Αναγνωστική απόλαυση

Σχολιάστε

Σπύρος Γιανναράς, Τη μέρα που θα σηκωνόμουν να χορέψω, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2017, ISBN: 978-960-505-290-4.

 

Η συλλογή του Σπύρου Γιανναρά με τίτλο Τη μέρα που θα σηκωνόμουν να χορέψω (εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2017) περιλαμβάνει έντεκα εξαιρετικά διηγήματα που, παρά την μεγάλη έκταση τους, διαβάζονται απνευστί. Ο συγγραφέας συνδυάζει αρμονικά τη στοχαστικότητα με την πλοκή και την ποιητική γλώσσα. Το αποτέλεσμα είναι στιβαρό και καθόλου άνισο. Η ατμόσφαιρα λίαν υποβλητική και υπαρξιακή: ο θάνατος, η απώλεια, ο πόνος, η φθορά, η ματαίωση διαπλέκονται ενίοτε με το χιούμορ, την ένταση, την αδημονία του αναγνώστη για την εξέλιξη της εκάστοτε ιστορίας, τις πολλές ανατροπές και εν τέλει με την αναγνωστική απόλαυση.

9-10/5/2021

Γ.Μ.Β.

Καιρός για καλή λογοτεχνία

2 Σχόλια

Σπύρος Γιανναράς, Ο βασιλιάς έρχεται όποτε του καπνίσει, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2015, ISBN: 978-960-505-175-4.

Ο Σπύρος Γιανναράς υπηρετεί κατά βάση το εκτεταμένο διήγημα σε αυτό το βιβλίο. Μια συλλογή διηγημάτων που εκφράζει έντονα την, κατά Zygmunt Bauman, ρευστότητα των καιρών μας και την ανελαστικότητα που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις. Μοναξιά, ανεστιότητα, απώλεια, πόνος, φθορά, διαπλέκονται και εκβάλλουν στο αέναο μυστήριο του υπάρχειν. Γλώσσα υποδειγματική και καλοδουλεμένη από έναν συγγραφέα που έχει πραγματική έγνοια για τη λογοτεχνία.

6-7/5/2021

Γ.Μ.Β.

Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο νερό

Σχολιάστε

Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο νερό, εκδόσεις Κίχλη, δ’ έκδοση, Αθήνα 2021, ISBN: 978-618-5004-92-7.

 

Η γραφή του Μιχάλη Μακρόπουλου συναρπαστική. Μια νουβέλα αξιώσεων που διαβάζεται απνευστί. Ένας κόσμος που πρέπει να αποδεχτεί τη μοίρα του και να μετοικήσει. Κάποιοι λίγοι αντιστέκονται σθεναρά. Μου θύμισε mutatis mutandis την περίπτωση του χωριού Σφενδύλι στην Κρήτη, όπου οι κάτοικοι του αναγκάστηκαν να μετοικήσουν λόγω της δημιουργίας του φράγματος του Αποσελέμη, που ουσιαστικά «σκέπασε» ολόκληρο το χωριό. Συνελόντι ειπείν, πρόκειται για ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα.

31/3/2021

Γ.Μ.Β.

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Ο θάνατος του αστρίτη

Σχολιάστε

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Ο θάνατος του αστρίτη και άλλες ιστορίες, εκδόσεις Κίχλη, β’ έκδοση, Αθήνα 2020, ISBN: 978-618-5004-72-9.

Ο Δημήτρης Κανελλόπουλος διαθέτει μια ιδιαίτερη μαστοριά στο λόγο του. Τα διηγήματα του διαβάζονται με αμείωτο ενδιαφέρον ξανά και ξανά. Η γλώσσα, το ύφος, η μνήμη, το παρελθόν, η γενέθλια γη, η απώλεια, το νόημα, η υπαρξιακή διάσταση διαπλέκονται με ιδιαίτερο τρόπο. Η αποτύπωση, χωρίς φιοριτούρες, ενός κόσμου που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί καταδεικνύει το μέγεθος της συγγραφικής δεινότητας του Δ. Κανελλόπουλου. Τόσο καλά διηγήματα έχω να διαβάσω από την εποχή που γνώρισα το δάσκαλο του είδους: τον χαλκέντερο Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλο.

20/3/2021

Γ.Μ.Β.

Δυο στοχασμοί του Κωστή Παπαγιώργη

Σχολιάστε

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-03-6595-5.

1

Πρώτιστη ιδιότητα του μεγαλείου είναι η απόσταση.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 300.

***

2 

Τα ποιήματα είναι σαν τον χορό – κάνουν ορατό το αόρατο και αόρατο το ορατό.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 351.

Καραντίνας αναγνώσματα VII

Σχολιάστε

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, ISBN: 360-7805-24-2.

***

σελ. 21

Δέν τό περίμενα ποτέ να’ ρθῶ σ’ αὐτό τό χάλι,

νά καθαρίζω στό στρατό πατάτες μέ κουτάλι.

***

σελ. 23

Στό πειθαρχεῖο, μ’ ἔκλεισαν χωρίς κρεβάτι, στρῶμα

καί τό τσιμέντο μοῦ ‘λιωσε σιγά σιγά τό σῶμα

***

σελ. 30

Τό φανταράκι στή σκοπιά σάν τό κεράκι λιώνει.

Βρέχει βροχή καί βρέχεται, φυσάει βοριάς, παγώνει.

 

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, σελ. 21, 23, 30.

Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙΙ

Σχολιάστε

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, ISBN:978-960-505-013-9.

[…]Διότι ὅταν ὑπάρχει ποίησις φαίνεται ὅπου καὶ ὅπως γίνεται, εἴτε εἶναι σὲ στίχους εἴτε εἶναι σὲ πράξεις. […]

***

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, σελ. 224 (ἐδῶ: ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἀνδρέα Ἐμπειρίκου Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill)

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτά Χαρτιὰ

Σχολιάστε

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, ISBN: 960-7233-97-2.

[…] Τὸ κόκκινο πανί μου -τὸ πιὸ κόκκινο- ἦταν καὶ εἶναι ἀκόμα ἡ εὐκολία. Τὴν ὑποψιαζόμουνα παντοῦ. Κάτω ἀπὸ τὰ κηρύγματα γιὰ τὴν ἁπλότητα, γιὰ τὴν τάξη, γιὰ τὴν ἐγκράτεια. Τὴ μυριζόμουνα πίσω ἀπὸ τὶς συνταγὲς γιὰ τὸν πεζὸ λόγο, ποὺ ὄφειλε τάχα νὰ περιορίζεται στὶς μικρὲς περιεχτικὲς φράσεις καὶ ν’ ἀποφεύγει σὰν τὸ διάβολο τὶς εἰκονοπλαστικὲς ἀντιστοιχίες ἤ τοὺς συναισθηματικοὺς συνειρμούς. Ἐξάλλου, μὲ δυσαρέσκεια ἔβλεπα, ὁλοένα καὶ περισσότερο γύρω μου, ἀπὸ ἕνα εἶδος νεοεγκεφαλισμοῦ νὰ ρέπουν ὅλοι πρὸς τὴν ἀφηρημένη ἔκφραση, τὶς ἡθελημένες παρασιωπήσεις αὐτὸς προπάντων ὁ φόβος: μήπως τὰ ποῦμε ὅλα –, τοὺς μελετημένους ὑπαινιγμούς, τὶς ἔμμεσες ἀναφορὲς σὲ παλαιότερα στρώματα παιδείας, μιὰ ἀληθινὴ πανδαισία γιὰ ὅλα τὰ γένη τῶν συγχρόνων ὑδροκεφάλων. […]

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004,σελ. 5-6.

 

 

Αναγνωστική ανασκόπηση 2019

Σχολιάστε

Η τελευταία ανάρτηση της χρονιάς, ως είθισται στο παρόν ιστολόγιο, είναι αφιερωμένη στα βιβλία που ξεχωρίσαμε μέσα στη χρονιά. Όπως κάθε χρόνο η λίστα που παραθέτουμε δεν περιλαμβάνει μόνο βιβλία που εκδόθηκαν μέσα στη χρονιά αλλά και παλιότερες εκδόσεις. Τα βιβλία που ξεχωρίσαμε το 2019 είναι τα ακόλουθα:

1. Μ. Μπούμπερ Νόϋμαν, Μίλενα από την Πράγα, εκδόσεις Κίχλη και Τα Πράγματα, Αθήνα 2015

 

 

2. Κώστας Β. Κατσουλάρης, Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2018

3. Γιάννης Παλαβός, Το Παιδί, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2019

4.Γιώργος ΣταματόπουλοςΟ χορός και ο εμφύλιος, εκδόσεις Έρμα, Αθήνα 2019

5.Νικόλας Σεβαστάκης, Άνθρωπος στη σκιά, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2019

6. Νίκος Δαββέτας, Η Εβραία νύφη, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2009

7.Γιάννης Ατζακάς, Θολός βυθόςεκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008

8. Χριστόφορος Ελ. Αρβανίτης, Θρησκεία και πολιτικός Φιλελευθερισμός, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2019

9. Charles Stewart, Όνειρα και ιστορική συνείδηση στην Ελλάδα, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2019

10. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Άσπονδοι αδελφοί, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2019

11. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Υπό το φως του μυθιστορήματος, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2015

 

12. John Gray, Επτά τύποι αθεϊσμού, εκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019

 

13. Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019

14. Walter Benjamin, Κείμενα 1934-1940εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2019

15. Πάνος Τσίρος, Η μοναξιά των σκύλων, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2019

Καλές γιορτές και καλές αναγνώσεις!

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή

Σχολιάστε

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή: Άγονοι έρωτες, εκδόσεις Βακχικόν , Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-638-073-0.

 

Η νουβέλα Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή (εκδόσεις Βακχικόν) του Θόδωρου Σούμα, με ήρωες έναν άντρα και τις γυναίκες που ερωτεύεται, περιστρέφεται γύρω από το μοτίβο του ανεκπλήρωτου πόθου: Άγονοι έρωτες, αδυναμία πραγμάτωσης κι ενσάρκωσης της σεξουαλικής επιθυμίας, ερωτική αποστέρηση, πίκρα του ατελέσφορου έρωτα. Αλλά και συγκρούσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, ανάμεσα στον έρωτα και το σεξισμό, το ρομαντισμό και τη φαλλοκρατία, το συναίσθημα και τον κυνισμό, το πάθος και τη ματαίωση· αντιθέσεις μεταξύ των τάσεων των ανθρώπων για άμεσο, πρωτογενές σεξ και για διάλογο με το άλλο φύλο.

Γύρω από το Φάνη περιφέρονται λικνιζόμενες, δελεαστικές γυναίκες που δεν μπορεί να αδράξει. Γραμμένο άλλοτε σε ένα ύφος ημερολογιακό, εσωτερικών σκέψεων, και άλλοτε σκωπτικό και διαλογικό, ηδυπαθές και ενίοτε ζοφερό, το μυθιστόρημα αφηγείται μία κεντρική, «σύγχρονη», σκοτεινή ερωτική ιστορία του ήρωα που περιστρέφεται γύρω από την ίδια γυναίκα, την Ηλέκτρα, και, εμβόλιμες, διαφορετικές παλαιότερες ερωτικές σχέσεις του.

 

Π. Κονδύλης – Ε.Χ. Γονατάς: Εκλεκτικές συγγένειες

Σχολιάστε

Συλλογικό, 5 οικουμενικοί Έλληνες στοχαστές: Αξελός, Καστοριάδης, Κονδύλης, Πουλαντζάς, Σβορώνος, εκδόσεις Η εφημερίδα των συντακτών και Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2014, ISBN: 978-960-9797-27-6.

Π. Κονδύλης – Ε.Χ. Γονατάς: Εκλεκτικές συγγένειες

«Είναι αυτός ο φουσκωμένος διάνος φιλόσοφος;»

«Είδες που έχω δίκιο για τα ψώνια που μαζεύεις;»

του Αιμίλιου Καλιακάτσου

Εκείνη τη μέρα, 12 Οκτωβρίου 1983, στις 2 το μεσημέρι περίμενα στο τυπογραφείο τον Κονδύλη να πάρει διορθώσεις του βιβλίου, στη σειρά της «Γνώσης» που διηύθυνε, και να δει επί τόπου δοκίμια του εξωφύλλου. Το ραντεβού είχε οριστεί 6 μήνες νωρίτερα. Γερμανική συνέπεια και εκνευριστική ακρίβεια, χρόνια τώρα. Ημουν, βεβαίως, έτοιμος – κι ας τολμούσα να κάνω αλλιώς. Νωρίτερα, στις 11, θα κατέφθανε ο Γονατάς να ρίξει μια ματιά στις τελευταίες (;) διορθώσεις του βιβλίου του. Οι ώρες ταίριαζαν και για τις δυο δουλειές. Ομως, κι αυτό καθόλου ασυνήθιστο, ο Νώντας αντί για τις 11 ήρθε με «ολίγη καθυστέρηση» στις 2 παρά τέταρτο. Καθώς του ’φτιαχνα καφέ, ευχόμουν ο Τάκης να καθυστερήσει. Δουλειά με την ταυτόχρονη παρουσία και των δύο δεν μπορούσε να γίνει.

Δύο ακριβώς άνοιγε η πόρτα και χαιρετώντας με εκ του μακρόθεν ανέκραξε, με το γνωστό τρανταχτό, μεταδοτικό του γέλιο: «Χαίρε, λευκέ νέγρε!». Οταν ερχόταν από τη Χαϊδελβέργη μάς στόλιζε, καθώς μας έβρισκε συγκεντρωμένους να τον περιμένουμε, με τα παρόμοια. Το καλοκαίρι το περνούσε στη Γερμανία, γιατί έλειπαν οι Γερμανοί σε διακοπές, και ξεχειμώνιαζε στην Αθήνα καθώς είχαν επιστρέψει. «Χαίρε ευδαίμων Αραβία! Περνάτε, ευθύς αμέσως, από τη θερινή ραστώνη στη χειμερία νάρκη» και άλλα ανάλογα, γελώντας σύγκορμος. Μας πονούσε, αλλά δεν είχε κι άδικο.

Βρέθηκα σε δύσκολη θέση για την άκαιρη συνάντηση. Στην αμηχανία μου τα θαλάσσωσα στις συστάσεις. «Ο φιλόσοφος Παναγιώτης Κονδύλης» στον Νώντα, «Ο ποιητής Εψιλον Χι Γονατάς» στον Τάκη.

Ο Νώντας γινόταν έξαλλος όταν άκουγε «φιλόσοφος». «Πάψε, βρε πουλάκι μου, αυτοί τριχοτομούν την τρίχα. Γράφουν για να συλλέξουν μόρια στην πανεπιστημιακή τους καριέρα. Φλυαρίες που δεν αφορούν κανέναν. Ο τελευταίος φιλόσοφος που διαβάζω ξανά και ξανά είναι ο Σοπενάουερ». «Μαζεύεις εδώ όλα τα ψώνια, ποετάστρους της συμφοράς. Επειδή δεν μπορούν να γράψουν συγκροτημένα δέκα αράδες καταλογάδην, κάνουν ποιήματα με ασυναρτησίες και τρισάθλια ελληνικά και τα δικαιολογούν ως ποιητικές άδειες. Αδειο είναι το κεφάλι τους».

Αρπάχτηκαν για τα καλά, βεβαίως με «αστική ευγένεια», λόγω ανατροφής. Ο Τάκης έφυγε πριν της ώρας του, κατακόκκινος από θυμό, χωρίς καν να μας χαιρετίσει.

«Είδες που έχω δίκιο. Είναι αυτός ο φουσκωμένος διάνος φιλόσοφος; Να τη βράσω την πολυξεροσύνη και γλωσσομάθειά του. Δεν αντιλαμβάνεται απολύτως τίποτα».

Την επαύριο ήρθε ο Τάκης να πάρει τα δοκίμια. «Είδες που έχω δίκιο για τα ψώνια που μαζεύεις; Και το μεγαλύτερο είναι αυτός ο Εψιλον Χι».

Κάνα μήνα αργότερα, στο τυπογραφείο, Σάββατο μεσημέρι για την καθιερωμένη κρασοκατάνυξη και τα συναφή. Συνήθεια χρόνων. Συνέπεσαν οι δυο τους χωρίς να ανταλλάξουν καν χαιρετισμό. Γρήγορα έδεσαν τα «πηγαδάκια». Οι «φιλολογούντες» στον κύκλο του Γονατά και οι «φιλοσοφούντες» στου Κονδύλη. Οι πρωταγωνιστές έδειχναν εμφανώς να «αδιαφορούν» παντελώς ο ένας για τον άλλον. Υποτίθεται. Με την άκρη του ματιού και τα αυτιά τσιτωμένα παρακολουθούσαν τα τεκταινόμενα στη διπλανή παρέα. «Κύριε Κονδύλη, για ποιον Γιούγκερ μιλάτε;». «Μα για τον Ερνστ, κύριε Γονατά». «Τον ξέρετε; Εχω τα Απαντά του, σε γαλλική μετάφραση. Τον λατρεύω». «Είναι φίλος μου. Τον επισκέπτομαι συχνά. Η πολίχνη που διαβιοί είναι κοντά στη Χαϊδελβέργη. Εχουμε και αλληλογραφία». «Και είναι πράγματι 88 χρονών, κυκλοφορεί με ποδήλατο και καπνίζει 4 πακέτα άφιλτρα τσιγάρα;». «Ακριβώς. Βλέπω γνωρίζετε λεπτομέρειες!».

Ολοι μας ακούγαμε το όνομα του Γερμανού συγγραφέα πρώτη φορά. Στα ελληνικά δεν είχε, μέχρι τότε, κυκλοφορήσει τίποτε. Οι κύκλοι όμως παρέμεναν άτμητοι. Σε λίγο: «Ακουσα, κύριε Γονατά, να αναφέρεσθε με θαυμασμό στον Γκριλπάρτσερ. Σπουδαίος. Τον αναγιγνώσκω μετ’ ευχαριστήσεως».

Μετά από κάμποσα τέτοια οι κύκλοι ενώθηκαν. Τα «κύριε» ευθύς παραμερίστηκαν και, πράγμα απρόσμενο για τις πεποιθήσεις και των δύο, αντικαταστάθηκαν με τα τρυφερά «Τάκη μου», «αγαπητέ μου Νώντα». Δεν υπήρχε περιοχή της Τέχνης που να μην κατείχαν και τις υποσημειώσεις. Λάτρευαν τον Μπονιουέλ, τον Σκριάμπιν, τον Αϊβαζόφσκι, τον Λεσκώφ, τον Σολωμό, τους Ρώσους παντός καιρού και εποχής (ο Τάκης τους διάβαζε στο πρωτότυπο), τη νεοελληνική παραλογοτεχνία (Ιωάννη Σκουτερόπουλο, Αγγελο Τσουκαλά, Αριστείδη Κυριακό…), τους βυζαντινούς υμνωδούς (έψαλαν παρέα, όχι βεβαίως σε εκκλησία) και ό,τι άλλο βάλει ο νους.

Ο Κονδύλης αρκετές φορές μας είχε κεραυνοβολήσει: «Την ουσία του έργου μου μόνον ο Γονατάς έχει σε βάθος κατανοήσει, που δεν με διαβάζει κιόλας». «Τάκη μου, αυτά τα απέραντα πονήματά σου δεν τα μπορώ. Ανιώ αφάνταστα. Τ’ άλλα όμως, Παβέζε, Λίχτενμπεργκ, Σαμφόρ, Ριβαρόλ και τα σχετικά τα μελετώ εξονυχιστικώς». Οι εκλεκτικές τους συγγένειες, γειτόνευαν και τα σπίτια τους —στην Κηφισιά ο ένας, στον Κοκκιναρά ο άλλος—, δημιούργησαν ξεχωριστή, εγκάρδια φιλία. Είχαν διαβάσει τα ίδια βιβλία, συγκινηθεί με παραπλήσιες ουράνιες μουσικές, συναπαντηθεί με εξαίσιους θιάσους. Για τον μόνο άνθρωπο που με ρωτούσε ο Τάκης τι κάνει, στα πυκνά τηλεφωνήματά του από τη Γερμανία, ήταν ο Νώντας. «Δεν φανταζόμουνα ποτέ ότι θα συναντούσα στην καθ’ ημάς Ανατολή έναν αληθινά καλλιεργημένο άνθρωπο σαν τον Γονατά. Να μου τον ασπασθείς αλά ρωσικά». Ο Γονατάς δεν σήκωνε το τηλέφωνο παρά μόνο αν χτυπούσε με μυστικό σήμα. Συχνά τα μπέρδευε τα συνωμοτικά και δεν το σήκωνε καθόλου. Εχουμε περάσει ώρες πολλές με γέλια, αθώα πειράγματα εκατέρωθεν και καλή καρδιά, αλλά και συζητήσεις απροσμέτρητης ευφορίας.

Ο Νώντας, όταν πέθανε ο Τάκης (θλίψη ασήκωτη), στο γραφείο του κορνίζωσε και τοποθέτησε δίπλα στις φωτογραφίες του Τσέχωφ και του Φλωμπέρ (τους δασκάλους του, όπως έλεγε) και εκείνη του Τάκη, χαρισμένη από τον ίδιο τον Κονδύλη, μετά από φορτικές παρακλήσεις του Εψιλον Χι. Χειρονομία μία και μοναδική.

Συλλογικό, 5 οικουμενικοί Έλληνες στοχαστές: Αξελός, Καστοριάδης, Κονδύλης, Πουλαντζάς, Σβορώνος, εκδόσεις Η εφημερίδα των συντακτών και Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2014, σελ. 111-114.

Νικόλας Σεβαστάκης, Άνθρωπος στη σκιά

1 σχόλιο

Νικόλας Σεβαστάκης, Άνθρωπος στη σκιά: Μια ελληνική ιστορία, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-435-661-4.

Το πρώτο μυθιστόρημα του Νικόλα Σεβαστάκη με τίτλο Ἀνθρωπος στη σκιά διαβάζεται απνευστί. Μια ρεαλιστική παρουσίαση του πολιτικού κακού, όπως εκδιπλώθηκε στη χώρα μας με την εμφάνιση του φαινομένου της τρομοκρατίας.

Παρά το εξαιρετικά δύσκολο του θέματος το βιβλίο δεν υστερεί σε λογοτεχνική δεινότητα, ούτε πέφτει στην παγίδα ενός πολιτικού οιονεί μονισμού.

Πολυπρισματική γραφή, θαυμάσια αναπαράσταση της εποχής, πολλαπλοί αφηγηματικοί τρόποι προσπέλασης στην αφήγηση.

Έπειτα από την αναμέτρηση του με τη μικρή φόρμα, ο Νικόλας Σεβαστάκης αντιμετωπίζει επιτυχημένα και την πρόκληση του μυθιστορήματος.

Απείρανθος 4/8/2019

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2.

Ι

(…) Πόσον ἀγώνα  πρέπει νὰ σηκώσει ὁ καθεὶς προκειμένου  νὰ ξεπεράσει τὴν ἐπὶ τῶν φαινομένων δόκηση; Γνωρίζουμε τὴν προσφορὰ τῆς δοκιμασίας, τὸ εἰλικρινὲς καὶ ἀήττητο νόημα ποὺ κρύβεται μέσα στὸ σχῆμα τοῦ ἀνθρώπου. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 40 (ἀπόσπασμα)

***

ΙΙ

(…) Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ ἄτομο, ἀλλὰ ἀπ’ ὅλους μαζὶ κατὰ συνέχεια διαδοχῆς. Ἄλλοι ἔρχονται καὶ βρίσκουν τὴ μνήμη μας κι ἀπ’ ἄλλους πρὶν τὴ βρήκαμε ἔμεῖς. Τὸ ἄτομο εἶναι ἔνα δοχεῖο, ποὺ δοκιμάζεται στὴν πλατύτερη ὕπαρξη ποὺ μᾶς περιέχει καὶ διαρκεῖ. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 52 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 131 του βιβλίου.

***

ΙΙΙ

(…) Ἡ ὀμορφιὰ τοῦ πραγματικοῦ, μονάχα σὲ ὅσους τὸ ὑπομένουν ἀποκαλύπτεται. Ὀμορφιὰ δὲν εἶναι ὁ ἔρωτας τοῦ προικισμένου προσώπου· εἶναι ἡ ἐγκαρτέρηση δίπλα, κοντὰ σ’ αὐτὸ ποὺ δὲν εἶσαι. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 131 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 75 του βιβλίου.

***

IV

(…)Εἶχε ἀγαπήσει πολὺ τὸ Τολέδο, μὲ τὴν παράξενη του ὀμορφιά. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐμπνέει ἀνάλογα αἰσθήματα ἔρωτος ἡ Θεσσαλονίκη σὲ ὅσους τὴν προσέχουν καὶ τὴν ἀναγνωρίζουν; Μήπως δίχως νὰ ξέρει γιατί καὶ μὲ ποιὸ θέλγητρο τὸν συγκρατεῖ, δὲν αἰσθάνεται κανεὶς ὅτι τοῦ εἶναι δύσκολο νὰ ἀποχωριστεῖ εὔκολα, αὐτὴν ποὺ προσφυῶς χαρακτηρίσθηκε “φτωχομάνα”; (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 75 (ἀπόσπασμα)

Κυκλοφόρησε από την «Κίχλη» σε νέα έκδοση «Η Ομορφάσχημη» του Νίκου Καχτίτση

2 Σχόλια

Νίκος Καχτίτσης, Η Ομορφάσχημη, επιμέλεια: Γιώτα Κριτσέλη, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019,  ISBN: 978-618-5004-89-7.

 

 

Στην «Ομορφάσχημη» (1960) η ηρωίδα, μια νεαρή Εβραία αυστριακής καταγωγής ονόματι Γερτρούδη Στερν, μοιράζεται ως έναν βαθμό την τύχη των ομοφύλων της στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Έχοντας επιβιώσει από μια σειρά γεγονότων φυλετικής δίωξης από τους ναζί, μιλά για το παρελθόν της σε τυχαίους αλλά κάθε φορά νέους ακροατές, με τους οποίους στη συνέχεια συνάπτει ερωτική σχέση λίγων ημερών. Ένας από τους ακροατές της, ο αφηγητής του κειμένου, θα αναπαραγάγει πιστά την πρωτοπρόσωπη εξομολόγησή της επιχειρώντας με τη σειρά του να μοιραστεί με κάποιον φίλο του την ιστορία που άκουσε από την ίδια.

Βυθισμένη σ’ έναν κόσμο καχυποψίας και παραμορφωτικών διαθλάσεων της πραγματικότητας, η Γερτρούδη προσπαθεί να ανακαλέσει το τραυματικό παρελθόν της και να μιλήσει για το βίωμα του διωγμού των Εβραίων. Ωστόσο, η αφήγησή της αποκλίνει εμφανώς από κάθε προσπάθεια ρεαλιστικής αναπαράστασης. Ο συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται τόσο για την αληθοφάνεια των γεγονότων όσο για την τραυματική επίπτωσή τους στη ζωή της ηρωίδας του.

Κινούμενος στο μεταίχμιο μεταξύ πραγματικού και επινοημένου, χρησιμοποιώντας συγχρόνως ένα ολόκληρο σύστημα ρητορικών και λογοτεχνικών τεχνασμάτων, ο Καχτίτσης αναδεικνύει τη μαρτυρία ως κειμενική κατασκευή, ως πρακτική λόγου που ανακινεί μια σειρά από υπαρξιακά και ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με το τραύμα, τη γλώσσα, την επιβίωση.

Το Επίμετρο της έκδοσης περιλαμβάνει τα κείμενα:
– Γιώτα Κριτσέλη, Σημείωμα για την έκδοση
– Μάρκος Εσπέρας [Νίκος Καχτίτσης], «Τι απέγινεν η Γερτρούδη Στερν;» (επιστολή που δημοσιεύθηκε στο αυτόγραφο περιοδικό του Νίκου Καχτίτση, «Ουλή»)
– Επιστολές του Νίκου Καχτίτση που σχετίζονται με την ηρωίδα της «Ομορφάσχημης» προς τον Γιώργη Παυλόπουλο, τον Τάκη Σινόπουλο και τον Ε.Χ. Γονατά
– Επιστολές του Νίκου Καχτίτση και του Ε.Χ. Γονατά σχετικά με τη γραφή και τη γλώσσα της «Ομορφάσχημης»
– Ηλίας Γιούρης, «Τραύμα και μαρτυρία στην «Ομορφάσχημη» του Νίκου Καχτίτση»
– Γιώτα Κριτσέλη, «Διαβάζοντας την «Ομορφάσχημη» μέσα από τις επιστολές. Η γενεαλογία και η διαμόρφωση της ηρωίδας»

 

[πηγή: Βιβλιονέτ]

***

Απόσπασμα από το βιβλίο:

(…)Θέλω νὰ σᾶς ἔχω κοντά μου ἀπόψε, νὰ σᾶς μιλάω ὧρες. Τὸ παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἐγωιστικὸ ἐκ μέρους μου, ἀλλὰ τέλος πάντων. Ἂς ἐλπίσω, τουλάχιστον, πὼς ἡ παρουσία μου δὲ σᾶς εἶναι κουραστική, πράγμα ποὺ δὲν ἀμφιβάλλω. Μὲ λένε Γερτρούδη Στέρν, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ φωνάζετε Γκέρτα, ποὺ μὲ κολακεύει περισσότερο, γιατὶ τὸ Γερτρούδη τὸ βρίσκω πολὺ συνηθισμένο. Ὅπως θὰ καταλάβατε ἀπὸ τὸ ὄνομά μου, κι ἀπὸ τὶς ξενικὲς ἀποχρώσεις τῆς φωνῆς μου (γιατὶ ὅλοι μοῦ τὸ λένε), εἶμαι Αὐστριακιά, γεννημένη στὴ Βιέννη ἀπὸ πατέρα Ἑβραῖο καὶ μητέρα καθολικιά. (…) Προτοῦ γίνουν οἱ γάμοι, οἱ γονεῖς μου εἶχαν συμφωνήσει ἂν τὸ παιδὶ γεννιόταν ἀρσενικό, νὰ τὸ κάνουν Ἑβραιόπουλο· ἂν ἦταν θηλυκό, νὰ τὸ βάφτιζαν καθολικό, ὥστε νὰ μὴν ἔχει παράπονο κανένας – εἴτε ἀπὸ τοὺς ἴδιους, εἴτε ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς, προπαντὸς ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς μαμᾶς μου, ποὺ εἶχαν ἀντιταχτεῖ σ᾽αὐτὸ τὸ γάμο. Ἔτσι, ὅταν μπῆκαν οἱ Γερμανοὶ στὴ χώρα μας, δὲν εἴχαμε κανένα φόβο — γιατὶ ὁ μπαμπάς μου εἶχε πεθάνει ἐν τῷ μεταξύ, κι ἐγὼ ἤμουνα τὸ μόνο τους παιδί— καὶ ἐξακολουθούσαμε νὰ ζοῦμε στὸ ἰδιόκτητο σπίτι μας, ποὺ χωρὶς νὰ θέλω νὰ τὸ παινευτῶ ἦταν στὴν καλύτερη συνοικία τῆς Βιέννης(…)

Νίκος Καχτίτσης, Η Ομορφάσχημη, επιμέλεια: Γιώτα Κριτσέλη, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, σελ. 11-12 (απόσπασμα)

***

Δείτε άλλα αποσπάσματα από το βιβλίο εδώ.

***

Η νέα έκδοση της Κίχλης στηρίζεται στην αντιβολή του κειμένου των πρώτων εκδόσεων (της «Διαγωνίου» Θεσσαλονίκης, και της αυτοτελούς έκδοσης, σε 250 αντίτιτυπα, με τυπογραφική επιμέλεια Κ. Τσίζεκ, αμφότερες το 1960) αλλά και των μεταγενέστερων (του Κέδρου, 1976 και της Στιγμής, 1986). Αξιοποιούνται επίσης εκδεδομένες και ανέκδοτες επιστολές του Νίκου Καχτίτση, στις οποίες ο συγγραφέας αναφέρεται σε επιμέρους πλευρές του έργου. 

[πηγή]

 

Ν. Γ. Πεντζίκης, Υποσχεμένο κείμενο

Σχολιάστε

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017.

Ἔνδον πόλη

(ἀπόσπασμα)

[…] Τά περισσότερα γραπτά μου μοιάζουν ἀκατανόητα. Ὅταν, στεναχωρημένος, θέλω νά βρῶ κάποια δικαιολογία γιά τίς ἀποτυχίες μου, σκέφτομαι ὅτι ὁ κόσμος δέν μπορεῖ νά ἐνδιαφέρεται γιά ἀσήμαντες μικρολεπτομέρειες, πού πιστοποιοῦν τήν ὑφή καί τήν ὀργάνωση τῶν πραγμάτων, ὅταν ριχνόμαστε μέ πάθος ἀπάνω στό ἀντικείμενο νά τό ἀγκαλιάσουμε. Πρῶτα πρῶτα αὐτές οἱ λεπτομέρειες ἔχουν ἕνα χαρακτήρα ἰδιωτικὀ. Ἐκπηδοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπό τίς αἰσθήσεις τοῦ ὑποκειμένου. Δύσκολα μποροῦν νά μαζευτοῦν, νά συνταχθοῦν, νά συνταιριαχθοῦν χωρίς νά ἐκπέσουν σέ πεζή παράθεση, χάνοντας ἀπό τήν εὐδαίμονη σημασία τους. Δέν ἐνδιαφέρει ἡ προσπάθεια νά κρατήσουμε ψηλά τή λεπτομέρεια πού μᾶς ἀγγίζει. Ὁ καθένας πού βλέπει μιά οἰκοδομή δέν εἶναι ὑποχρεωμένος νά ξέρει τά μαθηματικά τοῦ ἀρχιτέκτονα. […] Τά πράγματα ἐνδιαφέρουν ὁλόκληρα. Δέν ἔχουν καμιά ἔννοια οἱ ἀπαλείψεις, οἱ ἀλλοιώσεις, παραλλαγές ἐκ συμπαθείας ἤ θαμπάδες λόγω εχθρότητος, πού ὑφίστανται ὅσα βλέπουμε. Οἱ ἄμεσες ἐντυπώσεις σβήνουν ἀφήνοντας νά κατασταλάξουν τά λογικά σχήματα τῶν συνηθειῶν. Σβήνουν καί ξεχνιοῦνται οἱ λεπτομέρειες καί ἀπομένουν μόνο τά συμπεράσματα. […]

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017, σελ. 1-2 (ἀπόσπασμα).

Σημ. «Αναγνώσεων»: Το κείμενο «Ἔνδον πόλη» δημοσιεύθηκε αρχικά στο βιβλίο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, Μητέρα Θεσσαλονίκηεκδόσεις Κέδρος, 7η έκδοση, Αθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2,σελ. 32-43 [εδώ: σελ. 32-33].

Παρουσίαση της τριλογίας των μυθιστορημάτων του Γιάννη Ατζακά «Διπλωμένα Φτερά», «Θολός Βυθός», «Φως της Φονιάς» τη Δευτέρα 5/11/2018 στην Αθήνα

Σχολιάστε

Παρουσίαση του βιβλίου του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου «Η κίνηση του εκκρεμούς: Άτομο και κοινωνία στη νεότερη ελληνική πεζογραφία 1974-2017» την Τρίτη 30/10/2018 στην Αθήνα

Σχολιάστε

Ο Πεντζίκης για τον Καχτίτση

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής, γ’ έκδοση, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, ISBN 978-960-325-785-1.

[…] Όταν περπατάς μαζί του και τον ακούς, σου δημιουργεί μιαν ατμόσφαιρα μυστηρίου. Με μεγάλη μου χαρά διεπίστωσα κοινές ρίζες, ταυτότητα αντιλήψεων και περιστάσεων σε πάρα πολλά πράγματα μεταξύ μας. Διερωτώμαι αν θα μπορούσα με άλλον, εκτός από τον Ν. Κ., να προσέξω και να αισθανθώ το συναπάντημα που μας έτυχε πέρυσι στην Αθήνα, ένα βράδυ που τριγυρνούσαμε στους δρόμους. Η Αθήνα έχει πολύ ολίγο μυστήριο, και γι’ αυτό, μου εξηγούσε, προτιμά τις ελεύθερες ώρες του να πηγαίνει στην Κηφισιά. Άλλο κλίμα εκεί. Όχι βέβαια απλώς μόνο γιατί βρέχει πολύ περισσότερο παρά στο Άστυ. Στην Κηφισιά μου’ δειξε κάτι μισοερειπωμένες βίλες, εγκαταλειμμένα σπίτια, που θα μπορούσαν ν’ αποτελέσουν σκηνογραφία κατάλληλη για υποθέσεις σαν του Ντοστογιέφσκι ή του Τσέχοφ, όπου περιγράφεται η παρακμή μικροαστικών οικογενειών. Περισσότερο μαράζωμα παρά παρακμή. Μαράζωμα, αποτυχία, χρεοκοπία των ιδανικών της ανατροφής και αγωγής αντίκρυ στις εναντιότητες των υλικών συνθηκών της ζωής.[…]

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής, γ’ έκδοση, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, σελ. 117-118 (απόσπασμα)

Απόκτημα!

Σχολιάστε

13718789_1145767785482662_7443757141297778127_n

Ετοιμαζόμουν να κάνω μια ανάρτηση με προτεινόμενα βιβλία για το καλοκαίρι αλλά με περίμενε μια μεγάλη έκπληξη: βρήκα πριν λίγες μέρες σε ένα βιβλιοπωλείο στο Ηράκλειο Κρήτης ένα και μοναδικό αντίτυπο του -προ πολλού- εξαντλημένου βιβλίου του Νίκου Καχτίτση Ο ήρωας της Γάνδης.

Οι «Καχτιτσικοί» -αλλά και όλοι οι βιβλιόφιλοι- κατανοείτε τη χαρά μου!

Μιλάμε για απόκτημα!

***

Δείτε επίσης: Ψάχνοντας ένα εξαντλημένο βιβλίο (στο αξιόλογο ιστολόγιο Don’t Ever Read Me)

Νικόλας Σεβαστάκης, Άντρας που πέφτει

2 Σχόλια

Νικόλας Σεβαστάκης, Άντρας που πέφτει, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2015, ISBN: 978-960-435-486-3.

 

 

Στη νέα του συλλογή διηγημάτων με τίτλο Άντρας που πέφτει ο Νικόλας Σεβαστάκης ξεδιπλώνει τις πολύπλευρες ανησυχίες του. Τα παιχνίδια της μνήμης, οι πικρές αλήθειες, το ανεκπλήρωτο ταξίδι του βίου, η απώλεια, η ματαίωση, η μοναξιά, η οδύνη, η ανεστιότητα, το υπαρξιακό αδιέξοδο  διαπλέκονται αρμονικά.

Παράλληλα μέσω των ηρώων του βρίσκει ενίοτε αφορμές για να καταγράψει και να σχολιάσει στιγμιότυπα από την περιρρέουσα κοινωνική πραγματικότητα στους χαλεπούς καιρούς της κρίσης και της γενικευμένης παραίτησης.

Μάστορας της γλώσσας, αθεράπευτα ευαίσθητος, λάτρης της αφήγησης χωρίς φιοριτούρες κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Τα διηγήματα ακολουθούν τη μικρή φόρμα εκτός από το πιο εκτεταμένο «Τέλος εποχής». Παρά το γεγονός ότι η μικρή φόρμα είναι ιδιαίτατα απαιτητική ο Νικόλας Σεβαστάκης αναμετράται μ’ αυτήν με επιτυχία.

21/11/2015

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: