Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2.

Ι

(…) Πόσον ἀγώνα  πρέπει νὰ σηκώσει ὁ καθεὶς προκειμένου  νὰ ξεπεράσει τὴν ἐπὶ τῶν φαινομένων δόκηση; Γνωρίζουμε τὴν προσφορὰ τῆς δοκιμασίας, τὸ εἰλικρινὲς καὶ ἀήττητο νόημα ποὺ κρύβεται μέσα στὸ σχῆμα τοῦ ἀνθρώπου. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 40 (ἀπόσπασμα)

***

ΙΙ

(…) Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ ἄτομο, ἀλλὰ ἀπ’ ὅλους μαζὶ κατὰ συνέχεια διαδοχῆς. Ἄλλοι ἔρχονται καὶ βρίσκουν τὴ μνήμη μας κι ἀπ’ ἄλλους πρὶν τὴ βρήκαμε ἔμεῖς. Τὸ ἄτομο εἶναι ἔνα δοχεῖο, ποὺ δοκιμάζεται στὴν πλατύτερη ὕπαρξη ποὺ μᾶς περιέχει καὶ διαρκεῖ. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 52 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 131 του βιβλίου.

***

ΙΙΙ

(…) Ἡ ὀμορφιὰ τοῦ πραγματικοῦ, μονάχα σὲ ὅσους τὸ ὑπομένουν ἀποκαλύπτεται. Ὀμορφιὰ δὲν εἶναι ὁ ἔρωτας τοῦ προικισμένου προσώπου· εἶναι ἡ ἐγκαρτέρηση δίπλα, κοντὰ σ’ αὐτὸ ποὺ δὲν εἶσαι. (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 131 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ζ’ έκδοση, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2008. Απόσπασμα από τη σελίδα 75 του βιβλίου.

***

IV

(…)Εἶχε ἀγαπήσει πολὺ τὸ Τολέδο, μὲ τὴν παράξενη του ὀμορφιά. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐμπνέει ἀνάλογα αἰσθήματα ἔρωτος ἡ Θεσσαλονίκη σὲ ὅσους τὴν προσέχουν καὶ τὴν ἀναγνωρίζουν; Μήπως δίχως νὰ ξέρει γιατί καὶ μὲ ποιὸ θέλγητρο τὸν συγκρατεῖ, δὲν αἰσθάνεται κανεὶς ὅτι τοῦ εἶναι δύσκολο νὰ ἀποχωριστεῖ εὔκολα, αὐτὴν ποὺ προσφυῶς χαρακτηρίσθηκε “φτωχομάνα”; (…)

Νίκος Γαβριήλ ΠεντζίκηςΜητέρα Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις Κέδρος, 7η ἔκδοση, Ἀθήνα 2008, σελ. 75 (ἀπόσπασμα)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Υποσχεμένο κείμενο

Σχολιάστε

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017.

Ἔνδον πόλη

(ἀπόσπασμα)

[…] Τά περισσότερα γραπτά μου μοιάζουν ἀκατανόητα. Ὅταν, στεναχωρημένος, θέλω νά βρῶ κάποια δικαιολογία γιά τίς ἀποτυχίες μου, σκέφτομαι ὅτι ὁ κόσμος δέν μπορεῖ νά ἐνδιαφέρεται γιά ἀσήμαντες μικρολεπτομέρειες, πού πιστοποιοῦν τήν ὑφή καί τήν ὀργάνωση τῶν πραγμάτων, ὅταν ριχνόμαστε μέ πάθος ἀπάνω στό ἀντικείμενο νά τό ἀγκαλιάσουμε. Πρῶτα πρῶτα αὐτές οἱ λεπτομέρειες ἔχουν ἕνα χαρακτήρα ἰδιωτικὀ. Ἐκπηδοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπό τίς αἰσθήσεις τοῦ ὑποκειμένου. Δύσκολα μποροῦν νά μαζευτοῦν, νά συνταχθοῦν, νά συνταιριαχθοῦν χωρίς νά ἐκπέσουν σέ πεζή παράθεση, χάνοντας ἀπό τήν εὐδαίμονη σημασία τους. Δέν ἐνδιαφέρει ἡ προσπάθεια νά κρατήσουμε ψηλά τή λεπτομέρεια πού μᾶς ἀγγίζει. Ὁ καθένας πού βλέπει μιά οἰκοδομή δέν εἶναι ὑποχρεωμένος νά ξέρει τά μαθηματικά τοῦ ἀρχιτέκτονα. […] Τά πράγματα ἐνδιαφέρουν ὁλόκληρα. Δέν ἔχουν καμιά ἔννοια οἱ ἀπαλείψεις, οἱ ἀλλοιώσεις, παραλλαγές ἐκ συμπαθείας ἤ θαμπάδες λόγω εχθρότητος, πού ὑφίστανται ὅσα βλέπουμε. Οἱ ἄμεσες ἐντυπώσεις σβήνουν ἀφήνοντας νά κατασταλάξουν τά λογικά σχήματα τῶν συνηθειῶν. Σβήνουν καί ξεχνιοῦνται οἱ λεπτομέρειες καί ἀπομένουν μόνο τά συμπεράσματα. […]

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ὑποσχεμένο κείμενο: Πεζογράφημα, ἐκδόσεις Μπιλιέτο, σειρά: ὀκτασέλιδο τοῦ Μπιλιέτου-89/2017, Παιανία 2017, σελ. 1-2 (ἀπόσπασμα).

Σημ. «Αναγνώσεων»: Το κείμενο «Ἔνδον πόλη» δημοσιεύθηκε αρχικά στο βιβλίο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, Μητέρα Θεσσαλονίκηεκδόσεις Κέδρος, 7η έκδοση, Αθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2,σελ. 32-43 [εδώ: σελ. 32-33].

Ο Πεντζίκης για τον Καχτίτση

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής, γ’ έκδοση, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, ISBN 978-960-325-785-1.

[…] Όταν περπατάς μαζί του και τον ακούς, σου δημιουργεί μιαν ατμόσφαιρα μυστηρίου. Με μεγάλη μου χαρά διεπίστωσα κοινές ρίζες, ταυτότητα αντιλήψεων και περιστάσεων σε πάρα πολλά πράγματα μεταξύ μας. Διερωτώμαι αν θα μπορούσα με άλλον, εκτός από τον Ν. Κ., να προσέξω και να αισθανθώ το συναπάντημα που μας έτυχε πέρυσι στην Αθήνα, ένα βράδυ που τριγυρνούσαμε στους δρόμους. Η Αθήνα έχει πολύ ολίγο μυστήριο, και γι’ αυτό, μου εξηγούσε, προτιμά τις ελεύθερες ώρες του να πηγαίνει στην Κηφισιά. Άλλο κλίμα εκεί. Όχι βέβαια απλώς μόνο γιατί βρέχει πολύ περισσότερο παρά στο Άστυ. Στην Κηφισιά μου’ δειξε κάτι μισοερειπωμένες βίλες, εγκαταλειμμένα σπίτια, που θα μπορούσαν ν’ αποτελέσουν σκηνογραφία κατάλληλη για υποθέσεις σαν του Ντοστογιέφσκι ή του Τσέχοφ, όπου περιγράφεται η παρακμή μικροαστικών οικογενειών. Περισσότερο μαράζωμα παρά παρακμή. Μαράζωμα, αποτυχία, χρεοκοπία των ιδανικών της ανατροφής και αγωγής αντίκρυ στις εναντιότητες των υλικών συνθηκών της ζωής.[…]

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής, γ’ έκδοση, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, σελ. 117-118 (απόσπασμα)

ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ, ΑΓΩΝ ΨΥΧΗΣ

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ποιήματα (Παλαιοντολογικά), Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις, Θεσσαλονίκη 1988.

 

ΑΓΩΝ ΨΥΧΗΣ

Μόνος μέσα στοῦ ὀνόματός μου τὴ φυλακή,

παρ’ ὅλο  τὸν ἥλιο τὸν πλούσιο τῆς ἡμέρας

στεναχωριέμαι καὶ νιώθω τυφλός,

τὴ γλυκειὰ στερημένος ἐλπίδα τοῦ κόσμου.

 

Σύννεφο ἄϋλης ποιότητας ἄχρονης,

μπαίνει στὸ σπίτι τῶν θυρῶν κεκλεισμένων,

ἀλλάζοντας τὴ νύχτα σὲ παράδεισο,

φῶς, ἡ γλυκειὰ ἐλπίδα τοῦ κόσμου.

 

Ἐκεῖ ποὺ δὲν τὴν περιμένεις, ἀναπάντεχα,

ἀπὸ τὶς ἄκρες στὸ σῶμα τῶν δακτύλων εἰσορμᾶ,

ἀκμὴ ζωῆς καὶ θάνατος ταυτόχρονα,

ἀνάσα, ἡ γλυκειὰ ἐλπίδα τοῦ κόσμου.

 

Μές στὴν ἀπόγνωση τῆς κάθε μέρας ἐρωτῶ,

τὸ δέντρο ποὺ μὲ τὴν ἀπουσία της σαραβάλιασε,

πῶς διψασμένο νὰ χορτάσει μπορεῖ

ψωμί, τὴ γλυκειὰ ἐλπίδα τοῦ κόσμου;

(1952)

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ποιήματα (Παλαιοντολογικά), Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις, Θεσσαλονίκη 1988, σελ. 43.

ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ, ΜΝΗΜΗ ΝΕΚΡΩΝ

Σχολιάστε

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Γραφή Κατοχής: Το ανέκδοτο «Χειρόγραφο 1943» μαζί με άλλα συναφή και παρεμφερή κείμενα, εισαγωγή-επιμέλεια-σχόλια: Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, ISBN: 978-960-325-780-6.

ΜΝΗΜΗ ΝΕΚΡΩΝ

Η πόλη μας γεμάτη νεκρούς, που κανείς δεν τους συνόδεψε στη στερνή κατοικία τους. Η ωραία αυγή που αναδείχνει τα άνθη, φωτίζει συχνά πτώματα στους δρόμους. Πρόσωπα κρεουργημένα. Δίχως μύτη κι αυτιά. Αίματα στο πεζούλι της αυλόπορτας. Στο πεζοδρόμιο. Μπροστά στο παράθυρο του υπογείου. Στο σπίτι και στο μαγαζί άντικρυ που στρίβει ο δρόμος. Στο άκτιστο κοντινό οικόπεδο. Στον τοίχο του διπλανού μεγάρου. Απάνω στις επιγραφές των σοβαντισμένων, δίχως πολλά κουφώματα, τοίχων. Καταγής δίπλα στ’ αυλάκι για το νερό της βροχής. Στα χώματα και τα γκρεμίσματα απάνω αίματα. Στους συνοικισμούς με τ’ ανακατωμένα και ημιτελή οικήματα. Στα ερυμνά ιστορικά κάστρα των προγόνων. Στη ρίζα σιμά ενός ισχνού δέντρου μπροστά στην εκκλησία. Στο πάρκο όπου πάει ο κόσμος και σεργιανά και τα παιδιά παίζουν. Αίματα. Εδώ αφήκε τον ίσκιο του ο ένας, εκεί ο άλλος. Παιδιά, εικοσάχρονοι νέοι, έφηβοι, άντρες. Ένας αδελφός μαζί με την αδελφή του. Κοντά στο εικονοστάσι με τ’ αναμμένο καντήλι και το σταυρό. Που πρώτα να προφτάσουν να βάλουν κάγκελα, για να ξεχωρίζουν οι στράτες των ζωντανών, από τους δρόμους των νεκρών; Οι νεκροί αλλάζουν την όψη της πόλης. Παντού η μνήμη δημιουργεί παραισθήσεις θυμιάματος και λιβανιού. Τρομάζεις μήπως βγουν βρυκόλακες. Ο γήλοφος άντικρυ στο οίκημα των κρατουμένων ισοπεδώθηκε. Υπέρ αναπαύσεως διαβάζει ο παπάς επί κενοταφίου, ονόματα. Τα γραμμένα χαρτιά έχουν γεμίσει το στενό χώρο της Προσκομιδής, κάτω από τον «οβελία», τον Χριστό της εσχάτης ταπείνωσης. Την μετέπειτα άνοιξη ένα κατάλευκο αρνάκι έβοσκε το πράσινο χορτάρι ενός ομαδικού τάφου «ὧν κύριος οἶδε τὰ ὀνόματα».

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Γραφή Κατοχής: Το ανέκδοτο «Χειρόγραφο 1943» μαζί με άλλα συναφή και παρεμφερή κείμενα, εισαγωγή-επιμέλεια-σχόλια: Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκηςεκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2008, σελ. 117.

 

***

PENTZIKHS_MHTERA_THESSALONIKH.jpg.thumb_203x311_255e9cd1faf623aacb48373450ef340e

Σημ. «Αναγνώσεων»: Το κείμενο «Μνήμη Νεκρών» συμπεριλαμβάνεται και στο βιβλίο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη Μητέρα Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Κέδρος, 7η έκδοση, Αθήνα 2008, ISBN: 978-960-04-3004-2, σελ. 23-24.

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ο πεθαμένος και η ανάσταση

4 Σχόλια

article_1238244416

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ο πεθαμένος και η ανάσταση, εκδόσεις Άγρα, γ’ έκδοση, Αθήνα 1987, ISBN 960-325-323-5.

(…)Έχασα κάθε διάθεση. Δεν ξέρω, δεν μπορώ να εξακολουθήσω να γράφω. Η υπόσταση μου είναι όλο διακυμάνσεις. Το σχήμα της χάνεται μέσα στα δοχεία που γεμίζω. Η προσοχή στέκεται και κοιτά τα έξω αντικείμενα που με περιβάλλουν. Παρατηρώ το τραπέζι που σκυμμένος εργάζομαι. Από πάνω είναι στρωμένο με μαύρο μουσαμά. Θυμούμαι την πολυετή ιστορία του από την εποχή που αγοράστηκε. Δεν έχω όρεξη για ιστορίες. Το ξύλο από το μολύβι που κρατώ μυρίζει έμορφα, είναι μαλακό και γράφει λιπαρά, μαύρα. Το τετράδιο μπροστά μου χοντρό και με καλό χαρτί. (…)

Ν. Γ. Πεντζίκης, Ο πεθαμένος και η ανάσταση, εκδόσεις Άγρα, γ’ έκδοση, Αθήνα 1987, σελ. 9-10 (απόσπασμα)

1 Φεβρουαρίου 1974: Ο Ν. Γ. Πεντζίκης δίνει την τελική μορφή στο «Αρχείον»

Σχολιάστε

10953434_840838799308897_6226102064222364158_n

Ν. Γ. Πεντζίκης,  Αρχείον: Βιβλίον Έρωτος ήτοι της Αγάπης που χαρίζει ως Φως οικουμενικό ο Κύριος, εκδόσεις Α.Σ.Ε., Θεσσαλονίκη 1990, ISBN: 960-212-099-1.

Δεν συνηθίζουμε τις «επετειακές» αναρτήσεις. Σήμερα θα κάνουμε μια εξαίρεση. Ξαναδιαβάζοντας αυτό το διάστημα το -προ πολλού εξαντλημένο-  Αρχείον του Ν. Γ. Πεντζίκη (ένα και μοναδικό αντίτυπο του οποίου ανακαλύψαμε τυχαία τον Ιούνιο του 2013 σε βιβλιοπωλείο στο Ρέθυμνο της Κρήτης)  είδαμε στο Επίμετρο του βιβλίου ότι ο συγγραφέας έφτασε στην τελική του μορφή στις 1 Φεβρουαρίου 1974. Παραθέτουμε στη συνέχεια το Επίμετρο:

Επίμετρο

Το κείμενο αυτό αποτελεί την έβδομη μέσα σε τριάντα χρόνια και 8 μήνες διασκευή του κειμένου, που με τον τίτλο «Προγράμματα και εισιτήρια» και τον βυζαντινότροπο υπότιτλο «Μονωδία» άρχισα να γράφω τον Μάϊο του 1943. Τις περισσότερες φορές κρατούσα τον αρχικό τίτλο, στις επιχειρούμενες κατά περιόδους αναμοχλεύσεις της πρώτης γραφής. Μεταγενέστεροι τίτλοι υπήρξαν, εκτός του αναγινωσκομένου στην αρχή του παρόντος βιβλίου οι ακόλουθοι: «Ύπνος και ξύπνιος», «Παραμυθία», «Εφηβική κατάληξη» και «Σαλαφθά», λέξη που σημαίνει την Ειρήνη. Υπογράφω εν τέλει, σημειώνοντας ως ημερομηνία την 1η του μηνός Φεβρουαρίου του 1974, παραμονή της Αγίας Υπαπαντής του Κυρίου, ο συντάξας το όλον πόνημα,

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

Ν. Γ. Πεντζίκης,  Αρχείον: Βιβλίον Έρωτος ήτοι της Αγάπης που χαρίζει ως Φως οικουμενικό ο Κύριος, εκδόσεις Α.Σ.Ε., Θεσσαλονίκη 1990, σελ. 401.

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: