Νικόλας Σεβαστάκης, Ταξίδι στο άγνωστο

1 σχόλιο

Νικόλας Σεβαστάκης, Ταξίδι στο άγνωστο: Φιλελεύθερη δημοκρατία και κρίση πολιτισμού, εκδόσεις Στερέωμα, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-8061-81-1.

Από την ιστοσελίδα του εκδότη: 

Παλιές ενστάσεις για τον αδύναμο χαρακτήρα της αστικής δημοκρατίας επιστρέφουν δριμύτερες. Ο συγγραφέας βλέπει καχύποπτα την εύκολη αποκαθήλωση των φιλελεύθερων δημοκρατιών τονίζει όμως ότι οι συναγερμοί είναι αναγκαίοι και πιστεύει ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να κλείνουμε τα μάτια μπροστά στις πολιτικές αποτυχίες και στις πολιτισμικές προκλήσεις που μας περιβάλλουν.

Στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα πολιτικοί θεωρητικοί, καλλιτέχνες και μυθιστοριογράφοι βεβαιώνουν ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία βρίσκεται σε αποσύνθεση. Παλιές ενστάσεις για τον ρηχό και αδύναμο χαρακτήρα αυτής της δημοκρατίας επιστρέφουν δριμύτερες σε συνδυασμό με μια σοβαρή κρίση ταυτότητας του δυτικού παραδείγματος. 

Στο καινούριο του δοκίμιο ο Νικόλας Σεβαστάκης επανέρχεται στο θέμα της κριτικής του πολιτισμού και στο πώς αυτή τέμνεται με τις απαιτήσεις της πολιτικής σκέψης. Περνώντας από τους αφορισμούς του Μισέλ Ουελμπέκ και τις αφηγήσεις για την παρακμή της Δύσης στις ψυχρές διαγνώσεις των πολιτικών αναλυτών, ο συγγραφέας συζητεί τις διαφιλονικούμενες ταυτότητες της δημοκρατίας. 

Δυο ερωτήματα διατρέχουν το βιβλίο: μπορούν άραγε ιδέες και ρυθμίσεις κληρονομημένες από προγενέστερες αστικές εποχές να αντέξουν το σοκ των σημερινών ανελέητων μετασχηματισμών; Μπορεί η πολιτική συζήτηση για τη δημοκρατία να αφήσει έξω τα βαθιά, ανθρωπολογικά ερωτήματα για τον προορισμό μας; Ο συγγραφέας βλέπει καχύποπτα την εύκολη αποκαθήλωση των φιλελεύθερων δημοκρατιών από κάποιους θεωρητικούς και ανθρώπους της τέχνης. Την ίδια στιγμή όμως τονίζει ότι οι συναγερμοί είναι αναγκαίοι και πιστεύει ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να κλείνουμε τα μάτια μπροστά στις πολιτικές αποτυχίες και στις πολιτισμικές προκλήσεις που μας περιβάλλουν.

https://www.stereoma-sa.gr/p/dokimio/taksidi-sto-agnwsto/

***

Μικρό απόσπασμα από το βιβλίο: 

[σελ.21] […] Ανάμεσα στο 2000 και στο σήμερα, παρατηρούμε την εμφανή συρρίκνωση όλων των υπερεθνικών υποσχέσεων ή μάλλον τον περιορισμό τους σε όλο και πιο μειοψηφικά  ακροατήρια στο πολιτικό κέντρο ή σε κύκλους της φιλελεύθερης αριστεράς.  Την προσοχή κερδίζουν διάφοροι ρεαλιστικοί σκεπτικισμοί που πιέζουν, όπως φαίνεται, όλους τους δρώντες παράγοντες της πολιτικής να αναπροσαρμόσουν τις «ευρωπαϊστικές» τους αυταπάτες. Η δημοκρατία ξαναγίνεται πεδίο ανταγωνισμού ανάμεσα στη ρητορική για κάποια ριζοσπαστική της επανίδρυ-[σελ.22]ση και στη ράθυμη συνέχιση των κεκτημένων τελετουργιών της. Αυτό που υποχωρεί είναι η ανακαινιστική ορμή στην οποία αναγνωρίζονταν τόσο η ακτινοβολία ορισμένων θεσπισμένων αρχών και κανόνων όσο και οι στιγμές της δημιουργικής δράσης οι οποίες έφερναν συχνά νέες ερμηνείες «στο τραπέζι». Αναγνωρίζονταν, για παράδειγμα, τόσο η ανάγκη για μια ιδέα του κοινού καλού όσο και οι δημιουργικές πολιτικές συγκρούσεις ως δύο πτυχές μιας ενιαίας κίνησης. Αυτή, ωστόσο, η πρόσληψη της δημοκρατικής ισορροπίας ανάμεσα σε στοιχεία τάξης και δυναμικές κίνησης, σε ρουτίνες και πειραματισμούς, θεωρείται πλέον είτε ξεπερασμένη από τον ρου της Ιστορίας είτε αδύναμη να εμπνεύσει τις διεκδικήσεις ατόμων και κοινοτήτων στις σημερινές πολυκερματισμένες κοινωνίες. Σε μια τέτοια κλινική διάγνωση αμηχανίας βρισκόμαστε εδώ και κάποια χρόνια, ιδίως από τότε που η ύστατη έξαρση της φιλελεύθερης δημοκρατικής αισιοδοξίας στην τελευταία δεκαετία του εικοστού αιώνα καταλάγιασε για να μετατραπεί πια σε άσχημο προαίσθημα και απαισιόδοξη προφητεία για το μέλλον. […]

Νικόλας Σεβαστάκης, Ταξίδι στο άγνωστο: Φιλελεύθερη δημοκρατία και κρίση πολιτισμού, εκδόσεις Στερέωμα, Αθήνα 2020, σελ. 21-22 (απόσπασμα)

***

Πρβλ. και:

Πρόλογος-Η αχανής ήπειρος

(εκτενές απόσπασμα από τις σελ. 11-22 του βιβλίου στην ιστοσελίδα του εκδότη)

Κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη «Τα βιβλία των άλλων 1 – Έλληνες συγγραφείς»

Σχολιάστε

 

Κωστής ΠαπαγιώργηςΤα βιβλία των άλλων 1 – Έλληνες συγγραφείς, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020,  ISBN: 978-960-03-6595-5.

Εισαγωγή: Δημήτρης Καράμπελας. Επιλογή κειμένων: Γιάννης Αστερής – Δημήτρης Καράμπελας

Για τον Κωστή Παπαγιώργη τα βιβλία υπήρξαν ο πιο ζωτικός κι ακατάλυτος δεσμός του με τον κόσμο. Η ανακάλυψή τους, στην όψιμη εφηβεία του, έλαβε διαστάσεις αποκάλυψης. Ο έφηβος που βασανιζόταν απ’ το αίσθημα ότι είναι «υπεράριθμος», «καρέκλα με τρία πόδια», «ελαττωματικό ανταλλακτικό» ή «παιδί του Καιάδα» συνειδητοποίησε ότι δεν είναι μόνος, ότι μπορούσε να περιέχεται ολόκληρος στη γραφή ενός άλλου.

Παράλληλα με τα καθαυτό δοκίμιά του, και με το στοχαστικό, βιωματικό και παιγνιώδες ύφος του, ο Κωστής Παπαγιώργης επισκόπησε για τέσσερις σχεδόν δεκαετίες (1975-2014), την εγχώρια πνευματική ζωή με κριτικά άρθρα και σημειώματα στον περιοδικό και ηλεκτρονικό τύπο (Το ΔέντροΚριτική και ΚείμεναΠλανόδιονΑθηνόραμαΟ κόσμος του Επενδυτή, Lifo και αλλού). Ο ανά χείρας τόμος παρουσιάζει για πρώτη φορά μιαν εκτεταμένη επιλογή κειμένων του για την παλιότερη και σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Συγχρόνως, εγκαινιάζει την εκδοτική σειρά Τα βιβλία των άλλων που πρόκειται να φιλοξενήσει, σε διαδοχικούς τόμους θεματικά διαρθρωμένους, ένα σημαντικό μέρος της παπαγιωργικής κριτικής για το έργο νεότερων Ελλήνων στοχαστών, την ξένη πεζογραφία, τη φιλοσοφία και την ιστοριογραφία

https://www.kastaniotis.com/book/978-960-03-6595-5

Καραντίνας αναγνώσματα VIII

Σχολιάστε

Ντίνος ΧριστιανόπουλοςΠαραμύθια: σπουδές λαϊκοῦ λόγου, γ’ ἔκδοση, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2001, ISBN: 960-7805-17-8.

Ὁ Ναστραντίν Χότζας στό χαμάμ

Μιά φορά ὁ Ναστραντίν Χότζας πῆγε στό χαμάμ κι οἱ βοηθοί, ὅταν τόν εἴδανε φτωχό καί κακομοίρη, οὔτε καλό μπουρνούζι τοῦ ‘δωσαν, οὔτε τόν ἔτριψαν στό τέλος μέ ἀρώματα. Φεύγοντας ο Ναστραντίν, τούς ἔδωσε ἀπό μιά λίρα. Οἱ βοηθοί δέν πίστευαν στά μάτια τους κι ὅταν ὁ Χότζας ξαναπῆγε στό χαμάμ, τόν περιποιήθηκαν σά να ‘τανε ἀφέντης: τοῦ δῶσαν τό καλύτερο μπουρνούζι καί τοῦ ‘βάλαν τά πιό ἀκριβά ἀρώματα. Φεύγοντας ὁ Ναστραντίν, τούς ἔδωσε ἀπό ἕναν παρά. Οἱ βοηθοί ἀπόρησαν καί τοῦ εἶπαν: «Τί ἄνθρωπος εἶσαι ἐσύ; Τή μιά φορά δέ σέ φροντίσαμε, καί φάνηκες χουβαρντάς· και τώρα πού σέ περιποιηθήκαμε, μᾶς ρίχνεις ἕναν παρά;» Τότε ὁ Ναστραντίν τούς εἶπε: «Ἐγώ εἶμαι δίκαιος ἄνθρωπος καί κανέναν δέν ἀδίκησα. Ἡ λίρα πού σᾶς ἔδωσα τήν ἄλλη φορά, ἦταν γιά τή σημερινή σας περιποίηση· καί ὅσο γιά τήν περασμένη γαϊδουριά σας, καί ὁ παράς πού ἄφησα, πολύ δέν ἦταν;»

Ντίνος ΧριστιανόπουλοςΠαραμύθια: σπουδές λαϊκοῦ λόγου, γ’ ἔκδοση, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2001, σελ. 17. 

Καραντίνας αναγνώσματα VII

Σχολιάστε

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, ISBN: 360-7805-24-2.

***

σελ. 21

Δέν τό περίμενα ποτέ να’ ρθῶ σ’ αὐτό τό χάλι,

νά καθαρίζω στό στρατό πατάτες μέ κουτάλι.

***

σελ. 23

Στό πειθαρχεῖο, μ’ ἔκλεισαν χωρίς κρεβάτι, στρῶμα

καί τό τσιμέντο μοῦ ‘λιωσε σιγά σιγά τό σῶμα

***

σελ. 30

Τό φανταράκι στή σκοπιά σάν τό κεράκι λιώνει.

Βρέχει βροχή καί βρέχεται, φυσάει βοριάς, παγώνει.

 

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, σελ. 21, 23, 30.

Καραντίνας αναγνώσματα VI

Σχολιάστε

Χάρης Βλαβιανός, Γιατὶ γράφω ποίηση, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2015, ISBN: 978-960-505-200-3.

 

***

σελ. 26

Ἐπειδὴ μιλάω τέσσερις γλῶσσες,

γράφω σὲ δύο, ἀλλὰ δακρύζω σὲ μία.

***

σελ. 49

Ἐπειδὴ ὅταν βρέχει δὲν παίρνω

ποτὲ ὀμπρέλα.

***

σελ. 62
Ἐπειδὴ ὁ Καροῦζος ἔγραψε τὴ Συντήρηση ἀνελκυστήρων,
ἐνῶ ἔμενε σὲ ὑπόγειο.
***
Χάρης Βλαβιανός, Γιατὶ γράφω ποίηση, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2015, σελ. 26, 49, 62.

Καραντίνας αναγνώσματα V

Σχολιάστε

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, ISBN: 960-7233-31-Χ.

Ο ΕΥΦΡΑΤΗΣ

Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πλήρης μοναξιὰ εἶναι βαρεῖα καὶ ὅτι ἡ

ἔρημος εἶναι αὐχμηρὰ καὶ ταλανίζει. Ἀλλά, ἀλλά, οὐ μὴν

ἀλλὰ (ὅπως τοῦ Ἰσλὰμ τὸ Ἰλ Ἀλλά, τῶν χριστιανῶν τὸ

Ἔχει ὁ Θεὸς καὶ τῶν ἀθέων αἱ ὑψηλαὶ αἱ σκέψεις) κανεὶς

ἱδρώς, καμία δίψα, δὲν ἐξαντλοῦν τὸν μυστικὸν Εὐφράτην,

ποὺ καὶ ἐν τ ἐρήμ ἀκόμη, καὶ ἐντὸς καὶ πέραν τῆς σιγῆς,

ἐντὸς καὶ πέραν πάσης μοναξιᾶς καὶ πάσης μεμψιμοιρίας,

ποτίζει τὰ πάντα, πάντοτε, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ πηγὴ του,

ὅπως τὸ μέγα φῶς, τὸ ἄκτιστον, φωτίζει τὰ πάντα εἰς τὸν

αἰῶνα, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ ἑστία, τὰ πάντα, τὰ πάντα, ἀκόμη

καὶ τὰ πιὸ μικρά, ὅσον καὶ τὸ ἐκστατικόν, τὸ ἀνέσπερον,

τὸ μέγα παφλάζον Σύμπαν.

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, σελ. 8.

Καραντίνας αναγνώσματα ΙV

Σχολιάστε

Ἰβὰν Γκόλ, Ὀνειροχλόη, μετάφραση: Δ. Π. Παπαδίτσας, ἐκδόσεις Στιγμή, δίγλωσση ἔκδοση, Ἀθήνα 2002.

 

YVAN GOLL

AN CLAIRE-LILIANE

[Κρυφακουστὴς τοῦ ὕπνου σου]

*

Κρυφακουστὴς τοῦ ὕπνου σου

Ἀκούω τὴν τυφλὴ πιανίστρια

Νὰ παίζει ἐπάνω στὶς πλευρές σου

Ἀκούω τὰ μαῦρα κύματα τῆς νύχτας

Νὰ σπάζουν στὴν τρυφερὴ σου περηφάνεια

Τὸ ζῶο τῆς ἀγωνίας σκίζεται ἀπ’ τὶς λόχμες σου

Καὶ γέφυρες στὸ αἱμάτινο ποτάμι σου γκρεμίζονται

Κρυφακουστὴς τοῦ ὕπνου σου

Μετράω τοὺς σφυγμοὺς τοῦ χρόνου μου

*

Ἰβὰν Γκόλ, Ονειροχλόη, μετάφραση: Δ. Π. Παπαδίτσας, ἐκδόσεις Στιγμή, δίγλωσση ἔκδοση, Ἀθήνα 2002, σελ. 29.

Μανώλης Γλέζος, Πατρίδα μήτρα

Σχολιάστε

Μανώλης Γλέζος (1922-2020), Στὰ Κυκλαδονήσια ἡ αἴσθηση στὸ φῶς στιχουργεῖ, ἐκδόσεις Gutenberg, Ἀθήνα 2015, ISBN: 978-960-01-1704-2.

 

ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΗΤΡΑ 

στὸν Σπύρο Μουστακλή

 

Κυκλάδα,

σπείρα, σύμπλεγμα, πατρίδα μήτρα.

Στὶς παρυφὲς τοῦ φωτὸς σου,

σ’  ὅλες τὶς ἀκτογραμμές τῆς ὕπαρξης,

ἐκεῖ ποὺ μάχονται καὶ φιλιώνουν

τὰ κύματα τῶν ὁνείρων καὶ τῶν αἰσθήσεων

ἄγγιξα τὴν ὕπαρξη τῆς συνείδησης,

πῆρα τὸ νιῶσμα τοῦ εἶναι μου,

αἰσθάνθηκα νὰ ὑπάρχω.

 

Μανώλης Γλέζος (1922-2020), Στὰ Κυκλαδονήσια ἡ αἴσθηση στὸ φῶς στιχουργεῖ, ἐκδόσεις Gutenberg, Ἀθήνα 2015, σελ. 15.

Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙΙ

Σχολιάστε

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, ISBN:978-960-505-013-9.

[…]Διότι ὅταν ὑπάρχει ποίησις φαίνεται ὅπου καὶ ὅπως γίνεται, εἴτε εἶναι σὲ στίχους εἴτε εἶναι σὲ πράξεις. […]

***

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, σελ. 224 (ἐδῶ: ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἀνδρέα Ἐμπειρίκου Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill)

Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙ

Σχολιάστε

Ἰβὰν Γκόλ, Μαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002.

8

Δὲν ἤθελα νὰ εἶμαι

παρὰ ὁ κέδρος μπροστὰ στὸ σπίτι σου

ἕνα κλαδὶ τοῦ κέδρου

ἕνα φύλλο τοῦ κλαδιοῦ

μιὰ σκιὰ τοῦ φύλλου

ἡ δροσιὰ τῆς σκιᾶς

ποὺ χαϊδεύει τὸν κρόταφο σου

γιὰ ἕνα δευτερόλεπτο

Ἰβὰν ΓκόλΜαλαισιακὰ τραγούδια, μετάφραση: Ἐ.Χ. Γονατᾶς, ἐκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2002, σελ. 23.

Καραντίνας αναγνώσματα Ι

2 Σχόλια

Μάρκος Μέσκος, Συνηγορία Ποιήσεως, ἐκδόσεις Κίχλη, Ἀθήνα 2015, ISBN: 978-618-5004-32-3.

Ὄταν σὲ ἀγαποῦνε ἀποκτᾶς ὑπόσταση.

***

Τὶ νά’ ναι ἄραγεν ἡ Ποίηση, ἄνθος τοῦ μυαλοῦ

ἤ κακιὰ ὥρα; (Ἄπειρα τὰ ἐρωτήματα · μηδαμινὲς

 οἱ ἀπαντήσεις)

 

Μάρκος Μέσκος, Συνηγορία Ποιήσεως, ἐκδόσεις Κίχλη, Ἀθήνα 2015, σελ. 11.

 

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτά Χαρτιὰ

Σχολιάστε

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, ISBN: 960-7233-97-2.

[…] Τὸ κόκκινο πανί μου -τὸ πιὸ κόκκινο- ἦταν καὶ εἶναι ἀκόμα ἡ εὐκολία. Τὴν ὑποψιαζόμουνα παντοῦ. Κάτω ἀπὸ τὰ κηρύγματα γιὰ τὴν ἁπλότητα, γιὰ τὴν τάξη, γιὰ τὴν ἐγκράτεια. Τὴ μυριζόμουνα πίσω ἀπὸ τὶς συνταγὲς γιὰ τὸν πεζὸ λόγο, ποὺ ὄφειλε τάχα νὰ περιορίζεται στὶς μικρὲς περιεχτικὲς φράσεις καὶ ν’ ἀποφεύγει σὰν τὸ διάβολο τὶς εἰκονοπλαστικὲς ἀντιστοιχίες ἤ τοὺς συναισθηματικοὺς συνειρμούς. Ἐξάλλου, μὲ δυσαρέσκεια ἔβλεπα, ὁλοένα καὶ περισσότερο γύρω μου, ἀπὸ ἕνα εἶδος νεοεγκεφαλισμοῦ νὰ ρέπουν ὅλοι πρὸς τὴν ἀφηρημένη ἔκφραση, τὶς ἡθελημένες παρασιωπήσεις αὐτὸς προπάντων ὁ φόβος: μήπως τὰ ποῦμε ὅλα –, τοὺς μελετημένους ὑπαινιγμούς, τὶς ἔμμεσες ἀναφορὲς σὲ παλαιότερα στρώματα παιδείας, μιὰ ἀληθινὴ πανδαισία γιὰ ὅλα τὰ γένη τῶν συγχρόνων ὑδροκεφάλων. […]

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004,σελ. 5-6.

 

 

Νικήτας Σινιόσογλου, [Περί μοναξιάς]

2 Σχόλια

Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ: Δοκιμή περιπλάνησης, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, ISBN: 978-618-5004-96-5.

[…] Μοναξιὰ εἶναι ὁ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ ἕναν κόσμο ποὺ θὰ τὸν νοιαζόσουν ἀρκετά, ὥστε νὰ τὸν ἀναγνωρίσεις ὡς θεῖο καὶ νὰ τὸν σεβαστεῖς – πάει νὰ πεῖ ἡ ἀναγνώριση ἑνὸς κόσμου μὴ ἀνθρώπινου ἤ μήπως βαθύτατα ἀνθρώπινου; Κι αὐτὸ εἶναι ἡ ἀνεστιότητα τοῦ πλάνητα, μιὰ ἐνεοστασία τῆς θεραπείας, φροντίδα ποὺ δὲν ἔχει ποῦ νὰ ἀπευθυνθεῖ, σὰν τὸ ἡλιοτρόπιο ποὺ κινεῖται ἀκόμη φυσικὰ ἀλλὰ ὁ ἥλιος δὲν τὸ πείθει πὼς εἶναι ἥλιος. […]

Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ: Δοκιμή περιπλάνησης, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, σελ. 57.

 

 

ΜΕΝΩ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΔΙΑΒΑΖΩ ΒΙΒΛΙΑ

Σχολιάστε

 

Μένω σπίτι και διαβάζω βιβλία!

Το διάβασμα (και όχι ο πανικός) ενδείκνυται σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές!

Ακολουθούν μερικές αναγνωστικές προτάσεις:

 

 

 

 

 

Νικόλας Σεβαστάκης, [Μυστήριο και Δημοκρατία]

Σχολιάστε

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, ISBN: 960-8132-06-01.

Απόσπασμα από το 3ο δοκίμιο του βιβλίου με τίτλο «Έχασε ο κόσμος τη μαγεία του;» [σε αγκύλες οι αντίστοιχες σελίδες του βιβλίου]: 

(…)[σελ.42] Ο δημοκρατικός άνθρωπος – σε αντίθεση με το καπιταλιστικό είδωλο του- κατασκευάζει το μυστήριο στη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους και όχι τόσο στη σχέση του με τα πράγματα. Ως προς αυτό παραμένει θεμελιωδώς χριστιανός: αν το παγανιστικό μυστήριο είναι φυσικό ή οντολογικό -αστρικό, γαλαξιακό, νεραϊδοβακχικό, αριθμοσοφιστικό- το μυστήριο με την χριστιανική έννοια του όρου είναι ηθικό και αγαπητικό. Δεν παράγεται από μια συναρπαστική κοσμολογική ή μεταφυσική αλήθεια αλλά από την αλήθεια του αγαπημένου, τη μηδέποτε κτησθείσα, την απεριχώρητη και αστάθμητη. Αντίθετα η ειδωλολατρεία του μυστικού και μαγικού δεν περιλαμβάνει παρά δύο όρους: τον εαυτό και τα πράγματα, το εγώ και το σύμπαν μέσα στο οποίο στοιβάζονται οι “άλλοι” άνθρωποι σαν δείγματα μιας κοσμικής πανίδας και χλωρίδας πλάι στα φυτά, στις θάλασσες, στους εξωγήινους, στα κουάρκς και στα νετρόνια.

[σελ.43] Για τη δημοκρατική σοφία το μυστήριο βρίσκεται με τη σειρά του στη μεσίτευση, όχι στην αμεσότητα. Δεν επικεντρώνεται στον ένα ή στον άλλο αλλά στη σχέση τους, σε αυτό που διαφεύγει από τους δυο, στην ακριβή και πολύτιμη τρίτη διάσταση. Είναι μια αλήθεια τριαδική και γι’ αυτό τραγική. Ο χορός στην αρχαία τραγωδία, το Άγιο Πνεύμα στη χριστιανική εμπειρία, ο “αφηγητής” στο σύγχρονο μυθιστόρημα, οι ενδιάμεσοι σταθμοί ελέγχου στη νεότερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τι άλλο είναι παρά ενσαρκώσεις αυτού του τριαδισμού που εισάγει το μυστήριο και το δράμα της ενσάρκωσης; Η μεσιτεία (η ενσάρκωση) είναι συγχρόνως πόνος και ελευθερία, έλλειψις και πλήρωσις, στρέφεται διψασμένη προς την αλήθεια αλλά ποτέ δεν την κατέχει πλήρη και αρτιμελή.

Η ανθρωπιστική σοφία μπορεί να συνοψιστεί σε μια μόνο λέξη: ενσάρκωση. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα πρέπει να κατοικήσουμε το τραγικό, όχι να το μισήσουμε ούτε να το αρνηθούμε για το Τέλειο. Ενσάρκωση που σημαίνει πως θα μας λείπει πάντοτε το “όλον σώμα”, το όλον της αλήθειας, το όλον της ευτυχίας, το όλον της υγείας, το όλον του ανθρώπου και του αγαπημένου. Αυτό δεν υπονοεί πως δοξάζουμε την αρνητικότητα και τη μοναξιά των διαφορών ή των ελλείψεων. Κάθε άλλο. Η ανθρωπιστική σοφία κατανοεί απλώς πως δεν υπάρχει ενσάρκωση δίχως πάθος και έλλειψη. Ενώ σε κάθε μονιστική σο- [σελ.44] φία (οντολογική, θεολογική ή πολιτική) περιφρονείται η αλήθεια της ενσάρκωσης: δοξάζεται η αρμονία δίχως ελλείψεις, η αφθονία της παραγωγής, η πλήρης κοινωνία, η μεγιστοποιημένη επίδοση.

Υπερασπίζομαι την ιουδαιοχριστιανική και ελληνοδυτική σοφία στην ποικιλία και στον εσωτερικό πλούτο της, με όλες της τις αντιθέσεις και ετερότητες: αυτό σημαίνει πως αναγνωρίζω στα σπουδαιότερα έργα του ευρωπαϊκού και μεσογειακού πολιτισμού την πικρή και ζείδωρη αλήθεια της ενσάρκωσης. Με αυτή την έννοια μπορώ να υποδεχτώ στην παράδοση μου παρουσίες τόσο διαφορετικές και “ξένες” μεταξύ τους όπως τον ιουδαϊκό νόμο, το αρχαιοελληνικό δράμα, το χριστολογικό μήνυμα, τη νεωτερική φιλοσοφία, την πολιτική δημοκρατία, την ψυχαναλυτική έρευνα, το μυθιστόρημα, το δίκαιο και την κριτική του, την επιστημονική ερώτηση και τη μεταφυσική αντερώτηση.

Σε κάθε μια από αυτές τις περιοχές κάτι πραγματώνεται και κάτι λείπει, έτσι ώστε να ανοίγεται η δυνατότητα της αντίστασης, της απορίας, της αγωνίας. Αυτό το αγωνιώδες και αγωνιστικό πνεύμα που αποστραγγίζεται στη θρησκεία της εποχής, σε τούτο το μείγμα δεισιδαιμονίας και υπερκαπιταλιστικής ειδωλολατρείας, είναι αυτό που συνοδεύει το μενού της παγκοσμιοποίησης.

Νικόλας Σεβαστάκης, Η αλχημεία της ευτυχίας: Δοκίμιο για τη σοφία της εποχής, εκδόσεις Πόλις, τέταρτη έκδοση, Αθήνα 2001, σελ.42-44 (απόσπασμα)

Δυο στοχασμοί του Σαμφόρ

Σχολιάστε

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994, ISBN: 960-269-136-0.

[…]

13

Μακάρι ὁ κακὸς νά’ ναι τεμπέλης κι ὁ ἠλίθιος ἀμίλητος.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 32.

***

[…]

138

Τὰ ὅσα ἔμαθα δὲν τὰ ξέρω πιά. Τὰ λίγα ποὺ ἐξακολουθῶ νὰ γνωρίζω τὰ ἔχω εἰκάσει.

Σαμφόρ, Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ἔργο του, εἰσαγωγή- μετάφραση: Παναγιώτης Κονδύλης, ἐκδόσεις Στιγμή, σειρά: Στοχασμοί-11, Ἀθήνα 1994,σελ. 73

Ο Στρατής Δούκας για τον ζωγράφο Σπύρο Παπαλουκά

Σχολιάστε

Στρατής Δούκας, Μαρτυρίες και κρίσεις, εκδόσεις Κέδρος, γ΄ έκδοση, Αθήνα 1977

[…] Μετά τον Παρθένη, το έμπειρο μάτι δεν μπορεί παρά να σταθεί, υπερπηδώντας, στην προσωπικότητα του Παπαλουκά. Βουβός και δυσκολοδιάβαστος, αβοήθητος από κάθε άλλο μέσο εξωτερίκευσης, έξω από την καθαρή τεχνική του, δεν είναι άπορο, πως άφησε άναυδη την κριτική. Το διάχυτο φως του, τον δείχνει σαν τον πιο γνήσιο μετεμπρεσσιονιστή, που δεν δοκιμάστηκε από το κυβιστικό και μετακυβιστικό κίνημα. Ο διανοητικισμός, του στάθηκε πάντοτε ξένος. Ωστόσο μια αρχιτεκτονική, πλαστική, ενεργεί από μέσα με ακρίβεια των χαράξεων. Το πινέλο του δρά βροχή από φως και σκιά. Αντοχή στην πλοκή των στοιχείων, είναι εκείνο που τον χαρακτηρίζει: φως, τόνος, χρώμα, σχήμα, -αντίνομες δυνάμεις- στα σημεία ακριβώς που αλληλοεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται. Μια διαλεκτική -θα λέγαμε- αντιμετώπιση των αντιθέσεων, που τα θέλει όλα να υπάρχουν και όλα να εξείρονται. Η ύλη δεν υπάρχει για να αναδείξει το πνεύμα, η ίδια η ύλη στέκει σαν ύμνος στο πνεύμα, Δεν είναι μεταφυσικός αλλά φυσικός. Η ανδρική και δώρια φύση του, αποκρούει την ένταση, ζητώντας την ισορροπία. Πνεύμα αντικειμενικό με αίσθημα βαθύτατα κοινωνικό, μας παρουσιάζει ένα έργο ακόμη στην εξέλιξη του, ένα έργο που είναι προορισμένο όχι μόνο να διδάξει αλλά και να συνεχισθεί. Είναι η πιο πραγματική κατάθεση για μια ζωγραφική παράδοση. […]

Σπύρος Παπαλουκάς, Πύργος Ουρανουπόλεως (1952)

Στρατής Δούκας, Μαρτυρίες και κρίσεις, εκδόσεις Κέδρος, γ’ έκδοση, Αθήνα 1977, σελ. 87-88 (απόσπασμα)

Gottfried Benn, Εξπρεσσιονιστής!

Σχολιάστε

Gottfried Benn, Ποιήματα, εισαγωγή – μετάφραση – επίμετρο: Κώστας Κουτσουρέλης, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-01-2070-7.

 

ΕΞΠΡΕΣΣΙΟΝΙΣΤΗΣ! 

 

Κέρμα δὲν θὰ σοῦ κόψει ἡ Γερμανία

ὅπως παλιὰ ἡ Ἑλλάδα στὴ Σαπφώ.

Ἐδῶ τό’ χουν γιὰ ἐσχάτη προδοσία

ποὺ δὲν σοῦ κόψαν κιὀλας τὸν λαιμό.

 

Gottfried Benn, Ποιήματα, εισαγωγή – μετάφραση – επίμετρο: Κώστας Κουτσουρέλης, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 2019, σελ. 157.

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου

Σχολιάστε

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου, μετάφραση: Θ. Παρασκευόπουλος, εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-589-107-7.

Το μυθιστόρημα αυτό μας πηγαίνει στο δεύτερο μισό του 12ου αιώνα, στο μεσαιωνικό Τολέδο. Με φόντο τον παθιασμένο αλλά απαγορευμένο έρωτα του Βασιλιά της Καστίλης, Αλφόνσου Η΄ και της Ρακέλ Ιμπν Έσρα, της επονομαζόμενης, Λα Φερμόζα, ο Φοϋχτβάνγκερ συνθέτει ένα σκηνικό όπου ξεδιπλώνονται οι σχέσεις εξουσίας, οι πόλεμοι μεταξύ των χριστιανικών βασιλείων του Βορρά και του μουσουλμανικού Νότου στην Ιβηρική χερσόνησο, η θρησκευτική μισαλλοδοξία, η συνύπαρξη Εβραίων, μουσουλμάνων και χριστιανών. Μπορεί άραγε ένας μεγάλος έρωτας να αντισταθεί και να επιζήσει της βαρβαρότητας, του θρησκευτικού φανατισμού και πολιτικής ίντριγκας;

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Λα Φερμόζα, η όμορφη, αποκαλεί ο λαός του Τολέδου, πρωτεύουσας της μεσαιωνικής Καστίλης, τη Ρακέλ, κόρη του Γιεχούντα Ιμπν Έσρα, του Εβραίου υπουργού Οικονομικών του βασιλιά. Σύντομα ο βασιλιάς, ο Αλφόνσος Η΄ της Καστίλης, απαιτεί να γίνει η νεαρή Εβραία ερωμένη του. Η Ρακέλ δέχεται να προσφερθεί για την προστασία των ομοδόξων της και της ειρήνης. Το πάθος του ιππότη βασιλιά και η υποταγή της καλλιεργημένης Εβραιοπούλας εξελίσσονται σύντομα σε μεγάλο αμοιβαίο έρωτα, κι αυτό προκαλεί την οργή της βασίλισσας Λεονόρ, αδερφής του Άγγλου βασιλιά Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, αλλά και της ισπανικής εκκλησίας. Ο πόλεμος με τους Άραβες, που κατέχουν τη Νότια Ισπανία, περιπλέκει τα πράγματα.

Ο John Gray για τη σύζευξη αθεϊσμού και ψευδοεπιστήμης στον Ρ. Ντόκινς

Σχολιάστε

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019,ISBN: 978-618-5077-43-3.

(…) Εάν η λατρεία της επιστήμης του Κοντ δημιούργησε κατά τον 19ο αιώνα ένα υποκατάστατο θρησκείας μαζί με την ψευδοεπιστήμη της φρενολογίας, ο Ντόκινς και οι οπαδοί του έχουν διανθίσει το δαρβινισμό με την ψευδοεπιστήμη των μιμιδίων – δηλαδή τις μονάδες πληροφορίας που ανταγωνίζονται για την επιβίωση σε μια διαδικασία φυσικής επιλογής σαν αυτή που λειτουργεί στα γονίδια. Όμως τα μιμίδια δεν είναι φυσικές οντότητες, όπως τα γονίδια. Δεν έχει βρεθεί κανείς μηχανισμός μέσω του οποίου τα μιμίδια θα μπορούσαν να αντιγράφουν τον εαυτό τους και να μεταδίδονται εντός ενός πολιτισμού ή μεταξύ πολιτισμών. Χωρίς κάποια μονάδα ή μηχανισμό επιλογής, η θεωρία των μιμιδίων δεν είναι καν θεωρία. (…)

(…) Τα μιμίδια είναι σαν τα λογικά άτομα του Βίτγκενσταϊν, θεωρητικές κατασκευές για τις όποιες δεν υπάρχει κανένα πειστικό παράδειγμα. (…) Ανυπόστατα σαν το φλόγιστο, τα μιμίδια εισάγονται ως έννοια με μοναδικό στόχο να στηρίξουν την ιδέα ότι η εξέλιξη εξηγεί τα πάντα.

Κάθε φορά που ο αθεϊσμός εμφανίστηκε ως οργανωμένο κίνημα στη νεωτερική εποχή, πάντοτε συμμάχησε με την ψευδοεπιστήμη. (…)

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019, σελ. 33-35 (απόσπασμα)

Older Entries Newer Entries

Αρέσει σε %d bloggers: