Ο Στρατής Δούκας για τον ζωγράφο Σπύρο Παπαλουκά

Σχολιάστε

Στρατής Δούκας, Μαρτυρίες και κρίσεις, εκδόσεις Κέδρος, γ΄ έκδοση, Αθήνα 1977

[…] Μετά τον Παρθένη, το έμπειρο μάτι δεν μπορεί παρά να σταθεί, υπερπηδώντας, στην προσωπικότητα του Παπαλουκά. Βουβός και δυσκολοδιάβαστος, αβοήθητος από κάθε άλλο μέσο εξωτερίκευσης, έξω από την καθαρή τεχνική του, δεν είναι άπορο, πως άφησε άναυδη την κριτική. Το διάχυτο φως του, τον δείχνει σαν τον πιο γνήσιο μετεμπρεσσιονιστή, που δεν δοκιμάστηκε από το κυβιστικό και μετακυβιστικό κίνημα. Ο διανοητικισμός, του στάθηκε πάντοτε ξένος. Ωστόσο μια αρχιτεκτονική, πλαστική, ενεργεί από μέσα με ακρίβεια των χαράξεων. Το πινέλο του δρά βροχή από φως και σκιά. Αντοχή στην πλοκή των στοιχείων, είναι εκείνο που τον χαρακτηρίζει: φως, τόνος, χρώμα, σχήμα, -αντίνομες δυνάμεις- στα σημεία ακριβώς που αλληλοεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται. Μια διαλεκτική -θα λέγαμε- αντιμετώπιση των αντιθέσεων, που τα θέλει όλα να υπάρχουν και όλα να εξείρονται. Η ύλη δεν υπάρχει για να αναδείξει το πνεύμα, η ίδια η ύλη στέκει σαν ύμνος στο πνεύμα, Δεν είναι μεταφυσικός αλλά φυσικός. Η ανδρική και δώρια φύση του, αποκρούει την ένταση, ζητώντας την ισορροπία. Πνεύμα αντικειμενικό με αίσθημα βαθύτατα κοινωνικό, μας παρουσιάζει ένα έργο ακόμη στην εξέλιξη του, ένα έργο που είναι προορισμένο όχι μόνο να διδάξει αλλά και να συνεχισθεί. Είναι η πιο πραγματική κατάθεση για μια ζωγραφική παράδοση. […]

Σπύρος Παπαλουκάς, Πύργος Ουρανουπόλεως (1952)

Στρατής Δούκας, Μαρτυρίες και κρίσεις, εκδόσεις Κέδρος, γ’ έκδοση, Αθήνα 1977, σελ. 87-88 (απόσπασμα)

Gottfried Benn, Εξπρεσσιονιστής!

Σχολιάστε

Gottfried Benn, Ποιήματα, εισαγωγή – μετάφραση – επίμετρο: Κώστας Κουτσουρέλης, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-01-2070-7.

 

ΕΞΠΡΕΣΣΙΟΝΙΣΤΗΣ! 

 

Κέρμα δὲν θὰ σοῦ κόψει ἡ Γερμανία

ὅπως παλιὰ ἡ Ἑλλάδα στὴ Σαπφώ.

Ἐδῶ τό’ χουν γιὰ ἐσχάτη προδοσία

ποὺ δὲν σοῦ κόψαν κιὀλας τὸν λαιμό.

 

Gottfried Benn, Ποιήματα, εισαγωγή – μετάφραση – επίμετρο: Κώστας Κουτσουρέλης, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 2019, σελ. 157.

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου

Σχολιάστε

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου, μετάφραση: Θ. Παρασκευόπουλος, εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-589-107-7.

Το μυθιστόρημα αυτό μας πηγαίνει στο δεύτερο μισό του 12ου αιώνα, στο μεσαιωνικό Τολέδο. Με φόντο τον παθιασμένο αλλά απαγορευμένο έρωτα του Βασιλιά της Καστίλης, Αλφόνσου Η΄ και της Ρακέλ Ιμπν Έσρα, της επονομαζόμενης, Λα Φερμόζα, ο Φοϋχτβάνγκερ συνθέτει ένα σκηνικό όπου ξεδιπλώνονται οι σχέσεις εξουσίας, οι πόλεμοι μεταξύ των χριστιανικών βασιλείων του Βορρά και του μουσουλμανικού Νότου στην Ιβηρική χερσόνησο, η θρησκευτική μισαλλοδοξία, η συνύπαρξη Εβραίων, μουσουλμάνων και χριστιανών. Μπορεί άραγε ένας μεγάλος έρωτας να αντισταθεί και να επιζήσει της βαρβαρότητας, του θρησκευτικού φανατισμού και πολιτικής ίντριγκας;

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Λα Φερμόζα, η όμορφη, αποκαλεί ο λαός του Τολέδου, πρωτεύουσας της μεσαιωνικής Καστίλης, τη Ρακέλ, κόρη του Γιεχούντα Ιμπν Έσρα, του Εβραίου υπουργού Οικονομικών του βασιλιά. Σύντομα ο βασιλιάς, ο Αλφόνσος Η΄ της Καστίλης, απαιτεί να γίνει η νεαρή Εβραία ερωμένη του. Η Ρακέλ δέχεται να προσφερθεί για την προστασία των ομοδόξων της και της ειρήνης. Το πάθος του ιππότη βασιλιά και η υποταγή της καλλιεργημένης Εβραιοπούλας εξελίσσονται σύντομα σε μεγάλο αμοιβαίο έρωτα, κι αυτό προκαλεί την οργή της βασίλισσας Λεονόρ, αδερφής του Άγγλου βασιλιά Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, αλλά και της ισπανικής εκκλησίας. Ο πόλεμος με τους Άραβες, που κατέχουν τη Νότια Ισπανία, περιπλέκει τα πράγματα.

Ο John Gray για τη σύζευξη αθεϊσμού και ψευδοεπιστήμης στον Ρ. Ντόκινς

Σχολιάστε

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019,ISBN: 978-618-5077-43-3.

(…) Εάν η λατρεία της επιστήμης του Κοντ δημιούργησε κατά τον 19ο αιώνα ένα υποκατάστατο θρησκείας μαζί με την ψευδοεπιστήμη της φρενολογίας, ο Ντόκινς και οι οπαδοί του έχουν διανθίσει το δαρβινισμό με την ψευδοεπιστήμη των μιμιδίων – δηλαδή τις μονάδες πληροφορίας που ανταγωνίζονται για την επιβίωση σε μια διαδικασία φυσικής επιλογής σαν αυτή που λειτουργεί στα γονίδια. Όμως τα μιμίδια δεν είναι φυσικές οντότητες, όπως τα γονίδια. Δεν έχει βρεθεί κανείς μηχανισμός μέσω του οποίου τα μιμίδια θα μπορούσαν να αντιγράφουν τον εαυτό τους και να μεταδίδονται εντός ενός πολιτισμού ή μεταξύ πολιτισμών. Χωρίς κάποια μονάδα ή μηχανισμό επιλογής, η θεωρία των μιμιδίων δεν είναι καν θεωρία. (…)

(…) Τα μιμίδια είναι σαν τα λογικά άτομα του Βίτγκενσταϊν, θεωρητικές κατασκευές για τις όποιες δεν υπάρχει κανένα πειστικό παράδειγμα. (…) Ανυπόστατα σαν το φλόγιστο, τα μιμίδια εισάγονται ως έννοια με μοναδικό στόχο να στηρίξουν την ιδέα ότι η εξέλιξη εξηγεί τα πάντα.

Κάθε φορά που ο αθεϊσμός εμφανίστηκε ως οργανωμένο κίνημα στη νεωτερική εποχή, πάντοτε συμμάχησε με την ψευδοεπιστήμη. (…)

John GrayΕπτά τύποι αθεϊσμού, μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκοςεκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019, σελ. 33-35 (απόσπασμα)

Αναγνωστική ανασκόπηση 2019

Σχολιάστε

Η τελευταία ανάρτηση της χρονιάς, ως είθισται στο παρόν ιστολόγιο, είναι αφιερωμένη στα βιβλία που ξεχωρίσαμε μέσα στη χρονιά. Όπως κάθε χρόνο η λίστα που παραθέτουμε δεν περιλαμβάνει μόνο βιβλία που εκδόθηκαν μέσα στη χρονιά αλλά και παλιότερες εκδόσεις. Τα βιβλία που ξεχωρίσαμε το 2019 είναι τα ακόλουθα:

1. Μ. Μπούμπερ Νόϋμαν, Μίλενα από την Πράγα, εκδόσεις Κίχλη και Τα Πράγματα, Αθήνα 2015

 

 

2. Κώστας Β. Κατσουλάρης, Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2018

3. Γιάννης Παλαβός, Το Παιδί, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2019

4.Γιώργος ΣταματόπουλοςΟ χορός και ο εμφύλιος, εκδόσεις Έρμα, Αθήνα 2019

5.Νικόλας Σεβαστάκης, Άνθρωπος στη σκιά, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2019

6. Νίκος Δαββέτας, Η Εβραία νύφη, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2009

7.Γιάννης Ατζακάς, Θολός βυθόςεκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008

8. Χριστόφορος Ελ. Αρβανίτης, Θρησκεία και πολιτικός Φιλελευθερισμός, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2019

9. Charles Stewart, Όνειρα και ιστορική συνείδηση στην Ελλάδα, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2019

10. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Άσπονδοι αδελφοί, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2019

11. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Υπό το φως του μυθιστορήματος, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2015

 

12. John Gray, Επτά τύποι αθεϊσμού, εκδόσεις Οκτώ, Αθήνα 2019

 

13. Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019

14. Walter Benjamin, Κείμενα 1934-1940εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2019

15. Πάνος Τσίρος, Η μοναξιά των σκύλων, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2019

Καλές γιορτές και καλές αναγνώσεις!

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή

Σχολιάστε

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή: Άγονοι έρωτες, εκδόσεις Βακχικόν , Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-638-073-0.

 

Η νουβέλα Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή (εκδόσεις Βακχικόν) του Θόδωρου Σούμα, με ήρωες έναν άντρα και τις γυναίκες που ερωτεύεται, περιστρέφεται γύρω από το μοτίβο του ανεκπλήρωτου πόθου: Άγονοι έρωτες, αδυναμία πραγμάτωσης κι ενσάρκωσης της σεξουαλικής επιθυμίας, ερωτική αποστέρηση, πίκρα του ατελέσφορου έρωτα. Αλλά και συγκρούσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, ανάμεσα στον έρωτα και το σεξισμό, το ρομαντισμό και τη φαλλοκρατία, το συναίσθημα και τον κυνισμό, το πάθος και τη ματαίωση· αντιθέσεις μεταξύ των τάσεων των ανθρώπων για άμεσο, πρωτογενές σεξ και για διάλογο με το άλλο φύλο.

Γύρω από το Φάνη περιφέρονται λικνιζόμενες, δελεαστικές γυναίκες που δεν μπορεί να αδράξει. Γραμμένο άλλοτε σε ένα ύφος ημερολογιακό, εσωτερικών σκέψεων, και άλλοτε σκωπτικό και διαλογικό, ηδυπαθές και ενίοτε ζοφερό, το μυθιστόρημα αφηγείται μία κεντρική, «σύγχρονη», σκοτεινή ερωτική ιστορία του ήρωα που περιστρέφεται γύρω από την ίδια γυναίκα, την Ηλέκτρα, και, εμβόλιμες, διαφορετικές παλαιότερες ερωτικές σχέσεις του.

 

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Άσπονδοι αδελφοί

Σχολιάστε

Σταύρος ΖουμπουλάκηςΆσπονδοι αδελφοί: Εβραίοι, χριστιανοί, μουσουλμάνοιεκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-16-8357-7.

 

 

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Τα περισσότερα κείµενα αυτού του βιβλίου συζητούν µια σκοτεινή πλευρά των τριών µονοθεϊσµών, εκείνη που αφορά τη µεταξύ τους σχέση, η οποία είχε για κύριο γνώρισµά της τη µισαλλοδοξία και σφραγίστηκε συχνά από το χυµένοαίµα, και ας αναγνωρίζουν και οι τρεις ως κοινό πατέρα της πίστης τους τον Αβραάµ. Το πρότυπο αυτού του µίσους είναι ο χριστιανικός αντιιουδαϊσµός. Εχθρότητα, συχνά µάλιστα σφοδρότερη, χώρισε και τους πιστούς της ίδιας θρησκείας µεταξύ τους: η Ευρώπη έχει πικρή πείρα αυτής της εχθρότητας µε τους οµολογιακούς θρησκευτικούς πολέµους του 16ου αιώνα και σήµερα είµαστε µάρτυρες αιµατηρής εχθρότητας στο εσωτερικό του Ισλάµ. Γίνεται ωστόσο λόγος στις σελίδες του βιβλίου και για ορισµένες φωτεινές περιπτώσεις ανθρώπων, χριστιανών περισσότερο, που άφησαν πίσω τους αιώνες µισαλλοδοξίας και έζησαν και πέθαναν για έναν κόσµο φιλοξενίας και ελευθερίας. Την ειρηνική συνύπαρξη των πιστών των διαφόρων θρησκειών, την οποία δεν µπόρεσαν να την εγγυηθούν οι ίδιες, την εγγυάται το δηµοκρατικό, ουδετερόθρησκο κράτος, γι’ αυτό θα έπρεπε και οι ίδιες οι θρησκείες να το υπερασπίζονται παντού και χωρίς εξαιρέσεις.

***

Παραθέτουμε την κριτική του Μιχάλη Πάγκαλου που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των συντακτών» στις 19/10/2019: 

Ο Θεός στον αδελφό

Του Μιχάλη Πάγκαλου

Με το Άσπονδοι αδελφοί ο Σταύρος Ζουμπουλάκης μελετά, μεταξύ άλλων, το παρελθόν και το παρόν των μονοθεϊστικών θρησκειών, καθώς και τις μεταξύ τους αντιφορές και συγκρούσεις. Διανοούμενος πρώτης γραμμής ο Ζουμπουλάκης, πιστός χριστιανός και βαθιά αριστερός –αλλά αριστερός με αφανάτιστη και αδογμάτιστη σκέψη–, δεν μιλά ως αποστασιοποιημένος παρατηρητής, δεν γράφει ακαδημαϊκά: διαθέτει προσωπικό ερώτημα. Όπως σε όλα του τα γραπτά, έτσι και εδώ ο προσεκτικός αναγνώστης διακρίνει πίσω από τις γραμμές την έντονη αγωνία του συγγραφέα για το μέλλον της θρησκείας και της ηθικής στον κόσμο μας. Ο συγγραφέας ξαναπιάνει έτσι το νήμα του προβληματισμού που είχε καταθέσει στο Ο Θεός στην πόλη (Εστία, 2002).

Οι χριστιανοί διώκονται στις μουσουλμανικές χώρες μέσα στη γενική αδιαφορία. «Ο χριστιανισμός -λέει ο Ζουμπουλάκης- είναι σήμερα η πλέον διωκόμενη θρησκεία στον πλανήτη» (203). Ποιο είναι το μέλλον των μονοθεϊστικών θρησκειών σε μια άθεη Ευρώπη που, αφενός, αδιαφορεί για τους διωγμούς των χριστιανών και, αφετέρου, μισεί η ίδια –αναβιώνοντας αρχαϊκούς φόβους– τον πρόσφυγα, τον ξένο και τον μουσουλμάνο; Ο μονοθεϊσμός, ως σχολείο «φιλοξενίας και αντιρατσισμού» (Λεβινάς), θα μπορούσε να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή Ακροδεξιά.

Ο Ζουμπουλάκης δεν εξωραΐζει, αλλά μιλά με βαθιά γνώση και επιχειρήματα. Το βιβλίο εξετάζει τη «σκοτεινή πλευρά» των τριών μονοθεϊσμών, δηλαδή, την αμοιβαία μισαλλοδοξία που οδηγεί στο χυμένο αίμα. Οι σχέσεις μεταξύ των τριών «τέκνων του Αβραάμ», ιουδαϊσμού, χριστιανισμού και ισλάμ, υπήρξαν συχνά μέσα στην Ιστορία σχέσεις φανατισμού και μίσους.

Τέσσερις από τις μελέτες του είναι αφιερωμένες στο πρόβλημα του χριστιανικού αντιιουδαϊσμού και του αντισημιτισμού. Με παρρησία, θεωρεί μάλιστα τον χριστιανικό αντιιουδαϊσμό το «πρότυπο» των μορφών που λαμβάνει η θρησκευτική μισαλλοδοξία. Στο ερώτημα του Ρεζίς Ντεμπρέ «πώς είναι δυνατόν να λατρεύεις τον Θεό του ελέους και ταυτόχρονα να σκοτώνεις και μάλιστα εν ονόματι αυτού ακριβώς του Θεού;» ο Ζουμπουλάκης προτιμά να μη δώσει μια βολική, ιδεολογική απάντηση, αλλά να το κρατήσει ανοιχτό:

«[το ερώτημα] μένει πάντα εκεί, αναπάντητο, για να τυραννά τη συνείδηση και να την κρατάει άγρυπνη. (…). Η Βίβλος λοιπόν πρώτη, χιλιάδες χρόνια πριν από τον Ντεμπρέ, έφερε στο φως της συνείδησης το φοβερό ενδεχόμενο να λατρεύεις τον Θεό και να σκοτώνεις τον αδελφό σου» (37, 40).

Τα κείμενα αυτά του βιβλίου για τον χριστιανικό αντιιουδαϊσμό και τον αντισημιτισμό αποτελούν πρωτοποριακές για τη χώρα μας μελέτες των ζητημάτων αυτών. Ο Ζουμπουλάκης θεωρεί ότι το ιστορικό αίνιγμα είναι ο αντιιουδαϊσμός. Ο συγγραφέας διαφοροποιείται εδώ από διεθνούς κύρους μελετητές του αντιιουδαϊσμού, όπως ο Ντέιβιντ Νίρεμπεργκ. Πράγματι, στο σπουδαίο βιβλίο του Anti-Judaism: The Western Tradition (2014), ο Νίρεμπεργκ θεωρεί ότι με την αντιιουδαϊκή πολεμική η Δύση εξήγησε και πολέμησε «ό,τι ήθελε εκάστοτε να εξηγήσει και να πολεμήσει» (131). Σύμφωνα με τον Ζουμπουλάκη, όμως, η γενική ερμηνεία αυτή του Νίρεμπεργκ υποτιμά την τεράστια σημασία που έχει για τη χριστιανική συνείδηση και τον πολιτισμό της Ευρώπης το ιδρυτικό κείμενο της Καινής Διαθήκης. Δεν βλέπει έτσι ότι η πηγή του αντιιουδαϊσμού της χριστιανικής Εκκλησίας βρίσκεται μέσα στην ίδια την Καινή Διαθήκη:

Αν η πηγή αυτή βρίσκεται, όπως πιστεύω, στην Καινή Διαθήκη, το ερώτημα γίνεται εξαιρετικά δυσαπάντητο και για ορισμένους μας τραγικό. […] ανάμεσα στις δύο θρησκείες [ιουδαϊκή και χριστιανική] θα υπάρχει πάντα ένταση και σύγκρουση (71).

Οσο δύσκολη και τραγική και αν είναι η διαπίστωση αυτή, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια στάση αυτοκριτικής και μετάνοιας των χριστιανικών Εκκλησιών στο ζήτημα της ιστορικής τους σχέσης με τον εβραϊκό κόσμο. Η αυτοκριτική αυτή διεργασία μάλιστα έχει ήδη γίνει από την Καθολική και τις Προτεσταντικές Εκκλησίες, δίνοντάς μας σπουδαία κείμενα και Διακηρύξεις, όπως η Nostra Aetate (1965) της Β’ Βατικανής: «όλα όσα ορίζει η Nostra Aetate αποτελούν πλέον στοιχειώδεις πεποιθήσεις ενός σημερινού χριστιανού της Δύσης» (107). Αντίθετα, για την Ορθόδοξη Εκκλησία ο συγγραφέας διαπιστώνει ότι «η φρικτή είδηση της εξόντωσης των Εβραίων στο Αουσβιτς δεν έχει ακόμη φτάσει στα αυτιά της» (71).

Το βιβλίο συμπληρώνεται και από άλλα κείμενα (είκοσι τρία συνολικά), εντελώς ξεχωριστά το καθένα τους. Σε ένα από αυτά («Χριστιανική μαρτυρία στη Γάζα»), ο συγγραφέας αναφέρεται στον Παλαιστίνιο καθολικό Μανουέλ Μουσαλάμ, ιερέα μιας μικρής κοινότητας διακοσίων ψυχών στη Γάζα, σε αυτήν την «ανοιχτή φυλακή ενάμισι εκατομμυρίου μουσουλμάνων, διαρκώς σε εμπόλεμη κατάσταση» (171). Το καθοριστικό βίωμα του Μουσαλάμ είναι το βίωμα της εξορίας, το βίωμα του ίδιου του Χριστού, του «κατεξοχήν Εξόριστου» (Ιω 1:10-11). Σε αυτήν την τρομακτικά δύσκολη συνθήκη, ο αμπουνά Μανουέλ Μουσαλάμ πορεύεται ξαρμάτωτος, με μοναδικό του στήριγμα την πίστη του στον Χριστό:

Είμαι ένα άγριο δέντρο μπολιασμένο στο μοναδικό δέντρο που είναι ο Χριστός. Στη ζωή μου φοβήθηκα, αρρώστησα, συνάντησα δυσκολία με το Ισραήλ, αλλά ταυτόχρονα δούλεψα, βοήθησα παιδιά να μεγαλώσουν, φρόντισα φτωχούς, αρρώστους, λαβωμένους της ζωής, κήρυξα το Ευαγγέλιο (181).

Εν κατακλείδι, οι φωτεινές αυτές περιπτώσεις ανθρώπων, χριστιανών κατά βάση, που αφήνοντας πίσω τους αιώνες μισαλλοδοξίας έζησαν και πέθαναν για έναν κόσμο αγάπης και ελευθερίας, έρχονται να φωτίσουν με ένα άλλο φως ολόκληρο το βιβλίο. Χωρίς υπερβολή, οι Άσπονδοι αδελφοί αποτελούν πολύτιμο βοήθημα και, θα τολμούσα να πω, στήριγμα για κάθε άνθρωπο που αντιλαμβάνεται ότι η πίστη στον Θεό οφείλει να συνομιλεί με την εποχή της και, κυρίως, να αντιπαλεύει τη δεισιδαιμονία και τον φανατισμό που οδηγούν στο μίσος του άλλου ανθρώπου. Το βιβλίο είναι φωτεινό. Το φως της πίστης δεν σβήνει αλλά δυναμώνει με το φως του λόγου και της αλήθειας.

Σωστά, ο Ζουμπουλάκης επισημαίνει ότι ο εγγυητής της ειρηνικής συνύπαρξης των μεγάλων μονοθεϊστικών θρησκειών δεν είναι άλλος από το ουδετερόθρησκο (laïc) δημοκρατικό κράτος. Μόνο η δημοκρατία μπορεί να εγγυηθεί την ελευθερία, το ελεύθερο φρόνημα που είναι προϋπόθεση μιας συνειδητής αφιέρωσης στον Θεό. Αυτό σημαίνει ότι η δημοκρατία δεν είναι μόνο «διαδικασία»: δεν μπορεί να «συναντιόμαστε μέσα στην παραίτηση από αυτό που είμαστε» [Αντρέ Νεέρ] (71). Αν αυτό ισχύει για όλες τις μονοθεϊστικές θρησκείες, ο λόγος και η δημοκρατία αποτελούν σήμερα προϋπόθεση και για έναν φωτεινότερο και ευαγγελικότερο χριστιανισμό.

https://www.efsyn.gr/tehnes/ekdoseis-biblia/anoihto-biblio/215374_o-theos-ston-adelfo

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: