Θεοδώρου Δούκα Λασκάρεως, Τα Θεωνύμια

Σχολιάστε

Θεοδώρου Δούκα Λασκάρεως,Τα Θεωνύμια: Λόγος τέταρτος Περί Θεωνυμίας, προοίμιο-επιμέλεια: Αλέξανδρος Κοσματόπουλος,εκδόσεις Άγρα,β’ έκδοση, Αθήνα 2009, ISBN: 978-960-325-789-9.

[…]Ο απαλινώδητος /
ο ατλαντικός /
ο απροσωπόληπτος /
ο προμηθεύς /
ο Ολύμπιος /
ο δημιουργός των μη φαινομένων /
ο αήττητος /
ο υγειοδότης/
ο αδιάβλητος /
ο απαθής /
ο νοσοφθόρος /
ο άαπτος /
ο απροσπέλαστος /
ο ακήρατος […]

Θεοδώρου Δούκα Λασκάρεως, Τα Θεωνύμια: Λόγος τέταρτος Περί Θεωνυμίας, προοίμιο-επιμέλεια: Αλέξανδρος Κοσματόπουλοςεκδόσεις Άγρα, β’ έκδοση, Αθήνα 2009.

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις

2 Σχόλια

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-435-688-1.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Ο τόμος αυτός είναι καρπός έντεκα συναντήσεων και συζητήσεων του Σταύρου Ζουμπουλάκη με τον Στρατή Μπουρνάζο. Οι δυο συνομιλητές συμφώνησαν εξαρχής να συζητήσουν, χωρίς συμβατικότητες, για θέματα που τους απασχολούν.

Το βιβλίο ξεκινάει με τα καλοκαίρια των παιδικών χρόνων και την περίοδο των σπουδών του Ζουμπουλάκη στην Αθήνα και στο Παρίσι, με τα διαβάσματα και τους δασκάλους του. Οι δυο συζητητές μιλάνε κατόπιν για το σχολείο, όπου ο πρώτος δούλεψε χρόνια, την εμπειρία της τάξης και της διδασκαλίας, την αντίληψή του για την εκπαίδευση, για την εποχή που υπήρξε διευθυντής της Νέας Εστίας, καθώς και για τα δύο ιδρύματα των οποίων είναι σήμερα επικεφαλής: τον Άρτο Ζωής και την Εθνική Βιβλιοθήκη. Τέλος, για ζητήματα γενικότερα και μεγάλα, όπως η αρρώστια και ο πόνος, η πίστη και η θρησκεία, ο εβραϊσμός και ο αντισημιτισμός, η πολιτική και η Αριστερά, η λογοτεχνία. Αναφέρονται σε προσωπικότητες γοητευτικές, όπως ο Άγγελος Ελεφάντης, o Κορνήλιος Καστοριάδης και ο Ζήσιμος Λορεντζάτος.

Συζητώντας, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης και ο Στρατής Μπουρνάζος βουτάνε στα βαθιά, αλλά και πλατσουρίζουν στον αφρό, στα καθημερινά. Πετάγονται, έτσι, κατά τη φράση του Βάρναλη (που χρησιμοποιεί και ο Παλαμάς για να εγκωμιάσει την ποίηση του πρώτου), «από την καβαλίνα του δρόμου στην κορφή της διπλανής ροδακινιάς».

***

Αποσπάσματα από το βιβλίο:  

1

[…] στην Ελλάδα, μη γελιόμαστε, απέξω μεταφέρουμε μοντέλα, σχήματα, διδακτικές μεθόδους. Κι αυτό είναι ενίοτε σοβαρό πρόβλημα, όταν πράγματα που στο εξωτερικό έχουν ήδη δείξει τις αδυναμίες, τα όρια και τα αδιέξοδα τους, εμείς τα φέρνουμε εδώ ως θέσφατα. […]

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, σελ. 217-218.

***

2

[…]Ένας φιλελεύθερος Εβραίος δεν μπορεί  ποτέ να δεχτεί την ιδέα της περιουσιότητας, ότι υπάρχει ένας λαός «εκλεγμένος», και γι’ αυτό έγιναν και πολλές προσπάθειες να την ερμηνεύσουν αλλιώς. Ο Λεβινάς, ας πούμε, λέει  ότι περιουσιότητα σημαίνει ευθύνη: εμείς έχουμε μεγάλη ευθύνη, μεγαλύτερη απ’ όλους τους άλλους. Πρόκειται δηλαδή για μια εκλογή ευθύνης, όχι προνομίων.[…]

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, σελ. 338-339.

ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ο ΕΡΑΣΤΗΣ

Σχολιάστε

Νίκου Εγγονόπουλου, Ποιήματα, εκδόσεις Ίκαρος, 5η έκδοση, Αθήνα 2004, ISBN: 960-7721-45-4.

 

Ο ΕΡΑΣΤΗΣ

Μιλοῦσε μιάν ἄλλη γλῶσσα, τήν ἱδιάζουσα διάλεκτο μιᾶς

λησμονημένης, τώρα πλέον, πόλεως, τῆς ὁποίας καί εἴτανε,

ἄλλωστε, ὁ μόνος νοσταλγός.

[Από την ποιητική συλλογή Εν ανθηρώ Έλληνι λόγω (1957)]

Νίκου Εγγονόπουλου, Ποιήματα, εκδόσεις Ίκαρος, 5η έκδοση, Αθήνα 2004, σελ. 302.

 

Νίκος Καρούζος, Κράσπεδον

Σχολιάστε

Νίκος ΚαρούζοςΤα Ποιήματα Β’ (1979-1991)εκδόσεις Ίκαρος, τρίτη έκδοση, Αθήνα 2007, ISBN: 978-960-7233-53-0.

 

ΚΡΑΣΠΕΔΟΝ

Όποιος λέει πως είναι νικητής

διαπράττει ένα ανιαρό λάθος·

όποιος λέει πως είναι νικημένος

διαπράττει ένα σπαραχτικό λάθος.

[Από την ποιητική συλλογή Φαρέτριον (1981)]

Νίκος ΚαρούζοςΤα Ποιήματα Β’ (1979-1991)εκδόσεις Ίκαρος, τρίτη έκδοση, Αθήνα 2007, σελ.212.

 

Δυο στοχασμοί του Κωστή Παπαγιώργη

Σχολιάστε

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-03-6595-5.

1

Πρώτιστη ιδιότητα του μεγαλείου είναι η απόσταση.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 300.

***

2 

Τα ποιήματα είναι σαν τον χορό – κάνουν ορατό το αόρατο και αόρατο το ορατό.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 351.

Καραντίνας αναγνώσματα V

Σχολιάστε

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, ISBN: 960-7233-31-Χ.

Ο ΕΥΦΡΑΤΗΣ

Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πλήρης μοναξιὰ εἶναι βαρεῖα καὶ ὅτι ἡ

ἔρημος εἶναι αὐχμηρὰ καὶ ταλανίζει. Ἀλλά, ἀλλά, οὐ μὴν

ἀλλὰ (ὅπως τοῦ Ἰσλὰμ τὸ Ἰλ Ἀλλά, τῶν χριστιανῶν τὸ

Ἔχει ὁ Θεὸς καὶ τῶν ἀθέων αἱ ὑψηλαὶ αἱ σκέψεις) κανεὶς

ἱδρώς, καμία δίψα, δὲν ἐξαντλοῦν τὸν μυστικὸν Εὐφράτην,

ποὺ καὶ ἐν τ ἐρήμ ἀκόμη, καὶ ἐντὸς καὶ πέραν τῆς σιγῆς,

ἐντὸς καὶ πέραν πάσης μοναξιᾶς καὶ πάσης μεμψιμοιρίας,

ποτίζει τὰ πάντα, πάντοτε, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ πηγὴ του,

ὅπως τὸ μέγα φῶς, τὸ ἄκτιστον, φωτίζει τὰ πάντα εἰς τὸν

αἰῶνα, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ ἑστία, τὰ πάντα, τὰ πάντα, ἀκόμη

καὶ τὰ πιὸ μικρά, ὅσον καὶ τὸ ἐκστατικόν, τὸ ἀνέσπερον,

τὸ μέγα παφλάζον Σύμπαν.

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, σελ. 8.

Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙ

Σχολιάστε

Ἰβὰν Γκόλ, Μαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002.

8

Δὲν ἤθελα νὰ εἶμαι

παρὰ ὁ κέδρος μπροστὰ στὸ σπίτι σου

ἕνα κλαδὶ τοῦ κέδρου

ἕνα φύλλο τοῦ κλαδιοῦ

μιὰ σκιὰ τοῦ φύλλου

ἡ δροσιὰ τῆς σκιᾶς

ποὺ χαϊδεύει τὸν κρόταφο σου

γιὰ ἕνα δευτερόλεπτο

Ἰβὰν ΓκόλΜαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002, σελ. 23.

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτά Χαρτιὰ

Σχολιάστε

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, ISBN: 960-7233-97-2.

[…] Τὸ κόκκινο πανί μου -τὸ πιὸ κόκκινο- ἦταν καὶ εἶναι ἀκόμα ἡ εὐκολία. Τὴν ὑποψιαζόμουνα παντοῦ. Κάτω ἀπὸ τὰ κηρύγματα γιὰ τὴν ἁπλότητα, γιὰ τὴν τάξη, γιὰ τὴν ἐγκράτεια. Τὴ μυριζόμουνα πίσω ἀπὸ τὶς συνταγὲς γιὰ τὸν πεζὸ λόγο, ποὺ ὄφειλε τάχα νὰ περιορίζεται στὶς μικρὲς περιεχτικὲς φράσεις καὶ ν’ ἀποφεύγει σὰν τὸ διάβολο τὶς εἰκονοπλαστικὲς ἀντιστοιχίες ἤ τοὺς συναισθηματικοὺς συνειρμούς. Ἐξάλλου, μὲ δυσαρέσκεια ἔβλεπα, ὁλοένα καὶ περισσότερο γύρω μου, ἀπὸ ἕνα εἶδος νεοεγκεφαλισμοῦ νὰ ρέπουν ὅλοι πρὸς τὴν ἀφηρημένη ἔκφραση, τὶς ἡθελημένες παρασιωπήσεις αὐτὸς προπάντων ὁ φόβος: μήπως τὰ ποῦμε ὅλα –, τοὺς μελετημένους ὑπαινιγμούς, τὶς ἔμμεσες ἀναφορὲς σὲ παλαιότερα στρώματα παιδείας, μιὰ ἀληθινὴ πανδαισία γιὰ ὅλα τὰ γένη τῶν συγχρόνων ὑδροκεφάλων. […]

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004,σελ. 5-6.

 

 

Νικόλας Σεβαστάκης, [Μυστήριο και Δημοκρατία]

Σχολιάστε

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, ISBN: 960-8132-06-01.

Απόσπασμα από το 3ο δοκίμιο του βιβλίου με τίτλο «Έχασε ο κόσμος τη μαγεία του;» [σε αγκύλες οι αντίστοιχες σελίδες του βιβλίου]: 

(…)[σελ.42] Ο δημοκρατικός άνθρωπος – σε αντίθεση με το καπιταλιστικό είδωλο του- κατασκευάζει το μυστήριο στη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους και όχι τόσο στη σχέση του με τα πράγματα. Ως προς αυτό παραμένει θεμελιωδώς χριστιανός: αν το παγανιστικό μυστήριο είναι φυσικό ή οντολογικό -αστρικό, γαλαξιακό, νεραϊδοβακχικό, αριθμοσοφιστικό- το μυστήριο με την χριστιανική έννοια του όρου είναι ηθικό και αγαπητικό. Δεν παράγεται από μια συναρπαστική κοσμολογική ή μεταφυσική αλήθεια αλλά από την αλήθεια του αγαπημένου, τη μηδέποτε κτησθείσα, την απεριχώρητη και αστάθμητη. Αντίθετα η ειδωλολατρεία του μυστικού και μαγικού δεν περιλαμβάνει παρά δύο όρους: τον εαυτό και τα πράγματα, το εγώ και το σύμπαν μέσα στο οποίο στοιβάζονται οι “άλλοι” άνθρωποι σαν δείγματα μιας κοσμικής πανίδας και χλωρίδας πλάι στα φυτά, στις θάλασσες, στους εξωγήινους, στα κουάρκς και στα νετρόνια.

[σελ.43] Για τη δημοκρατική σοφία το μυστήριο βρίσκεται με τη σειρά του στη μεσίτευση, όχι στην αμεσότητα. Δεν επικεντρώνεται στον ένα ή στον άλλο αλλά στη σχέση τους, σε αυτό που διαφεύγει από τους δυο, στην ακριβή και πολύτιμη τρίτη διάσταση. Είναι μια αλήθεια τριαδική και γι’ αυτό τραγική. Ο χορός στην αρχαία τραγωδία, το Άγιο Πνεύμα στη χριστιανική εμπειρία, ο “αφηγητής” στο σύγχρονο μυθιστόρημα, οι ενδιάμεσοι σταθμοί ελέγχου στη νεότερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τι άλλο είναι παρά ενσαρκώσεις αυτού του τριαδισμού που εισάγει το μυστήριο και το δράμα της ενσάρκωσης; Η μεσιτεία (η ενσάρκωση) είναι συγχρόνως πόνος και ελευθερία, έλλειψις και πλήρωσις, στρέφεται διψασμένη προς την αλήθεια αλλά ποτέ δεν την κατέχει πλήρη και αρτιμελή.

Η ανθρωπιστική σοφία μπορεί να συνοψιστεί σε μια μόνο λέξη: ενσάρκωση. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα πρέπει να κατοικήσουμε το τραγικό, όχι να το μισήσουμε ούτε να το αρνηθούμε για το Τέλειο. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα μας λείπει πάντοτε το “όλον σώμα”, το όλον της αλήθειας, το όλον της ευτυχίας, το όλον της υγείας, το όλον του ανθρώπου και του αγαπημένου. Αυτό δεν υπονοεί πως δοξάζουμε την αρνητικότητα και τη μοναξιά των διαφορών ή των ελλείψεων. Κάθε άλλο. Η ανθρωπιστική σοφία κατανοεί απλώς πως δεν υπάρχει ενσάρκωση δίχως πάθος και έλλειψη. Ενώ σε κάθε μονιστική σο- [σελ.44] φία (οντολογική, θεολογική ή πολιτική) περιφρονείται η αλήθεια της ενσάρκωσης: δοξάζεται η αρμονία δίχως ελλείψεις, η αφθονία της παραγωγής, η πλήρης κοινωνία, η μεγιστοποιημένη επίδοση.

Υπερασπίζομαι την ιουδαιοχριστιανική και ελληνοδυτική σοφία στην ποικιλία και στον εσωτερικό πλούτο της, με όλες της τις αντιθέσεις και ετερότητες: αυτό σημαίνει πως αναγνωρίζω στα σπουδαιότερα έργα του ευρωπαϊκού και μεσογειακού πολιτισμού την πικρή και ζείδωρη αλήθεια της ενσάρκωσης. Με αυτή την έννοια μπορώ να υποδεχτώ στην παράδοση μου παρουσίες τόσο διαφορετικές και “ξένες” μεταξύ τους όπως τον ιουδαϊκό νόμο, το αρχαιοελληνικό δράμα, το χριστολογικό μήνυμα, τη νεωτερική φιλοσοφία, την πολιτική δημοκρατία, την ψυχαναλυτική έρευνα, το μυθιστόρημα, το δίκαιο και την κριτική του, την επιστημονική ερώτηση και τη μεταφυσική αντερώτηση.

Σε κάθε μια από αυτές τις περιοχές κάτι πραγματώνεται και κάτι λείπει, έτσι ώστε να ανοίγεται η δυνατότητα της αντίστασης, της απορίας, της αγωνίας. Αυτό το αγωνιώδες και αγωνιστικό πνεύμα που αποστραγγίζεται στη θρησκεία της εποχής, σε τούτο το μείγμα δεισιδαιμονίας και υπερκαπιταλιστικής ειδωλολατρείας, είναι αυτό που συνοδεύει το μενού της παγκοσμιοποίησης.

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, σελ.42-44 (απόσπασμα)

Δυο στοχασμοί του Σαμφόρ

Σχολιάστε

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994, ISBN: 960-269-136-0.

[…]

13

Μακάρι ὁ κακὸς νά’ ναι τεμπέλης κι ὁ ἠλίθιος ἀμίλητος.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 32.

***

[…]

138

Τὰ ὅσα ἔμαθα δὲν τὰ ξέρω πιά. Τὰ λίγα ποὺ ἐξακολουθῶ νὰ γνωρίζω τὰ ἔχω εἰκάσει.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 73

Ο John Gray για τη σύζευξη αθεϊσμού και ψευδοεπιστήμης στον Ρ. Ντόκινς

Σχολιάστε

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019,ISBN: 978-618-5077-43-3.

(…) Εάν η λατρεία της επιστήμης του Κοντ δημιούργησε κατά τον 19ο αιώνα ένα υποκατάστατο θρησκείας μαζί με την ψευδοεπιστήμη της φρενολογίας, ο Ντόκινς και οι οπαδοί του έχουν διανθίσει το δαρβινισμό με την ψευδοεπιστήμη των μιμιδίων – δηλαδή τις μονάδες πληροφορίας που ανταγωνίζονται για την επιβίωση σε μια διαδικασία φυσικής επιλογής σαν αυτή που λειτουργεί στα γονίδια. Όμως τα μιμίδια δεν είναι φυσικές οντότητες, όπως τα γονίδια. Δεν έχει βρεθεί κανείς μηχανισμός μέσω του οποίου τα μιμίδια θα μπορούσαν να αντιγράφουν τον εαυτό τους και να μεταδίδονται εντός ενός πολιτισμού ή μεταξύ πολιτισμών. Χωρίς κάποια μονάδα ή μηχανισμό επιλογής, η θεωρία των μιμιδίων δεν είναι καν θεωρία. (…)

(…) Τα μιμίδια είναι σαν τα λογικά άτομα του Βίτγκενσταϊν, θεωρητικές κατασκευές για τις όποιες δεν υπάρχει κανένα πειστικό παράδειγμα. (…) Ανυπόστατα σαν το φλόγιστο, τα μιμίδια εισάγονται ως έννοια με μοναδικό στόχο να στηρίξουν την ιδέα ότι η εξέλιξη εξηγεί τα πάντα.

Κάθε φορά που ο αθεϊσμός εμφανίστηκε ως οργανωμένο κίνημα στη νεωτερική εποχή, πάντοτε συμμάχησε με την ψευδοεπιστήμη. (…)

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019, σελ. 33-35 (απόσπασμα)

Δυο στοχασμοί του Τσεζάρε Παβέζε

Σχολιάστε

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, ISBN: 960-269-116-6.

 

[…]

91

Νὰ φυλάγεσαι ἀπὸ ὅποιον δὲν νευριάζει ποτέ.

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, σελ. 57

***

[…]

107

Ἡ θρησκεία συνίσταται στὴν πίστη πὼς ὅ,τι συμβαίνει εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντικό. Ἀκριβῶς γι’ αὐτὸν τὸν λόγο δὲν θὰ ἐξαφανιστεῖ ποτέ.

Τσεζάρε Παβέζε, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ Il mestiere di vivere, εισαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-9, β’ έκδοση, Αθήνα 2004, σελ. 61.

Νίκος Καρούζος, Κυριακή

Σχολιάστε

Νίκος Καρούζος, Τα Ποιήματα Α’ (1961-1978), εκδόσεις Ίκαρος, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2006, ISBN: 960-7233-52-2.

Πάλι μια Κυριακή στενάζει μέσ’ στο κρύο

είναι του στήθους η μεγάλη παγωνιά

η φεγγερή μου ανάσα

όπως ο γαλανός καρπός βοά σ’ έν’ άδειο καλοκαίρι.

Πάλι μια Κυριακή με φέρνει ώς το θάνατο

γυρίζω δύσκολα τη μνήμη

κι αν ποθώ τ’ αστέρια δεν έχω τη χαρά

του σκοτεινού βαθειάν ελπίδα τώρα.

Γι’ αυτό στενάζει μέσ’ στην Κυριακή

μονάχη της η δύναμή μου

[Από την ποιητική συλλογή Η έλαφος των άστρων (1962)]

Νίκος Καρούζος, Τα Ποιήματα Α’ (1961-1978), εκδόσεις Ίκαρος, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2006, σελ.131.

Ο Υβ Λε Μανάκ για τη γραφή

Σχολιάστε

 

Υβ Λε Μανάκ, Ο κήπος: η δικαιοσύνη, τα κορίτσια και η αιωνιότητα, εκδόσεις Αλήστου Μνήμης, μετάφραση:  Γιάννης Δ. Ιωαννίδης, Αθήνα 2001.

(…)Έπειτα από πέντε χρόνια σ’ αυτή την εμπειρία, συνειδητοποιώ πως όταν αφιερώνεσαι στο γράψιμο τακτικά και έντονα – γράφοντας περνάω τον ίδιο χρόνο που περνούσα δουλεύοντας στο εργοστάσιο σαν μανταδόρος (άρα οι αποζημιώσεις του ανέργου πιάνουν τόπο!) -, γίνεσαι πιο απαιτητικός από το εαυτό σου. Ψάχνεις τις λέξεις, το λεξιλόγιο σου εμπλουτίζεται, ο χρόνος βαθαίνει και ο χώρος διευρύνεται. Το γράψιμο μας παρέχει μια ιδέα του απείρου και της αιωνιότητας, μας μετασχηματίζει. (…)

Υβ Λε Μανάκ, Ο κήπος: η δικαιοσύνη, τα κορίτσια και η αιωνιότητα, εκδόσεις Αλήστου Μνήμης, μετάφραση:  Γιάννης Δ. Ιωαννίδης, Αθήνα 2001,σελ. 107 (απόσπασμα)

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2.

Ι

(…) Πόσον ἀγώνα  πρέπει νὰ σηκώσει ὁ καθεὶς προκειμένου  νὰ ξεπεράσει τὴν ἐπὶ τῶν φαινομένων δόκηση; Γνωρίζουμε τὴν προσφορὰ τῆς δοκιμασίας, τὸ εἰλικρινὲς καὶ ἀήττητο νόημα ποὺ κρύβεται μέσα στὸ σχῆμα τοῦ ἀνθρώπου. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 40 (ἀπόσπασμα)

***

ΙΙ

(…) Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ ἄτομο, ἀλλὰ ἀπ’ ὅλους μαζὶ κατὰ συνέχεια διαδοχῆς. Ἄλλοι ἔρχονται καὶ βρίσκουν τὴ μνήμη μας κι ἀπ’ ἄλλους πρὶν τὴ βρήκαμε ἔμεῖς. Τὸ ἄτομο εἶναι ἔνα δοχεῖο, ποὺ δοκιμάζεται στὴν πλατύτερη ὕπαρξη ποὺ μᾶς περιέχει καὶ διαρκεῖ. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 52 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 131 του βιβλίου.

***

ΙΙΙ

(…) Ἡ ὀμορφιὰ τοῦ πραγματικοῦ, μονάχα σὲ ὅσους τὸ ὑπομένουν ἀποκαλύπτεται. Ὀμορφιὰ δὲν εἶναι ὁ ἔρωτας τοῦ προικισμένου προσώπου· εἶναι ἡ ἐγκαρτέρηση δίπλα, κοντὰ σ’ αὐτὸ ποὺ δὲν εἶσαι. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 131 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 75 του βιβλίου.

***

IV

(…)Εἶχε ἀγαπήσει πολὺ τὸ Τολέδο, μὲ τὴν παράξενη του ὀμορφιά. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐμπνέει ἀνάλογα αἰσθήματα ἔρωτος ἡ Θεσσαλονίκη σὲ ὅσους τὴν προσέχουν καὶ τὴν ἀναγνωρίζουν; Μήπως δίχως νὰ ξέρει γιατί καὶ μὲ ποιὸ θέλγητρο τὸν συγκρατεῖ, δὲν αἰσθάνεται κανεὶς ὅτι τοῦ εἶναι δύσκολο νὰ ἀποχωριστεῖ εὔκολα, αὐτὴν ποὺ προσφυῶς χαρακτηρίσθηκε “φτωχομάνα”; (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 75 (ἀπόσπασμα)

Χρήστος Γιανναράς, [Περί σχέσης]

Σχολιάστε

Χρήστος Γιανναράς, Για το «νόημα» της πολιτικής, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-572-283-8.

(…) Η σχέση έχει απεριόριστη γνωστική δυναμική, συνεχώς συντελούμενη και ουδέποτε περατούμενη, ενεργά κατορθούμενη και ουδέποτε εξαντλούμενη. (…)

Χρήστος Γιανναράς, Για το «νόημα» της πολιτικής, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2019, σελ. 67.

***

(…)Σχέση είναι εκείνη η γνωστική πρόσβαση στην πραγματικότητα, που πραγματώνεται ως ελευθερία από κάθε αναγκαιότητα, επομένως από κάθε σκοπιμότητα. (…)

Χρήστος  Γιανναράς, ό. π., σελ. 74

HENRI CARTIER-BRESSON, H ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΣΤΙΓΜΗ

Σχολιάστε

[…]Η φωτογραφία είναι για μένα η αναγνώριση μέσα στην ίδια την πραγματικότητα ενός ρυθμού επιφανειών, γραμμών ή αξιών∙ το μάτι αποσπά το θέμα κι η μηχανή δεν έχει παρά να κάνει τη δουλειά της, να αποτυπώσει στο φιλμ την απόφαση του ματιού. Μια φωτογραφία βλέπεται στο σύνολό της, με μια ματιά, σαν πίνακας∙ η σύνθεση είναι μια συγχρονισμένη συμμαχία, ο οργανικός συντονισμός κάποιων ορατών στοιχείων. Δεν συνθέτουμε δίχως λόγο, χρειάζεται μια αναγκαιότητα, και δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε τη μορφή από το περιεχόμενο. Στη φωτογραφία υπάρχει μια καινούργια πλαστική, έργο των στιγμιαίων γραμμών∙ δουλεύουμε με την κίνηση, μ’ ένα είδος προαισθήματος της ζωής, και η φωτογραφία οφείλει να αγγίζει μέσω της κίνησης την εκφραστική ισορροπία[…].

Henri Cartier-Bresson, Η αποφασιστική στιγμή: Λόγος για τη φωτογραφία, μετάφραση: Σοφία Διονυσοπούλου, εκδόσεις Άγρα (σειρά: Ο άτακτος λαγός β’-11), μετάφραση: Σοφία Διονυσοπούλου, Αθήνα 2013, σελ. 19 (απόσπασμα)

  [πηγή]

Κυκλοφόρησε από την «Κίχλη» σε νέα έκδοση «Η Ομορφάσχημη» του Νίκου Καχτίτση

2 Σχόλια

Νίκος Καχτίτσης, Η Ομορφάσχημη, επιμέλεια: Γιώτα Κριτσέλη, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019,  ISBN: 978-618-5004-89-7.

 

 

Στην «Ομορφάσχημη» (1960) η ηρωίδα, μια νεαρή Εβραία αυστριακής καταγωγής ονόματι Γερτρούδη Στερν, μοιράζεται ως έναν βαθμό την τύχη των ομοφύλων της στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Έχοντας επιβιώσει από μια σειρά γεγονότων φυλετικής δίωξης από τους ναζί, μιλά για το παρελθόν της σε τυχαίους αλλά κάθε φορά νέους ακροατές, με τους οποίους στη συνέχεια συνάπτει ερωτική σχέση λίγων ημερών. Ένας από τους ακροατές της, ο αφηγητής του κειμένου, θα αναπαραγάγει πιστά την πρωτοπρόσωπη εξομολόγησή της επιχειρώντας με τη σειρά του να μοιραστεί με κάποιον φίλο του την ιστορία που άκουσε από την ίδια.

Βυθισμένη σ’ έναν κόσμο καχυποψίας και παραμορφωτικών διαθλάσεων της πραγματικότητας, η Γερτρούδη προσπαθεί να ανακαλέσει το τραυματικό παρελθόν της και να μιλήσει για το βίωμα του διωγμού των Εβραίων. Ωστόσο, η αφήγησή της αποκλίνει εμφανώς από κάθε προσπάθεια ρεαλιστικής αναπαράστασης. Ο συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται τόσο για την αληθοφάνεια των γεγονότων όσο για την τραυματική επίπτωσή τους στη ζωή της ηρωίδας του.

Κινούμενος στο μεταίχμιο μεταξύ πραγματικού και επινοημένου, χρησιμοποιώντας συγχρόνως ένα ολόκληρο σύστημα ρητορικών και λογοτεχνικών τεχνασμάτων, ο Καχτίτσης αναδεικνύει τη μαρτυρία ως κειμενική κατασκευή, ως πρακτική λόγου που ανακινεί μια σειρά από υπαρξιακά και ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με το τραύμα, τη γλώσσα, την επιβίωση.

Το Επίμετρο της έκδοσης περιλαμβάνει τα κείμενα:
– Γιώτα Κριτσέλη, Σημείωμα για την έκδοση
– Μάρκος Εσπέρας [Νίκος Καχτίτσης], «Τι απέγινεν η Γερτρούδη Στερν;» (επιστολή που δημοσιεύθηκε στο αυτόγραφο περιοδικό του Νίκου Καχτίτση, «Ουλή»)
– Επιστολές του Νίκου Καχτίτση που σχετίζονται με την ηρωίδα της «Ομορφάσχημης» προς τον Γιώργη Παυλόπουλο, τον Τάκη Σινόπουλο και τον Ε.Χ. Γονατά
– Επιστολές του Νίκου Καχτίτση και του Ε.Χ. Γονατά σχετικά με τη γραφή και τη γλώσσα της «Ομορφάσχημης»
– Ηλίας Γιούρης, «Τραύμα και μαρτυρία στην «Ομορφάσχημη» του Νίκου Καχτίτση»
– Γιώτα Κριτσέλη, «Διαβάζοντας την «Ομορφάσχημη» μέσα από τις επιστολές. Η γενεαλογία και η διαμόρφωση της ηρωίδας»

 

[πηγή: Βιβλιονέτ]

***

Απόσπασμα από το βιβλίο:

(…)Θέλω νὰ σᾶς ἔχω κοντά μου ἀπόψε, νὰ σᾶς μιλάω ὧρες. Τὸ παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἐγωιστικὸ ἐκ μέρους μου, ἀλλὰ τέλος πάντων. Ἂς ἐλπίσω, τουλάχιστον, πὼς ἡ παρουσία μου δὲ σᾶς εἶναι κουραστική, πράγμα ποὺ δὲν ἀμφιβάλλω. Μὲ λένε Γερτρούδη Στέρν, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ φωνάζετε Γκέρτα, ποὺ μὲ κολακεύει περισσότερο, γιατὶ τὸ Γερτρούδη τὸ βρίσκω πολὺ συνηθισμένο. Ὅπως θὰ καταλάβατε ἀπὸ τὸ ὄνομά μου, κι ἀπὸ τὶς ξενικὲς ἀποχρώσεις τῆς φωνῆς μου (γιατὶ ὅλοι μοῦ τὸ λένε), εἶμαι Αὐστριακιά, γεννημένη στὴ Βιέννη ἀπὸ πατέρα Ἑβραῖο καὶ μητέρα καθολικιά. (…) Προτοῦ γίνουν οἱ γάμοι, οἱ γονεῖς μου εἶχαν συμφωνήσει ἂν τὸ παιδὶ γεννιόταν ἀρσενικό, νὰ τὸ κάνουν Ἑβραιόπουλο· ἂν ἦταν θηλυκό, νὰ τὸ βάφτιζαν καθολικό, ὥστε νὰ μὴν ἔχει παράπονο κανένας – εἴτε ἀπὸ τοὺς ἴδιους, εἴτε ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς, προπαντὸς ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς μαμᾶς μου, ποὺ εἶχαν ἀντιταχτεῖ σ᾽αὐτὸ τὸ γάμο. Ἔτσι, ὅταν μπῆκαν οἱ Γερμανοὶ στὴ χώρα μας, δὲν εἴχαμε κανένα φόβο — γιατὶ ὁ μπαμπάς μου εἶχε πεθάνει ἐν τῷ μεταξύ, κι ἐγὼ ἤμουνα τὸ μόνο τους παιδί— καὶ ἐξακολουθούσαμε νὰ ζοῦμε στὸ ἰδιόκτητο σπίτι μας, ποὺ χωρὶς νὰ θέλω νὰ τὸ παινευτῶ ἦταν στὴν καλύτερη συνοικία τῆς Βιέννης(…)

Νίκος Καχτίτσης, Η Ομορφάσχημη, επιμέλεια: Γιώτα Κριτσέλη, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, σελ. 11-12 (απόσπασμα)

***

Δείτε άλλα αποσπάσματα από το βιβλίο εδώ.

***

Η νέα έκδοση της Κίχλης στηρίζεται στην αντιβολή του κειμένου των πρώτων εκδόσεων (της «Διαγωνίου» Θεσσαλονίκης, και της αυτοτελούς έκδοσης, σε 250 αντίτιτυπα, με τυπογραφική επιμέλεια Κ. Τσίζεκ, αμφότερες το 1960) αλλά και των μεταγενέστερων (του Κέδρου, 1976 και της Στιγμής, 1986). Αξιοποιούνται επίσης εκδεδομένες και ανέκδοτες επιστολές του Νίκου Καχτίτση, στις οποίες ο συγγραφέας αναφέρεται σε επιμέρους πλευρές του έργου. 

[πηγή]

 

Ν. Γ. Πεντζίκης, Υποσχεμένο κείμενο

Σχολιάστε

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017.

Ἔνδον πόλη

(ἀπόσπασμα)

[…] Τά περισσότερα γραπτά μου μοιάζουν ἀκατανόητα. Ὅταν, στεναχωρημένος, θέλω νά βρῶ κάποια δικαιολογία γιά τίς ἀποτυχίες μου, σκέφτομαι ὅτι ὁ κόσμος δέν μπορεῖ νά ἐνδιαφέρεται γιά ἀσήμαντες μικρολεπτομέρειες, πού πιστοποιοῦν τήν ὑφή καί τήν ὀργάνωση τῶν πραγμάτων, ὅταν ριχνόμαστε μέ πάθος ἀπάνω στό ἀντικείμενο νά τό ἀγκαλιάσουμε. Πρῶτα πρῶτα αὐτές οἱ λεπτομέρειες ἔχουν ἕνα χαρακτήρα ἰδιωτικὀ. Ἐκπηδοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπό τίς αἰσθήσεις τοῦ ὑποκειμένου. Δύσκολα μποροῦν νά μαζευτοῦν, νά συνταχθοῦν, νά συνταιριαχθοῦν χωρίς νά ἐκπέσουν σέ πεζή παράθεση, χάνοντας ἀπό τήν εὐδαίμονη σημασία τους. Δέν ἐνδιαφέρει ἡ προσπάθεια νά κρατήσουμε ψηλά τή λεπτομέρεια πού μᾶς ἀγγίζει. Ὁ καθένας πού βλέπει μιά οἰκοδομή δέν εἶναι ὑποχρεωμένος νά ξέρει τά μαθηματικά τοῦ ἀρχιτέκτονα. […] Τά πράγματα ἐνδιαφέρουν ὁλόκληρα. Δέν ἔχουν καμιά ἔννοια οἱ ἀπαλείψεις, οἱ ἀλλοιώσεις, παραλλαγές ἐκ συμπαθείας ἤ θαμπάδες λόγω εχθρότητος, πού ὑφίστανται ὅσα βλέπουμε. Οἱ ἄμεσες ἐντυπώσεις σβήνουν ἀφήνοντας νά κατασταλάξουν τά λογικά σχήματα τῶν συνηθειῶν. Σβήνουν καί ξεχνιοῦνται οἱ λεπτομέρειες καί ἀπομένουν μόνο τά συμπεράσματα. […]

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017, σελ. 1-2 (ἀπόσπασμα).

Σημ. «Αναγνώσεων»: Το κείμενο «Ἔνδον πόλη» δημοσιεύθηκε αρχικά στο βιβλίο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, Μητέρα Θεσσαλονίκηεκδόσεις Κέδρος, 7η έκδοση, Αθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2,σελ. 32-43 [εδώ: σελ. 32-33].

Δυο αφορισμοί του Franz Kafka

Σχολιάστε

Franz Kafka, Αφορισμοί, εισαγωγή-μετάφραση: Σπύρος Δοντάς, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-30, Αθήνα 2012, ISBN: 978-960-269-243-1.

[…]

27

Τὸ νὰ πράττεις τὸ ἀρνητικὸ σοῦ ἐπιβάλλεται, τὸ νὰ πράττεις τὸ θετικὸ σοῦ δωρίζεται.

Franz Kafka, Αφορισμοί, εισαγωγή-μετάφραση: Σπύρος Δοντάς, εκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-30, Αθήνα 2012, σελ. 33.

[…]

***

48

Νὰ πιστεύεις στὴν πρόοδο δὲν σημαίνει ὅτι πιστεύεις πὼς ἔχει γίνει ἤδη πρόοδος. Αὐτὸ δὲν θὰ ἦταν πίστη.

Franz Kafka, Αφορισμοί, εισαγωγή-μετάφραση: Σπύρος Δοντάς, εκδόσεις Στιγμή,σειρά: Στοχασμοί-30, Αθήνα 2012, σελ. 39.

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: