Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙ

Σχολιάστε

Ἰβὰν Γκόλ, Μαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002.

 

8

Δὲν ἤθελα νὰ εἶμαι

παρὰ ὁ κέδρος μπροστὰ στὸ σπίτι σου

ἕνα κλαδὶ τοῦ κέδρου

ἕνα φύλλο τοῦ κλαδιοῦ

μιὰ σκιὰ τοῦ φύλλου

ἡ δροσιὰ τῆς σκιᾶς

ποὺ χαϊδεύει τὸν κρόταφο σου

γιὰ ἕνα δευτερόλεπτο

Ἰβὰν ΓκόλΜαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002, σελ. 23.

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτά Χαρτιὰ

Σχολιάστε

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, ISBN: 960-7233-97-2.

[…] Τὸ κόκκινο πανί μου -τὸ πιὸ κόκκινο- ἦταν καὶ εἶναι ἀκόμα ἡ εὐκολία. Τὴν ὑποψιαζόμουνα παντοῦ. Κάτω ἀπὸ τὰ κηρύγματα γιὰ τὴν ἁπλότητα, γιὰ τὴν τάξη, γιὰ τὴν ἐγκράτεια. Τὴ μυριζόμουνα πίσω ἀπὸ τὶς συνταγὲς γιὰ τὸν πεζὸ λόγο, ποὺ ὄφειλε τάχα νὰ περιορίζεται στὶς μικρὲς περιεχτικὲς φράσεις καὶ ν’ ἀποφεύγει σὰν τὸ διάβολο τὶς εἰκονοπλαστικὲς ἀντιστοιχίες ἤ τοὺς συναισθηματικοὺς συνειρμούς. Ἐξάλλου, μὲ δυσαρέσκεια ἔβλεπα, ὁλοένα καὶ περισσότερο γύρω μου, ἀπὸ ἕνα εἶδος νεοεγκεφαλισμοῦ νὰ ρέπουν ὅλοι πρὸς τὴν ἀφηρημένη ἔκφραση, τὶς ἡθελημένες παρασιωπήσεις αὐτὸς προπάντων ὁ φόβος: μήπως τὰ ποῦμε ὅλα –, τοὺς μελετημένους ὑπαινιγμούς, τὶς ἔμμεσες ἀναφορὲς σὲ παλαιότερα στρώματα παιδείας, μιὰ ἀληθινὴ πανδαισία γιὰ ὅλα τὰ γένη τῶν συγχρόνων ὑδροκεφάλων. […]

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004,σελ. 5-6.

 

 

Νικόλας Σεβαστάκης, [Μυστήριο και Δημοκρατία]

Σχολιάστε

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, ISBN: 960-8132-06-01.

Απόσπασμα από το 3ο δοκίμιο του βιβλίου με τίτλο «Έχασε ο κόσμος τη μαγεία του;» [σε αγκύλες οι αντίστοιχες σελίδες του βιβλίου]: 

(…)[σελ.42] Ο δημοκρατικός άνθρωπος – σε αντίθεση με το καπιταλιστικό είδωλο του- κατασκευάζει το μυστήριο στη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους και όχι τόσο στη σχέση του με τα πράγματα. Ως προς αυτό παραμένει θεμελιωδώς χριστιανός: αν το παγανιστικό μυστήριο είναι φυσικό ή οντολογικό -αστρικό, γαλαξιακό, νεραϊδοβακχικό, αριθμοσοφιστικό- το μυστήριο με την χριστιανική έννοια του όρου είναι ηθικό και αγαπητικό. Δεν παράγεται από μια συναρπαστική κοσμολογική ή μεταφυσική αλήθεια αλλά από την αλήθεια του αγαπημένου, τη μηδέποτε κτησθείσα, την απεριχώρητη και αστάθμητη. Αντίθετα η ειδωλολατρεία του μυστικού και μαγικού δεν περιλαμβάνει παρά δύο όρους: τον εαυτό και τα πράγματα, το εγώ και το σύμπαν μέσα στο οποίο στοιβάζονται οι “άλλοι” άνθρωποι σαν δείγματα μιας κοσμικής πανίδας και χλωρίδας πλάι στα φυτά, στις θάλασσες, στους εξωγήινους, στα κουάρκς και στα νετρόνια.

[σελ.43] Για τη δημοκρατική σοφία το μυστήριο βρίσκεται με τη σειρά του στη μεσίτευση, όχι στην αμεσότητα. Δεν επικεντρώνεται στον ένα ή στον άλλο αλλά στη σχέση τους, σε αυτό που διαφεύγει από τους δυο, στην ακριβή και πολύτιμη τρίτη διάσταση. Είναι μια αλήθεια τριαδική και γι’ αυτό τραγική. Ο χορός στην αρχαία τραγωδία, το Άγιο Πνεύμα στη χριστιανική εμπειρία, ο “αφηγητής” στο σύγχρονο μυθιστόρημα, οι ενδιάμεσοι σταθμοί ελέγχου στη νεότερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τι άλλο είναι παρά ενσαρκώσεις αυτού του τριαδισμού που εισάγει το μυστήριο και το δράμα της ενσάρκωσης; Η μεσιτεία (η ενσάρκωση) είναι συγχρόνως πόνος και ελευθερία, έλλειψις και πλήρωσις, στρέφεται διψασμένη προς την αλήθεια αλλά ποτέ δεν την κατέχει πλήρη και αρτιμελή.

Η ανθρωπιστική σοφία μπορεί να συνοψιστεί σε μια μόνο λέξη: ενσάρκωση. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα πρέπει να κατοικήσουμε το τραγικό, όχι να το μισήσουμε ούτε να το αρνηθούμε για το Τέλειο. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα μας λείπει πάντοτε το “όλον σώμα”, το όλον της αλήθειας, το όλον της ευτυχίας, το όλον της υγείας, το όλον του ανθρώπου και του αγαπημένου. Αυτό δεν υπονοεί πως δοξάζουμε την αρνητικότητα και τη μοναξιά των διαφορών ή των ελλείψεων. Κάθε άλλο. Η ανθρωπιστική σοφία κατανοεί απλώς πως δεν υπάρχει ενσάρκωση δίχως πάθος και έλλειψη. Ενώ σε κάθε μονιστική σο- [σελ.44] φία (οντολογική, θεολογική ή πολιτική) περιφρονείται η αλήθεια της ενσάρκωσης: δοξάζεται η αρμονία δίχως ελλείψεις, η αφθονία της παραγωγής, η πλήρης κοινωνία, η μεγιστοποιημένη επίδοση.

Υπερασπίζομαι την ιουδαιοχριστιανική και ελληνοδυτική σοφία στην ποικιλία και στον εσωτερικό πλούτο της, με όλες της τις αντιθέσεις και ετερότητες: αυτό σημαίνει πως αναγνωρίζω στα σπουδαιότερα έργα του ευρωπαϊκού και μεσογειακού πολιτισμού την πικρή και ζείδωρη αλήθεια της ενσάρκωσης. Με αυτή την έννοια μπορώ να υποδεχτώ στην παράδοση μου παρουσίες τόσο διαφορετικές και “ξένες” μεταξύ τους όπως τον ιουδαϊκό νόμο, το αρχαιοελληνικό δράμα, το χριστολογικό μήνυμα, τη νεωτερική φιλοσοφία, την πολιτική δημοκρατία, την ψυχαναλυτική έρευνα, το μυθιστόρημα, το δίκαιο και την κριτική του, την επιστημονική ερώτηση και τη μεταφυσική αντερώτηση.

Σε κάθε μια από αυτές τις περιοχές κάτι πραγματώνεται και κάτι λείπει, έτσι ώστε να ανοίγεται η δυνατότητα της αντίστασης, της απορίας, της αγωνίας. Αυτό το αγωνιώδες και αγωνιστικό πνεύμα που αποστραγγίζεται στη θρησκεία της εποχής, σε τούτο το μείγμα δεισιδαιμονίας και υπερκαπιταλιστικής ειδωλολατρείας, είναι αυτό που συνοδεύει το μενού της παγκοσμιοποίησης.

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, σελ.42-44 (απόσπασμα)

Δυο στοχασμοί του Σαμφόρ

Σχολιάστε

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994, ISBN: 960-269-136-0.

[…]

13

Μακάρι ὁ κακὸς νά’ ναι τεμπέλης κι ὁ ἠλίθιος ἀμίλητος.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 32.

***

[…]

138

Τὰ ὅσα ἔμαθα δὲν τὰ ξέρω πιά. Τὰ λίγα ποὺ ἐξακολουθῶ νὰ γνωρίζω τὰ ἔχω εἰκάσει.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 73

Ο John Gray για τη σύζευξη αθεϊσμού και ψευδοεπιστήμης στον Ρ. Ντόκινς

Σχολιάστε

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019,ISBN: 978-618-5077-43-3.

(…) Εάν η λατρεία της επιστήμης του Κοντ δημιούργησε κατά τον 19ο αιώνα ένα υποκατάστατο θρησκείας μαζί με την ψευδοεπιστήμη της φρενολογίας, ο Ντόκινς και οι οπαδοί του έχουν διανθίσει το δαρβινισμό με την ψευδοεπιστήμη των μιμιδίων – δηλαδή τις μονάδες πληροφορίας που ανταγωνίζονται για την επιβίωση σε μια διαδικασία φυσικής επιλογής σαν αυτή που λειτουργεί στα γονίδια. Όμως τα μιμίδια δεν είναι φυσικές οντότητες, όπως τα γονίδια. Δεν έχει βρεθεί κανείς μηχανισμός μέσω του οποίου τα μιμίδια θα μπορούσαν να αντιγράφουν τον εαυτό τους και να μεταδίδονται εντός ενός πολιτισμού ή μεταξύ πολιτισμών. Χωρίς κάποια μονάδα ή μηχανισμό επιλογής, η θεωρία των μιμιδίων δεν είναι καν θεωρία. (…)

(…) Τα μιμίδια είναι σαν τα λογικά άτομα του Βίτγκενσταϊν, θεωρητικές κατασκευές για τις όποιες δεν υπάρχει κανένα πειστικό παράδειγμα. (…) Ανυπόστατα σαν το φλόγιστο, τα μιμίδια εισάγονται ως έννοια με μοναδικό στόχο να στηρίξουν την ιδέα ότι η εξέλιξη εξηγεί τα πάντα.

Κάθε φορά που ο αθεϊσμός εμφανίστηκε ως οργανωμένο κίνημα στη νεωτερική εποχή, πάντοτε συμμάχησε με την ψευδοεπιστήμη. (…)

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019, σελ. 33-35 (απόσπασμα)

Δυο στοχασμοί του Τσεζάρε Παβέζε

Σχολιάστε

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, ISBN: 960-269-116-6.

 

[…]

91

Νὰ φυλάγεσαι ἀπὸ ὅποιον δὲν νευριάζει ποτέ.

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, σελ. 57

***

[…]

107

Ἡ θρησκεία συνίσταται στὴν πίστη πὼς ὅ,τι συμβαίνει εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντικό. Ἀκριβῶς γι’ αὐτὸν τὸν λόγο δὲν θὰ ἐξαφανιστεῖ ποτέ.

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, σελ. 61.

Νίκος Καρούζος, Κυριακή

Σχολιάστε

Νίκος Καρούζος, Τα Ποιήματα Α’ (1961-1978), εκδόσεις Ίκαρος, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2006, ISBN: 960-7233-52-2.

Πάλι μια Κυριακή στενάζει μέσ’ στο κρύο

είναι του στήθους η μεγάλη παγωνιά

η φεγγερή μου ανάσα

όπως ο γαλανός καρπός βοά σ’ έν’ άδειο καλοκαίρι.

Πάλι μια Κυριακή με φέρνει ώς το θάνατο

γυρίζω δύσκολα τη μνήμη

κι αν ποθώ τ’ αστέρια δεν έχω τη χαρά

του σκοτεινού βαθειάν ελπίδα τώρα.

Γι’ αυτό στενάζει μέσ’ στην Κυριακή

μονάχη της η δύναμή μου

[Από την ποιητική συλλογή Η έλαφος των άστρων (1962)]

Νίκος Καρούζος, Τα Ποιήματα Α’ (1961-1978), εκδόσεις Ίκαρος, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2006, σελ.131.

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: