).

Στο Β΄ μέρος του βιβλίου (σελ. 129-232) με τίτλο «Ιχνηλασίες σε μύθους και αλήθεια» ο συγγραφέας αναφέρεται σε ορισμένους αντιχριστιανικούς μύθους, τους οποίους και ανατρέπει τεκμηριωμένα, ενώ παράλληλα τον απασχολούν δογματικά και λειτουργικά θέματα. Ο πιο κλασικός εξ αυτών των μύθων, που επανέφερε στο προσκήνιο προ ετών η -ήδη ξεπερασμένη- μόδα του «ντανμπραουνισμού», αναφέρει ότι δήθεν ο χριστιανισμός που ξέρουμε πήρε την τελική του μορφή στην Α’ Οικουμενική σύνοδο της Νικαίας (325) από τον Μ. Κωνσταντίνο. Ο συγγραφέας ανατρέπει με πλήρη τεκμηρίωση τον εν λόγω μύθο (σελ. 129-134).

Τα ζητήματα της τριαδολογίας και της χριστολογίας, που αποτελούν την πεμπτουσία της ορθοδόξου διδασκαλίας, απασχολούν ιδιαίτερα το συγγραφέα (σελ. 135-162). Αναφέρεται αναλυτικά στις μαρτυρίες για την Αγία Τριάδα της Βίβλου (Παλαιάς και Καινής Διαθήκης) και στις μαρτυρίες των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων της μεταποστολικής εποχής.

Το ακανθώδες ζήτημα των σχέσεων θρησκείας και επιστήμης απασχολεί ιδιαίτερα το συγγραφέα (βλ. σελ. 162-182), ο οποίος αναφέρεται στην εικονολογική γλώσσα του βιβλίου της Γενέσεως, στους ποικίλλους ανθρωπομορφισμούς αλλά και στις σχετικές αναφορές της πατερικής ερμηνευτικής, χωρίς να παραλείπει να αναφερθεί στο απαράδεκτο του δημιουργισμού και του εξ ΗΠΑ ορμώμενου «ευφυούς σχεδιασμού» (σελ. 179). Παράλληλα τονίζει ότι θρησκεία και επιστήμη έχουν διακριτούς ρόλους και δεν πρέπει να εμπλέκεται η μια στα ζητήματα της άλλης. Διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει απόλυτη εμμένεια στις επιστημονικές διατυπώσεις (πρβλ π.χ. κβαντομηχανική, εντροπία, απροσδιοριστία κλπ): «(…) ο επιστημονικός κόσμος συνειδητοποιεί ότι υπάρχει μια πλευρά της πραγματικότητας -η πιο θεμελιώδης- απρόσιτη στην ανθρώπινη κατανόηση, καθότι εντελώς διαφορετική από την καθημερινή μας εμπειρία(…)» (σελ. 171). Κατά συνέπεια η ενδεχομενικότητα και η πιθανότητα αμβλύνουν τις όποιες θετικιστικές βεβαιότητες, όπως χαρακτηριστικά έχει επισημάνει ο γνωστός φυσικός Paul Davies: «Η επιστήμη, μέσω της κβαντικής μηχανικής, έχει σχεδόν διαψεύσει τον ισχυρισμό ότι «κάθε συμβάν έχει μια αιτία». (…) Η συμπεριφορά των υποατομικών σωματιδίων είναι γενικά απρόβλεπτη. Δεν γίνεται να είστε σίγουροι τι πρόκειται να κάνει ένα σωματίδιο από τη μια στιγμή στην άλλη» (Paul Davies, Θεός και μοντέρνα φυσική, β’ έκδοση, εκδόσεις Κάτοπτρο, Αθήνα 2009, σελ. 67).

Το συγγραφέα απασχολούν ακόμη καίρια θέματα λειτουργικής θεολογίας (σελ. 182-197), ιεραποστολικής στην Αφρική (Ουγκάντα- Κένυα, σελ. 197-207) και σωτηριολογίας (ένα σημαντικό δοκίμιο που δημοσιεύεται στις σελ. 208-232). Σχετικά με τη «μέση κατάσταση των ψυχών» (σελ. 225 κ.ε.) υπενθυμίζουμε ότι συνιστά θεολογούμενο για την ορθόδοξη εκκλησία.

Στον Επίλογο του βιβλίου δημοσιεύεται μια λίαν ενδιαφέρουσα «Επιστολή σε γονιό, που η έφηβη κόρη του είναι έγκυος» (σελ. 233-237) και ακολουθεί αναλυτική Βιβλιογραφία.

Συνελόντι ειπείν, το βιβλίο αποτελεί ένα εξαιρετικό οδηγό για τον αυθεντικό χριστιανισμό μακριά από παραφθορές, παραναγνώσεις, «ιδιωτικές θεολογίες», θεολογισμούς, ηθικισμούς και εστετισμούς. Θα κλείσουμε με μια σπουδαία φράση του συγγραφέα: «(…) ο άνθρωπος καθώς γίνεται άγιος, είναι ουσιαστικά ελεύθερος, άσχετα από τις εξωτερικές συνθήκες ζωής του» (σελ. 33, υποσημείωση 24). Τεράστιο το διακύβευμα. Αντέχετε;

Ηράκλειο, 10 Ιουλίου 2019

[πηγή]

Advertisements

π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, Όλα είναι δρόμος

Σχολιάστε

π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, Όλα είναι δρόμος: Ευκαιρίες συμφιλίωσης με τον χαμένο μας εαυτό, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2014, ISBN: 978-960-527-834-2.

OlaEinaiDromos

 

Το νέο πόνημα του π. Χ. Παπαδόπουλου γραμμένο με ευαισθησία και πόνο για τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου διαβάζεται απνευστί.

Αποσπάσματα από το  βιβλίο: 

1

[σελ.20] (…)Η αυτοεξόντωση δεν είναι ευαγγελική ταπείνωση. Ταπείνωση δεν σημαίνει μιζέρια, αυτολύπηση, εξουθένωση της προσωπικότητας και μοναδικότητας. Αυτό είναι βλασφημία απέναντι στην ζωή και τον Θεό.

Ταπείνωση σημαίνει επίγνωση, αίσθηση, αντίληψη, αποδοχή, οικειότητα, αγάπη και συγχωρητικότητα. Αποδέχομαι τον εαυτό μου και παρακαλώ την Χάρη του Θεού να συνεργήσει στην προσπάθεια μου ώστε να μεταμορφωθεί ο εσωτερικός βίος μου. Ταπείνωση σημαίνει άφημα στην ροή της πρόνοιας του Θεού. Ενώ η αυτοελεεινολόγηση και αυτοματαίωση είναι μια βαθιά εγωτική στάση ζωής. (…)

2

[σελ. 46] (…) Θέλουμε ένα Θεό μεταπράτη. Που θα αναλαμβάνει αυτός να ζήσει αντί για εμάς. Που θα κάνει όλα τα θελήματα μας. Θα εξυπηρετήσει με ένα μαγικό τρόπο, σχεδόν μεταφυσικό, τις ανάγκες μας. (…)

(…) Επιζητούμε ένα Θεό ο οποίος θα μας δίδει υγεία, θα μας βρίσκει δουλειές, θα μας χτίζει σπίτια, ένα και δυο, εξοχικό πάνω σε καταπατημένες εκτάσεις ή καμένα δάση. Ένα Θεό που θα ευλογεί τις επιχειρήσεις μας, θα μας πλουτίζει και θα έχει μερίδιο επιτυχίας στο κοινωνικό μας προφίλ. (…)

3

[σελ. 49] (…) Η αγάπη και όλες οι άλλες εντολές του Ιησού δεν είναι ηθικές επιταγές μιας ιδεολογικής παρακαταθήκης, αλλά οντολογικές οδηγίες για να ζήσει ο άνθρωπος. (…)

π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, Όλα είναι δρόμος: Ευκαιρίες συμφιλίωσης με τον χαμένο μας εαυτό, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2014, σελ.20, 46, 49 (αποσπάσματα).

«Μια στάλα ζωής να ξεδιψάσει η ψυχή της. Μια στάλα ζωής» : Το «ἀεὶ σχοινοβατεῖν» της ύπαρξης μας- Σκέψεις, στιγμές και αναγνώσεις με αφορμή το βιβλίο του π. Χ. Παπαδόπουλου «Ο Κινέζος, ο Θεός και η Μοναξιά»

3 Σχόλια

π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, Ο Κινέζος, ο Θεός και η Μοναξιά, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2011, ISBN:978-960-527-682-9.

Να ζήσεις μόνο μιαν αυγή
τόση ζωή σε φτάνει

ρόδο π’ ανθεί πολύ καιρό
την μυρωδιά του χάνει.

Παραδοσιακή κρητική μαντινάδα

Το είχα προμηθευτεί μόλις κυκλοφόρησε. Πήγα και στην παρουσίαση του. Παρόλα αυτά παρέμενε υπομονετικά στη στοίβα με τα αδιάβαστα. Είναι φορές που δεν ξέρεις τι να πρωτοδιαβάσεις. Κι όταν εντέλει διαβάζεις ένα πραγματικά σπουδαίο βιβλίο η σκέψη έρχεται αυτόματα: «Μα γιατί, γιατί το άφησα τόσο καιρό στην αναμονή;». Οι βιβλιόφιλοι εν πολλοίς καταλαβαίνουν  τι εννοώ.

Το 2006 γνώρισα για πρώτη φορά τη σκέψη του π. Χ. Παπαδόπουλου. Αφορμή ένα απίστευτης ομορφιάς κείμενο του με τίτλο «Η νεκροψία της ψυχής μας» (εφημ. «Πατρίς», 22-3-2006), που θεωρώ σκόπιμη την υπενθύμιση του εδώ:

Ποιος προφήτης τώρα θ΄ ακουστεί,
σαν φωνή σε στέρνα κλειστή,
σ΄ έναν κόσμο άδειο κι ορφανό,
ποια κραυγή από τον ουρανό

Μ. Χατζιδάκις, Η μπαλάντα του οδοιπόρου

Καθώς η ελληνική Βουλή ψήφιζε τον νόμο για την καύση των νεκρών, ένας «νεκρός» μιλούσε για την όντως ζωή και ο Θεός καταργούσε τους νόμους της φύσεως.
«Σκήνωμα ιερομονάχου ονόματι Βησσαρίων ευρέθη αναλλοίωτο, άφθαρτο και μυροβλύζον μετά από 15 χρόνια…».
Η ελληνική κοινωνία “παγώνει”, προσπαθεί ν΄ αναθερμάνει την υποθερμία της πίστεως της. Επίσημοι, θρησκευόμενοι και μη, ζητούν την βοήθεια της επιστήμης για να διασφαλίσουν την λογικοφανή «εγκυρότητα» του θαυμαστού, λες και το όνειρο πιστοποιείται ή το θαύμα αναλύεται.
«Όλα είναι μυστήριο, το κάθε τι είναι κι ένα μυστήριο…..το μυστήριο του Θεού είναι παντού…Όλα τα πράγματα και τα πλάσματα και τα πιο ασήμαντα και τα μικρά είναι μυστήρια…Τόσο το καλύτερο αν υπάρχουν μυστήρια. Πιο όμορφο ΄ναι να υπάρχει το μυστήριο. Είναι θαυμαστό και φοβερό για την καρδιά, όσο μικρό κι ακατανόητο φαντάζει για το μυαλό….Ο άνθρωπος ξέρει να καταλαβαίνει πολύ περισσότερα πράγματα, απ΄ όσα μπορεί να εκφράσει.» (Έφηβος, Φ. Ντοστογιέφσκυ)
Ο Βησσαρίων όμως μίλησε γι΄ αυτό που βίωσε, ο Θεός απάντησε και εμείς αδέξιοι χειριστές του λόγου της Αλήθειας πνιγήκαμε στην θάλασσα των ματαίων λογισμών «..φθαρτών δακρύων απόγονοι…».
Ζητείται πλέον άνθρωπος να μιλά την γλώσσα του ουρανού, του θαυμαστού !
Εάν μας κατέστησαν ανέπαφους μπροστά στο Μυστήριο, μπροστά στο θαύμα, φταίμε πρώτα εμείς, που αφήσαμε τους λογής-λογής γδάρτες των ονείρων μας να αποξηράνουν τους χυμούς της υπάρξεως μας.
Ποιος διαμαρτυρήθηκε ή «απήργησε» όταν του είπαν ότι το φεγγάρι δεν είναι σύμβολο του έρωτα, μούσα χρυσοστόλιστη του παραμυθιού, μήτε τυραννικής βραδιάς παραμυθία αλλά ένα μάτσο πέτρες και βουβοί κρατήρες ;
Ποιος φώναξε να τρίξουν τα θεμέλια της γης, όταν μας είπαν ότι ο έρωτας δεν είναι η αποκάλυψη της ζωής, το θαύμα της σχέσης που ξεπερνά την αναγκαιότητα της φύσης αλλά η βιοχημεία των συναισθημάτων μας;
Κανείς δεν έκανε απεργία πείνας υπαρξιακής όταν η μοναδικότητα του προσώπου, το ένα βλέμμα, το ένα άγγιγμα, το ένα χαμόγελο και κλάμα, το ένα και αναλλοίωτο μοναδικό έγινε «κλώνος» στα εργαστήρια της λογικολαγνείας.
Κι΄ ήρθε ο Λάκης (Λαζόπουλος) ν΄ αποκαταστήσει την χαμένη αθωότητα του μύθου, το δέος των ματιών και της ψυχής μπροστά στο θαύμα. Έβγαλε το καπέλο του και υποκλινόμενος μπροστά στον Γέροντα Βησσαρίωνα, ψέλισε την εξομολόγηση μιας ολόκληρης γενιάς.
«Συγχώρεσε Γέροντα την εποχή μου που δεν μπορεί να ψηλαφήσει το θαύμα. Που βρώμισε τόσο πολύ η ψυχή μας ώστε δεν εκπλήσσεται μπροστά στο θαυμαστό. Το θέμα δεν είναι εάν πρόκειται για θαύμα ή όχι αλλά ότι χάσαμε την αίσθηση του θαύματος στην ζωή μας…» Καληνύχτα!

[π. Χ. Παπαδόπουλος, «Η νεκροψία της ψυχής μας«, εφημ. «Πατρίς, 22-3-2006, σύνδεσμος άρθρου: http://www.patris.gr/articles/82216?PHPSESSID=]

Λίγο καιρό αργότερα ανακάλυψα το μπλόγκ του (π. Λίβυος): όαση πραγματική ομορφιάς και αγάπης. Κείμενα πολύ δυνατά, γεμάτα ζωή, σταυραναστάσιμα. Ατμόσφαιρα χαρμολύπης, κατάφασης στην ανθρώπινη κατάσταση, έμφαση στην ουσία της υπάρξεως (στο -κατά Εμμ. Λεβινάς- «υπάρχειν»). Λόγος σημερινός, απτός, χωρίς άσκοπες λεκτικές φιοριτούρες, ζεστός και προσφυής για το πολλαπλώς χειμαζόμενο και κατακερματισμένο σύγχρονο υποκείμενο. Μέσα μου αυτόματα πέρασε η σκέψη: «Υπάρχουν τέτοιοι παπάδες; Τέτοιους παπάδες θέλουμε, δυναμικούς και αγαπητικούς, απλούς, μέσα στη ζωή, δίπλα στον κόσμο και τα σοβούντα προβλήματα του, μακριά από αδιέξοδους ηθικισμούς και βερμπαλισμούς».

Πρόσφατα είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον π. Χαράλαμπο και δια ζώσης. Ήταν κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του Στ. Ράμφου(ενός σπουδαίου διανοούμενου, παρά τις πάμπολλες διαφωνίες μου με τη σκέψη του). Εκεί πέραν της ευρύτητας της παιδείας  και της καλλιέργειας του γνώρισα κάτι σημαντικότερο: τον Άνθρωπο π. Χαράλαμπο. Έναν άνθρωπο ευαίσθητο, ήρεμο, γεμάτο αγάπη, εγκάρδιο. Ένιωσα το μεγαλείο της ευγένειας και της ζεστασιάς του. Την κατάφαση στον Άλλον, καθώς εστί,ως Προσώπον.

Αλλά και στην παρουσίαση του βιβλίου στην Ανδρόγεω πόσο συγκινητική ήταν η παρουσία των συγχωριανών και ενοριτών του! Τι παραπάνω θέλει ένας άνθρωπος από τους λόγους καρδιάς του εκλεκτού φίλου του π. Χ. Κοπανάκη;

Όλα αυτά επιβεβαιώνουν την αλήθεια του κοινωνείν:  «Καθ’ ὅ,τι ἄν κοινωνήσωμεν(…), ἀληθεύομεν, ἅ δε ἄν ἰδιάσωμεν, ψευδόμεθα» (Ηράκλειτος, στο: Diels-Kranz, Fragmente der Vorsokratiker, τόμος Ι, σελ. 148 ).

Το βιβλίο του π. Χ. Παπαδόπουλου περιλαμβάνει 18 διηγήματα. Η αφήγηση συναρπάζει. Ιστορίες από τη ζωή και για τη ζωή.  Άνθρωποι, Θεός, φύση, συναισθήματα, νοσταλγία, αθωότητα, ενοχές, πάθη, πόθοι, λογισμοί, αγώνας, ύπαρξη, ζωή, πόνος, χαρά, στιγμές, πτώσεις και αναβάσεις, απώλειες και υποστροφές, σπαρακτικά διαπλέκονται. Το «Να ζεις» είναι  διακύβευμα, αλλά και ζητούμενο, σχοινοβασία διαρκής και άθλημα ελευθερίας. Διότι «πολλές φορές δεν είναι εύκολο να βρίσκεσαι μπροστά στην ευθύνη των ονείρων σου» (σελ. 13). Μας θυμίζει ο συγγραφέας mutatis mutandis τα λόγια του Όσκαρ Ουάιλντ: «Δυο είναι οι μεγάλες τραγωδίες στη ζωή. Η μια είναι να μην πραγματοποιήσεις το όνειρο σου. Η άλλη, είναι να το πραγματοποιήσεις» (το παραθέτει ο P.Watzlawick στο βιβλίο του «Φτιάξε τη δυστυχία σου μόνος σου«, εκδ. Αλήστου μνήμης, σελ.40). Ο συγγραφέας διαπιστώνει με πικρία, πως όποιος δεν ζει, δεν αφήνει ούτε τον Άλλον να ζήσει:

(…)Ως και την θρησκεία έβαζε στη μέση. Προσπαθούσε να την γεμίσει ενοχές γιατί απλά ένιωθε γυναίκα. Παλιά τέχνη όλων εκείνων που θέλουν να ελέγχουν τους ανθρώπους μέσω των ενοχών. Να μην ζούν αυτοί και να μην αφήνουν και τους άλλους να χαρούν τη ζωή(…).

(απόσπασμα από το διήγημα «Μια στάλα ζωής», σελ. 22).

Θα κλείσουμε το σημείωμα μας με ένα συγκλονιστικό απόσπασμα του βιβλίου αφιερωμένο σε όσους διψούν για ζωή:

(…) Το να ζεις, φίλε Βασίλη, είναι μεγάλη υπόθεση. Είναι η μεγαλύτερη τέχνη πάνω στην γη. Η τέχνη της ύπαρξης. Είναι μια περιπέτεια χωρίς εγγυήσεις και βεβαιότητες. Είναι σχοινοβασία. Και δεν μαθαίνεται ούτε με βιβλία, ούτε με κηρύγματα, ούτε με τσιτάτα. Μονάχα ζώντας μαθαίνεις να ζεις. Θα ανέβεις και θα κατέβεις πολλές φορές στην κόλαση για να φτάσεις στον παράδεισο. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος(…)

(απόσπασμα από το διήγημα «Στην Προκυμαία», σελ. 50-51).

Αντέχετε;

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Μεγάλη Δευτέρα/Μεγάλη Τρίτη

9-10 Απριλίου 2012

Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Στυλιανού (Χαρκιανάκη), Παίδων και εφήβων

1 σχόλιο

Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Στυλιανού (Χαρκιανάκη), Παίδων και εφήβων, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2009, ISBN 978-960-03-4963-4.

978-960-03-4963-4b

Του Γ.Μ.Βαρδαβά

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη η νέα ποιητική συλλογή του αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Στυλιανού. Η ποιητική ευαισθησία του αρχιεπισκόπου Αυστραλίας είναι γνωστή και αποτυπωμένη στις ποιητικές του συλλογές, που είδαν κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας.

Στο Παίδων και εφήβων είναι συγκεντρωμένα ποιήματα γραμμένα από το 1977 έως το 2008 με κύρια θεματική τα παιδιά και τους εφήβους. Των ποιημάτων προτάσσεται το απόφθεγμα του Giacomo Leopardi:

Τὰ παιδιά βρίσκουν τό πᾶν στό τίποτα.

Οἱ μεγάλοι βρίσκουν τό τίποτα στά πάντα

Ποίηση αισθαντική, ευαίσθητη, σημερινή. Ο ποιητής φαίνεται να συμφωνεί με τον E.E.Cummings του οποίου τα λόγια προτάσσει στο Προνόμιο των νέων:

Ακόμα κι αν είναι Κυριακή, ας έχω δίκιο

γιατί όποτε οι άνθρωποι έχουν δίκιο, δεν είναι νέοι

Συγκλονιστικό το Επιμνημόσυνο (σελ.54), υπέροχοι οι Δροσουλίτες (σελ.16), δυνατή Η άλλη όψη. Δεν θα επεκταθούμε, διότι ούτε επαΐοντες είμαστε, ούτε «ειδικοί». Απλοί αναγνώστες είμαστε, που δεν θεωρούμε ότι η ποίηση είναι μόνο για τους «αλαφροΐσκιωτους». Από την εξαιρετική ποιητική συλλογή του αρχιεπισκόπου Αυστραλίας παραθέτουμε το ποίημα Αγωγή Πολίτου:

ΑΓΩΓΗ ΠΟΛΙΤΟΥ

Μήν πεῖτε στά παιδιά πώς οἱ μεγάλοι πεθαίνουν

γιατί θά φοβηθοῦν νά μεγαλώσουν!

Πεῖτε τους μᾶλλον πώς ὅταν κουρασθοῦν

ἐξαφανίζονται παίρνοντας δρόμους ανεξιχνίαστους

γι’αὐτό τούς κηρύχνουμε ἀγνοούμενους

στόν χῶρο τῆς παιδικῆς χαρᾶς.

Ἔτσι ἴσως συνηθίσουν τά παιδιἀ

νά νοσταλγοῦν καί νά ψάχνουν διά βίου…

Sydney (Ashfield), 27-9-1989


Share

Εναντίον του Θεού

1 σχόλιο

exofyllo01

Σε παλιότερη ανάρτηση του το Ζωντανό Ιστολόγιο είχε κάνει αναφορά στο μυθιστόρημα του Θ. Ρηγινιώτη με τίτλο Εναντίον του Θεού. Πρόκειται για ένα βιβλίο που βάζει τα πράγματα στη θέση τους και παρουσιάζει την αυθεντική ορθοδοξία μακριά από τις ποικίλες παραφθορές της.Έργο αρκετά αξιόλογο,δίνει τη ζωντανή μαρτυρία της ορθοδοξίας. Ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια πρόγευση του έργου στο ιστολόγιο του βιβλίου. Παραθέτουμε παλιότερη κριτική στο βιβλίο, που είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα Πατρίς στις 20 Δεκεμβρίου 2006:

«Εναντίον του Θεού»:

Το προνόμιο της αμφιβολίας και ο αυθεντικός χριστιανισμός

Του Γ.Μ. Βαρδαβά

“Καθετί που αντέχει στον καιρό και στο κοινό,

αυτό είναι αληθινό και νικάει τη λήθη”

(Μ. Μπέγζος)

Το τελευταίο διάστημα ο εκπαιδευτικός κόσμος άκουσε τα “εξ αμάξης” από διάφορες πλευρές με αφορμή τις απεργιακές του κινητοποιήσεις. Φτάσαμε σε σημείο να διαβάσουμε ακόμα και από σημαντικούς ανθρώπους των Γραμμάτων ότι είμαστε φυγόπονοι, ότι δουλεύουμε τρεις ώρες την ημέρα, ότι είμαστε “πασάδες” συγκρινόμενοι με τους συναδέλφους μας του ιδιωτικού τομέα.
Δεν έχω καμία διάθεση απολογητική. Την καλύτερη όμως απάντηση σε όλα αυτά, που μας αδικούν κατάφωρα, τη δίνουν οι μαθητές μας καθημερινά, αλλά και οι συνάδελφοι μας, που έχουν το μεράκι στον ελεύθερο χρόνο τους να ασχολούνται με τη συγγραφή. Ένας εξ αυτών είναι ο πολύ καλός συνάδελφος και φίλος εκ Ρεθύμνης Θ. Ι. Ρηγινιώτης.
Η “Πατρίς” είχε φιλοξενήσει παλιότερα κριτική μας για δύο θεολογικά έργα του (βλ. “Πατρίς” 12/10/2005, σελ. 14). Ο συγγραφέας επανέρχεται αυτή τη φορά με ένα μυθιστόρημα. Τίτλος του “Εναντίον του Θεού” (Ρέθυμνο 2006, σελ. 904). Επηρεασμένος από τον Μπόρχες, την ατμόσφαιρα του Έντγκαρ Άλλαν Πόε και τη φαντασία του Τώλκιν γράφει ένα βιβλίο για τους πλέον απαιτητικούς. Ξεφεύγοντας από την επιδερμικότητα του ευπώλητου, δεν συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις των καιρών για εμπορικό βιβλίο.
Προτιμά το δύσκολο δρόμο της ποιότητας στη γραφή σε συνδυασμό με μια μυθοπλασία επιστημολογικού -οιονεί μπορχικού- τύπου. Η θεολογική του ιδιότητα είναι ολοφάνερη στο νέο του πόνημα. Η θεολογική θεμελίωση είναι βαθιά και ουσιαστική. Πολλά στοιχεία της ορθοδόξου πατερικής, νηπτικής, ασκητικής και αγαπητικής θεολογίας αποτυπώνονται με τρόπο εναργή και βιωματικό. Επιστήμη, φαντασία, μυθοπλασία και θεολογία διαπλέκονται αρμονικά και ασύγχυτα.
Ακόμα και ο τίτλος “Εναντίον του Θεού” παρά τη φαινομενική δισημία του καταδεικνύει ότι ο συγγραφέας είναι άριστος γνώστης της Αγίας Γραφής. Αν και η συνάφεια είναι γνωστή την υπενθυμίζουμε: “οι δε είπον αυτών τα περί Ιησού του Ναζωραίου, ός εγένετο ανήρ προφήτης δυνατός εν έργω και λόγω εναντίον του Θεού και παντός του λαού…” (κατά Λουκάν 24, 19-20). Πρόκειται λοιπόν για το γνωστό γεγονός της εμφάνισης του αναστημένου Χριστού σε δύο πρόσωπα στην προς Εμμαούς πορεία τους. Ο συγγραφέας επισημαίνει ωστόσο στον πρόλογο του έργου πως αυτή ακριβώς η δισημία ήταν που τον ώθησε να τιτλοφορήσει έτσι το βιβλίο: “η φράση (…) σημαίνει “μπροστά στο Θεό και σ’όλο το λαό” (…). Την τοποθετήσαμε ως τίτλο, λόγω ακριβώς αυτής της διπλής σημασίας…” (σελ. 9). Το θέμα του έργου όπως μας πληροφορεί το οπισθόφυλλο του βιβλίου είναι το εξής:
“Ενας κορυφαίος γενετιστής καταστρέφει τ’αποτελέσματα της πρωτοποριακής έρευνάς του για τον ανθρώπινο εγκέφαλο και αυτοκτονεί, εν μέσω διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου, διοργανωμένου από μια πολυεθνική αυτοκρατορία της γενετικής.
Στον προθάλαμο ενός χειρουργείου, ένας άλλος γενετιστής συζητά με μια τυφλή καθηγήτρια ανθρωπολογίας για το Θεό, τον άνθρωπο, τον κόσμο, την επιστήμη και τον πολιτισμό.
Στη Βραζιλία και το Περού ένας άντρας και δύο γυναίκες, σχεδιαστές κόμικς και άσοι στους υπολογιστές, προσπαθούν να διαφύγουν από τα λαγωνικά των πολυεθνικών, που τους καταδιώκουν για να τους αποσπάσουν την πολύτιμη γνώση που ίσως κατέχουν”.
Στη δράση παρεμβάλλονται συζητήσεις και στοχασμοί μεταξύ των ηρώων και της καθηγήτριας που γνωρίζει τον αληθινό χριστιανισμό και την αυθεντική ορθοδοξία. Η ιδιότυπη αυτή επικοινωνία μεταξύ των επιστημόνων- που εκφράζουν καθαρά τη δυτική σκέψη και νοοτροπία- και της τυφλής ανθρωπολόγου που έχει γνωρίσει και βιώσει τον αληθινό χριστιανισμό δίνει την πραγματική διάσταση της ορθοδοξίας ως ορθοπραξίας και μαρτυρίας των αγίων. Ο χριστιανισμός είναι αγάπη (ακόμα και προς τον εχθρό, βλ. Ματθ. 44-45) και ελευθερία. Έτσι οφείλει ο πιστός να τον βιώνει. Αν προτάσσει τον εγωισμό τότε διαμορφώνει ένα χριστιανισμό “κατ’εικόνα και καθ’ομοίωσιν” του “αυτοειδώλου” του, για να θυμηθούμε και το Μέγα Κανόνα του Αγίου Ανδρέου Κρήτης.
Θεωρούμενος όμως υπό αυτή την οπτική γωνία ο χριστιανισμός εκπίπτει σε ατομικιστικό “ιδεολόγημα”, μηχανιστικό θέσφατο, σχολαστική δεοντολογία. Είναι ένα “κτήμα” που κάποιοι κληρονόμησαν χωρίς δυστυχώς να γνωρίζουν την ουσία του και χωρίς να δείχνουν τη διάθεση να ξεκαθαρίσουν τις αλήθειες του. Ένας από τους στόχους του συγγραφέα ήταν, κατά την άποψη μας, να αναδείξει την ουσία της ορθοδοξίας και να πατάξει τη “φοβοδοξία”.
Φυσικά οι ανατροπές είναι πολλές, οι συμβολισμοί διαπνέουν όλο το έργο, ενώ τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ακόμα και η ανάλυση της ταινίας “Ο Ήρωας” (σελ. 429-471) από την τυφλή καθηγήτρια που φαινομενικά μόνο δείχνει ως παρέκβαση, λειτουργεί συμβολικά και καταλυτικά στην εξέλιξη του έργου. Δεν νομίζουμε ότι εδώ απλά ο συγγραφέας ήθελε να αποδείξει ότι όντως επρόκειτο για μια καθηγήτρια ανθρωπολογίας. Ο προσεκτικός αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι συνάπτεται και διαπλέκεται με το σύνολο της μυθοπλασίας. Αν πούμε το πώς θα αποκαλύψουμε σχεδόν όλο το βιβλίο και δεν θα μείνει τίποτα για τον βιβλιόφιλο αναγνώστη.

Τα θέματα των συζητήσεων που παρεμβάλλονται είναι πολλά και ακανθώδη. Μερικά εξ αυτών είναι: Η αληθινή ερμηνεία της Γένεσης, τα απόκρυφα ευαγγέλια, ο γνωστικισμός και ο σχηματισμός της Καινής Διαθήκης, το “θηλυκό” όνομα του Χριστού, οι “αδελφοί” και οι “αδελφές” του Ιησού, ο αληθινός ρόλος της Μαγδαληνής και η θεολογία του έρωτα, το ιερό δισκοπότηρο, οι συμβολισμοί της Θείας Μετάληψης, η θέση της γυναίκας στο χριστιανισμό και οι γυναίκες απόστολοι, ο απόστολος Παύλος και οι Εσσαίοι, ο ρόλος του μεγάλου Κωνσταντίνου και των αυτοκρατόρων, άγιοι που έζησαν με τα θηρία, οι μαύροι και κίτρινοι άγιοι, η αληθινή χριστιανική διδασκαλία για τον παράδεισο και την κόλαση, διαλογισμός και ησυχασμός, ο μυστικισμός και τα θαύματα, ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης και ο Άγιος Ιωάννης του Σταυρού, τα χριστιανικά και τα ρωμαϊκά Μυστήρια, ο μεσαίωνας κι ο διαφωτισμός, το Άγιο Όρος και το άβατό του, η εκκοσμίκευση του εκκλησιαστικού γεγονότος διαχρονικά και συγχρονικά κ.π.α.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι ο συγγραφέας λέει μέσω των ηρώων του και πολλές σκέψεις, που έρχονται σε ανοικτή σύγκρουση με το χριστιανισμό. Φυσικά αυτές δεν τις αποδέχεται αλλά τις χρησιμοποιεί για τις ανάγκες του έργου. Λειτουργεί δηλαδή μ’άλλα λόγια απολογητικά και κριτικά έναντι αυτών. Εξάλλου κάθε βιβλίο έχει πολλές “αναγνώσεις”. Ο καθένας μας το αντιλαμβάνεται με βάση τα δικά του υποκειμενικά κριτήρια. Κοντολογίς, ακόμα και οι “αρνητές” του χριστιανισμού θα βρουν εδώ τις απόψεις του να εκτίθενται αναλυτικότατα, αλλά και να αναιρούνται ορθοδοξότατα.
Ο συγγραφέας δίνει αφορμές για εμβάθυνση σε πολλά θεολογικά και κοινωνιολογικά ζητήματα. Σταχυολογούμε αρκετά:

α. Η φυσική διάσταση του θαύματος: “Τα θαύματα δεν αντιβαίνουν στους φυσικούς νόμους, απλώς λειτουργούν με μη πτωτικούς νόμους” (σελ. 187).

β. Οι ανθρωπολογικές προεκτάσεις του “κατ’εικόνα”:

“Ο Θεός δρα έτσι κι αλλιώς, αν ο άνθρωπος Του το επιτρέψει” (σελ. 197).

γ. Το αληθινό νόημα της εορτής των Χριστουγέννων (σελ. 276) και η εκκοσμικευμένη-καταναλωτική “εκδοχή” του.

δ. Το σύγχρονο “όπιο του λαού” (σελ. 405).

ε. Χριστιανισμός και κοινωνική συνείδηση (σελ. 412): “Μήπως τελικά ο χριστιανισμός δεν είναι παρά ένα ακόμα αστικό μόρφωμα που αποκοιμίζει τις συνειδήσεις με μια ευσέβεια της Κυριακής, για να μπορούμε να οργιάζουμε σε βάρος των ασθενεστέρων τις υπόλοιπες έξι ημέρες της εβδομάδας”; Φυσικά ο συγγραφέας απαντά στο βιβλίο διακρίνοντας ανατολική και δυτική νοοτροπία, κοινωνικό δυναμισμό και πιετισμό, αγάπη για το συνάνθρωπο και φιλαυτία. Με τον τρόπο αυτό αναδεικνύει το δυναμικό και απελευθερωτικό χαρακτήρα του χριστιανισμού, που δεν κοιμίζει συνειδήσεις, ούτε είναι “όπιο του λαού”, αλλά το “Σώμα του Χριστού”, η Εκκλησία που με το παράδειγμα των αγίων, των οσίων, των ασκητών και των μεγάλων πατέρων υπέδειξε τη λύση στο κοινωνικό πρόβλημα. Το κοινωνικό πρόβλημα, σύμπτωμα του μεταπτωτικού ανθρώπου, δεν επιλύεται με επαναστάσεις, αλλά με την έρευση του πραγματικού προορισμού του ανθρώπου, που είναι η προοπτική του “καθ’ομοίωσιν”. Η προοπτική όμως αυτή συνάπτεται με το ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο, όπως προκύπτει από την παραβολή της Τελικής Κρίσεως: “Κύριε πότε σε είδομεν πεινώντα και εθρέψαμεν ή διψώντα και εποτίσαμεν; Πότε σε είδομεν ξένον και συνηγάγομεν ή γυμνόν και περιεβάλομεν; Πότε δε σε είδομεν ασθενή ή εν φυλακή και ήλθομεν προς σε; Και αποκριθείς ο βασιλεύς ερεί αυτοίς αμήν λέγω υμίν, εφ’όσον εποιήσατε ενι τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε” (Ματθ.25,37-40). Επειδή η θέση αυτή μπορεί να εκληφθεί από κάποιους ως “αντιδραστική” υπενθυμίζουμε τι έχει πει σχετικά με το κοινωνικό πρόβλημα ο γνωστός στοχαστής Ν. Μπερντιάεφ: “Ο χριστιανισμός δεν προκάλεσε εξεγέρσεις ούτε επαναστάσεις (…) Κήρυττε μόνο ότι η ψυχή του ανθρώπου, υπόδουλη κοινωνικά, κατείχε απόλυτη αξία και ήταν ίση μπροστά στο Θεό, με την ψυχή του άρχοντα.

Ο σκλάβος και το αφεντικό μπορούν να είναι αδελφοί εν Χριστώ και ο σκλάβος μπορεί να κατέχει στην Εκκλησία του Χριστού μια θέση ανώτερη από αυτή του αφεντικού. Η χριστιανική ισότητα των ψυχών μπροστά στο Θεό εξαρτάται από το βασίλειο το γεμάτο με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος (…). Για τη χριστιανική συνείδηση (…) η ανθρώπινη ψυχή (…) έχει απόλυτη αξία και όχι η γήινη και εμπειρική ζωή του ανθρώπου” (βλ. Ν. Μπερντιάεφ. Για την κοινωνική ανισότητα, Θεσσαλονίκη 1984, σελ. 70-71). Ο ίδιος είχε πει πως “η ζωή του χριστιανού είναι μια σταύρωση του ίδιου του εαυτού του”.

στ. Η αναίρεση του “ντανμπραουνισμού” (σελ. 690 κ. επ.).

ζ. Η αληθινή διάσταση της προσευχής (σελ. 769).

η. Η διάκριση εξουσίας και ευλογίας (σελ. 779).

θ. Θρησκεία και αλήθεια: “…Κάθε θρησκεία… πιστεύει πως κατέχει την αλήθεια” (σελ. 801). Αξίζει στο σημείο αυτό να δούμε πως ορίζει την αλήθεια ο Σωφρόνιος του Έσσεξ: “Η επιστήμη και η φιλοσοφία θέτουν στον εαυτό τους το ερώτημα: Τι είναι αληθεια; Αντίθετα η γνήσια χριστιανική συνείδηση πάντοτε στρέφεται προς την αλήθεια ρωτώντας ΤΙΣ (…).

Καρά παράδοξο τρόπο δεν αντιλαμβάνονται τον αφηρημένο χαρακτήρα του ΤΙ τους. Δεν αντιλαμβάνονται ότι η αλήθεια η συγκεκριμένη, η απόλυτη, μπορεί να είναι μόνο ΤΙΣ”. (βλ. Σωφρονίου του Έσσεξ, “Ο Άγιος Σιλουανός”, Έσσεξ 2003, σελ. 135 κ.ε.). Στον αντίποδα μια φιλοσοφική-ανθρωποκεντρική απάντηση θα μπορούσε να είναι τα παρακάτω λόγια του καθηγητή Δ. Λιαντίνη: “Γιατί η διαφορά η τρομερή εστάθηκε ότι οι ποιητές, που μοιάζαν την αλήθεια, είπανε ψέματα. Εγώ όμως που μοιάζει με τα ψέματα, έζησα την αλήθεια” (βλ. Δ. Λιαντίνη, Γκέμμα, Αθήνα 2005, σελ. 255).

Λίγο παρακάτω (σελ. 802) ο Θ.Ι.Ρ. συμπληρώνει: “κάθε ανθρωπιστική πνευματικότητα που αναλώνεται στην ομφαλοσκοπία ενέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει στην καταστροφή”!

ι. Χριστιανισμός και μαρτύριο: “είμαστε απλώς χριστιανοί, τα σφάγια της ανθρωπότητας, τα θύματα των αδελφών μας” (σελ. 824).

Θα κλείσουμε το σύντομο σημείωμα με τη γνώμη του συγγραφέα για την ουσία της ορθοδοξίας: “Κοντολογίς, η ορθοδοξία είναι παρούσα στα πρόσωπα των χριστιανών- κατεξοχήν των αγίων- και προτείνει την ελεύθερη και ριζική προσωπική μεταλλαγή μας από εγωτικά άτομα σε πρόσωπα”… (σελ. 831). Ο συγγραφέας μας “προκαλεί” (ή μήπως μας προσκαλεί;) να θυμηθούμε τον απόστολο Παύλο: “βλέπομεν γαρ άρτι δι’εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον” (Α’ Κορινθ. 13,12).

Δείτε αναλυτική παρουσίαση του βιβλίου εδώ.

Δείτε επίσης: «Με το βλέμμα ενός νέου ανθρώπου»

Το βιβλίο μπορείτε να το παραγγείλετε μέσω οποιουδήποτε βιβλιοπωλείου είτε να το λάβετε ταχυδρομικώς με αντικαταβολή από τις εκδόσεις Όμορφος Κόσμος, τηλ. 28310-26919, fax: 28310-26880, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: kostasme@otenet.gr, Ρέθυμνο Κρήτης.

Share

Αρέσει σε %d bloggers: