Γιώργος Μανιάτης, Έξεργα (τρεις αφορισμοί)

Σχολιάστε

Γιώργος ΜανιάτηςΈξεργα, εκδόσεις Στιγμή, γ’ έκδοση, Αθήνα 2018, ISBN: 978-960-269-291-2.

Ι

(…) Ἡ ἀγάπη εἶναι ἔλλειψη ἐχεμύθειας. Δὲν μᾶς ἑνώνει τίποτα περισσότερο ἀπὸ αὐτὸ ποὺ μᾶς χωρίζει. (…)

Γιώργος ΜανιάτηςΈξεργα, εκδόσεις Στιγμή, γ’ έκδοση, Αθήνα 2018, σελ. 16.

***

ΙΙ

Ὅσοι μὲ ἀγαποῦν γι’ αὐτὰ ποὺ ξέρω, μὲ μισοῦν. Ὅσοι μὲ μισοῦν, μὲ μισοῦν γι’ αὐτὰ ποὺ σκέφτομαι. (…)

Γιώργος ΜανιάτηςΈξεργα, εκδόσεις Στιγμή, γ’ έκδοση, Αθήνα 2018, σελ. 33.

***

ΙΙΙ

Ὁδηγοῦν τὸν τυφλὸ στὸ ἀπόσπασμα. Τὸν στήνουν στὸν τοῖχο. “Τὰ μάτια”, τοὺς λέει. “Δέστε μου τὰ μάτια”.

Γιώργος ΜανιάτηςΈξεργα, εκδόσεις Στιγμή, γ’ έκδοση, Αθήνα 2018, σελ. 116.

Advertisement

Μιχάλης Μακρόπουλος, Τσότσηγια & Ω’μ

Σχολιάστε

Μιχάλης Μακρόπουλος, Τσότσηγια & Ω’μ, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2017, ISBN: 978-618-5004-58-3.

Ο Μιχάλης Μακρόπουλος γνωρίζει όσο λίγοι να χειρίζεται το λόγο και τις λέξεις. Οι δύο νουβέλες του «Τσότσηγια» και «Ω’μ» που κυκλοφόρησαν πριν μερικά χρόνια σε έναν καλαίσθητο τόμο (εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2017) το αποδεικνύουν περίτρανα. Παρά το γεγονός ότι ειδολογικά τα δύο έργα δεν έχουν σχέση μεταξύ τους (γεγονός που για πολλούς θα σήμαινε ότι είναι άνισα) ο Μακρόπουλος κατορθώνει να κρατά σε κάθε σελίδα αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Υποδειγματική γλώσσα, δυνατή πλοκή, θαυμάσιες περιγραφές, εξαιρετική ατμόσφαιρα. Το τάλαντο του Μακρόπουλου φαίνεται ιδιαίτερα έντονα στο δίσημο τέλος της πρώτης νουβέλας. Εδώ ο αναγνώστης μπορεί να κάνει πολλές υποθέσεις, είτε αισιόδοξες, είτε απαισιόδοξες. Ας μας επιτραπεί η αποδοχή της αισιόδοξης εκδοχής. Άλλωστε ο ίδιος ο συγγραφέας χαρακτηρίζει την «Τσότσηγια» ως παραμύθι. Μόνο που είναι ένα παραμύθι για μεγάλους.

Από την άλλη πλευρά το «Ω’μ» ιδιαίτατα υποβλητικό, με αρκετούς συμβολισμούς και συναρπαστική γραφή ικανοποιεί και τον πλέον απαιτητικό αναγνώστη. Νομίζω ότι είναι από τις καλύτερες στιγμές του συγγραφέα (με αποκορύφωμα βεβαίως το Μαύρο νερό).

Απείρανθος Νάξου, 31 Ιουλίου 2022

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Ἐ. Χ. Γονατᾶς, [Ὑπομονή]

Σχολιάστε

Ἐ. Χ. Γονατᾶς, Ἡ κρύπτη, ἐκδόσεις Στιγμή, δ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2006, ISBN: 978-960-269-097-0.

Ὑπομονή! Θὰ πήξει τὸ δάκρυ, θὰ γίνει νησί.

Ἐ. Χ. Γονατᾶς, Ἡ κρύπτη, ἐκδόσεις Στιγμή, δ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2006, σελ. 41.

Γιώργος Σεφέρης, [Ζωή και ύπαρξη]

Σχολιάστε

Γιώργος ΣεφέρηςΈξι νύχτες στην Ακρόποληεκδόσεις Ερμής, ζ’ ανατύπωση, Αθήνα 1998.

Η αδικία δεν είναι που είναι η ζωή όπως είναι, αλλά που πρέπει να είναι όπως είναι.

Γιώργος ΣεφέρηςΈξι νύχτες στην Ακρόποληεκδόσεις Ερμής, ζ’ ανατύπωση, Αθήνα 1998, σελ.217.

***

Κοντά σου έμαθα αυτό το ρυθμό: να χάνεται κανείς για να υπάρξει.

Γιώργος ΣεφέρηςΈξι νύχτες στην Ακρόποληεκδόσεις Ερμής, ζ’ ανατύπωση, Αθήνα 1998, σελ.228.

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Στα χρόνια του Κόκκινου Κόμη

Σχολιάστε

 

 

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Στα χρόνια του Κόκκινου Κόμη, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2022, ISBN: 978-960-03-6920-5.

Ο Δημήτρης Κανελλόπουλος είναι κατά τη γνώμη μου ένας από τους κορυφαίους στη μικρή φόρμα. Για του λόγου το ασφαλές αρκεί η ανάγνωση του εξαιρετικού νέου βιβλίου του. Διηγήματα καλογραμμένα, ιστορίες εμπνευσμένες από τα φοιτητικά χρόνια στη Ρουμανία του υπαρκτού σοσιαλισμού με όλα τα συμπαρομαρτούντα. Ο Κανελλόπουλος φαίνεται να γνωρίζει καλά πρόσωπα και πράγματα. Περιγράφει και εδώ, όπως και στο Θάνατο του αστρίτη, έναν κόσμο και μια εποχή που πέρασε ανεπιστρεπτί, χωρίς να πέφτει στην παγίδα μιας γλυκανάλατης νοσταλγίας. Φυσικά το νέο βιβλίο διαφέρει ειδολογικά από το προηγούμενο. Αυτή η διαφοροποίηση αναδεικνύει τη δεινότητα και το συγγραφικό τάλαντο του Κανελλόπουλου. Δεν είναι εύκολο είδος η μικρή φόρμα. Ο πειρασμός του κομφορμισμού και της μανιέρας είναι πάντα στο προσκήνιο. Ο Κανελλόπουλος το γνωρίζει πολύ καλά και μας παραδίδει ένα αναγνωστικό διαμάντι.

 

1/6/2022

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Γ. Σεφέρης, Έξι νύχτες στην Ακρόπολη

Σχολιάστε

Γιώργος Σεφέρης, Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, εκδόσεις Ερμής, ζ’ ανατύπωση, Αθήνα 1998

 

Ἄκουσα σήμερα ἀπὸ ἕναν πρόσφυγα τοῦτο: Βγῆκαν κυνηγημένοι σ’ ἕνα ἑλληνικὸ νησί. Μαγαζιά, σπίτια, πόρτες, παράθυρα, ἔκλεισαν ὅλα μονομιᾶς. Αὐτὸς μὲ τὴν γυναίκα του μέσα στὸ κοπάδι. Τὸ μωρὸ ἕξι μέρες νὰ τραφεῖ· ἔκλαιγε, χαλνοῦσε τὸν κόσμο. Ἡ γυναίκα παρακαλοῦσε γιὰ νερό. Τέλος ἀπὸ ἕνα σπίτι τῆς ἀποκρίθηκαν: «ἕνα φράγκο τὸ ποτήρι». Καὶ ὁ πατέρας συνεχίζει: «Τί νὰ κάνω, κύρ-Στράτη, ἔφτυσα μέσα στὸ στόμα τοῦ παιδιοῦ μου γιὰ νὰ τὸ ξεδιψάσω».

Γιώργος Σεφέρης, Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, εκδόσεις Ερμής, ζ’ ανατύπωση, Αθήνα 1998, σελ.15.

Αναγνωστική απόλαυση

Σχολιάστε

Σπύρος Γιανναράς, Τη μέρα που θα σηκωνόμουν να χορέψω, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2017, ISBN: 978-960-505-290-4.

 

Η συλλογή του Σπύρου Γιανναρά με τίτλο Τη μέρα που θα σηκωνόμουν να χορέψω (εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2017) περιλαμβάνει έντεκα εξαιρετικά διηγήματα που, παρά την μεγάλη έκταση τους, διαβάζονται απνευστί. Ο συγγραφέας συνδυάζει αρμονικά τη στοχαστικότητα με την πλοκή και την ποιητική γλώσσα. Το αποτέλεσμα είναι στιβαρό και καθόλου άνισο. Η ατμόσφαιρα λίαν υποβλητική και υπαρξιακή: ο θάνατος, η απώλεια, ο πόνος, η φθορά, η ματαίωση διαπλέκονται ενίοτε με το χιούμορ, την ένταση, την αδημονία του αναγνώστη για την εξέλιξη της εκάστοτε ιστορίας, τις πολλές ανατροπές και εν τέλει με την αναγνωστική απόλαυση.

9-10/5/2021

Γ.Μ.Β.

Καιρός για καλή λογοτεχνία

2 Σχόλια

Σπύρος Γιανναράς, Ο βασιλιάς έρχεται όποτε του καπνίσει, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2015, ISBN: 978-960-505-175-4.

Ο Σπύρος Γιανναράς υπηρετεί κατά βάση το εκτεταμένο διήγημα σε αυτό το βιβλίο. Μια συλλογή διηγημάτων που εκφράζει έντονα την, κατά Zygmunt Bauman, ρευστότητα των καιρών μας και την ανελαστικότητα που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις. Μοναξιά, ανεστιότητα, απώλεια, πόνος, φθορά, διαπλέκονται και εκβάλλουν στο αέναο μυστήριο του υπάρχειν. Γλώσσα υποδειγματική και καλοδουλεμένη από έναν συγγραφέα που έχει πραγματική έγνοια για τη λογοτεχνία.

6-7/5/2021

Γ.Μ.Β.

Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο νερό

1 σχόλιο

Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο νερό, εκδόσεις Κίχλη, δ’ έκδοση, Αθήνα 2021, ISBN: 978-618-5004-92-7.

 

Η γραφή του Μιχάλη Μακρόπουλου συναρπαστική. Μια νουβέλα αξιώσεων που διαβάζεται απνευστί. Ένας κόσμος που πρέπει να αποδεχτεί τη μοίρα του και να μετοικήσει. Κάποιοι λίγοι αντιστέκονται σθεναρά. Μου θύμισε mutatis mutandis την περίπτωση του χωριού Σφενδύλι στην Κρήτη, όπου οι κάτοικοι του αναγκάστηκαν να μετοικήσουν λόγω της δημιουργίας του φράγματος του Αποσελέμη, που ουσιαστικά «σκέπασε» ολόκληρο το χωριό. Συνελόντι ειπείν, πρόκειται για ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα.

31/3/2021

Γ.Μ.Β.

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Ο θάνατος του αστρίτη

2 Σχόλια

Δημήτρης Κανελλόπουλος, Ο θάνατος του αστρίτη και άλλες ιστορίες, εκδόσεις Κίχλη, β’ έκδοση, Αθήνα 2020, ISBN: 978-618-5004-72-9.

Ο Δημήτρης Κανελλόπουλος διαθέτει μια ιδιαίτερη μαστοριά στο λόγο του. Τα διηγήματα του διαβάζονται με αμείωτο ενδιαφέρον ξανά και ξανά. Η γλώσσα, το ύφος, η μνήμη, το παρελθόν, η γενέθλια γη, η απώλεια, το νόημα, η υπαρξιακή διάσταση διαπλέκονται με ιδιαίτερο τρόπο. Η αποτύπωση, χωρίς φιοριτούρες, ενός κόσμου που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί καταδεικνύει το μέγεθος της συγγραφικής δεινότητας του Δ. Κανελλόπουλου. Τόσο καλά διηγήματα έχω να διαβάσω από την εποχή που γνώρισα το δάσκαλο του είδους: τον χαλκέντερο Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλο.

20/3/2021

Γ.Μ.Β.

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις

2 Σχόλια

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-435-688-1.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Ο τόμος αυτός είναι καρπός έντεκα συναντήσεων και συζητήσεων του Σταύρου Ζουμπουλάκη με τον Στρατή Μπουρνάζο. Οι δυο συνομιλητές συμφώνησαν εξαρχής να συζητήσουν, χωρίς συμβατικότητες, για θέματα που τους απασχολούν.

Το βιβλίο ξεκινάει με τα καλοκαίρια των παιδικών χρόνων και την περίοδο των σπουδών του Ζουμπουλάκη στην Αθήνα και στο Παρίσι, με τα διαβάσματα και τους δασκάλους του. Οι δυο συζητητές μιλάνε κατόπιν για το σχολείο, όπου ο πρώτος δούλεψε χρόνια, την εμπειρία της τάξης και της διδασκαλίας, την αντίληψή του για την εκπαίδευση, για την εποχή που υπήρξε διευθυντής της Νέας Εστίας, καθώς και για τα δύο ιδρύματα των οποίων είναι σήμερα επικεφαλής: τον Άρτο Ζωής και την Εθνική Βιβλιοθήκη. Τέλος, για ζητήματα γενικότερα και μεγάλα, όπως η αρρώστια και ο πόνος, η πίστη και η θρησκεία, ο εβραϊσμός και ο αντισημιτισμός, η πολιτική και η Αριστερά, η λογοτεχνία. Αναφέρονται σε προσωπικότητες γοητευτικές, όπως ο Άγγελος Ελεφάντης, o Κορνήλιος Καστοριάδης και ο Ζήσιμος Λορεντζάτος.

Συζητώντας, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης και ο Στρατής Μπουρνάζος βουτάνε στα βαθιά, αλλά και πλατσουρίζουν στον αφρό, στα καθημερινά. Πετάγονται, έτσι, κατά τη φράση του Βάρναλη (που χρησιμοποιεί και ο Παλαμάς για να εγκωμιάσει την ποίηση του πρώτου), «από την καβαλίνα του δρόμου στην κορφή της διπλανής ροδακινιάς».

***

Αποσπάσματα από το βιβλίο:  

1

[…] στην Ελλάδα, μη γελιόμαστε, απέξω μεταφέρουμε μοντέλα, σχήματα, διδακτικές μεθόδους. Κι αυτό είναι ενίοτε σοβαρό πρόβλημα, όταν πράγματα που στο εξωτερικό έχουν ήδη δείξει τις αδυναμίες, τα όρια και τα αδιέξοδα τους, εμείς τα φέρνουμε εδώ ως θέσφατα. […]

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, σελ. 217-218.

***

2

[…]Ένας φιλελεύθερος Εβραίος δεν μπορεί  ποτέ να δεχτεί την ιδέα της περιουσιότητας, ότι υπάρχει ένας λαός «εκλεγμένος», και γι’ αυτό έγιναν και πολλές προσπάθειες να την ερμηνεύσουν αλλιώς. Ο Λεβινάς, ας πούμε, λέει  ότι περιουσιότητα σημαίνει ευθύνη: εμείς έχουμε μεγάλη ευθύνη, μεγαλύτερη απ’ όλους τους άλλους. Πρόκειται δηλαδή για μια εκλογή ευθύνης, όχι προνομίων.[…]

Σταύρος Ζουμπουλάκης, Έντεκα συναντήσεις: Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2020, σελ. 338-339.

Δυο στοχασμοί του Κωστή Παπαγιώργη

Σχολιάστε

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-03-6595-5.

1

Πρώτιστη ιδιότητα του μεγαλείου είναι η απόσταση.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 300.

***

2 

Τα ποιήματα είναι σαν τον χορό – κάνουν ορατό το αόρατο και αόρατο το ορατό.

Κωστή Παπαγιώργη, Τα βιβλία των άλλων – 1: Έλληνες συγγραφείς, επιμέλεια: Γιάννης ΑστερήςΔημήτρης Καράμπελας, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, σελ. 351.

Καραντίνας αναγνώσματα VII

Σχολιάστε

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, ISBN: 360-7805-24-2.

***

σελ. 21

Δέν τό περίμενα ποτέ να’ ρθῶ σ’ αὐτό τό χάλι,

νά καθαρίζω στό στρατό πατάτες μέ κουτάλι.

***

σελ. 23

Στό πειθαρχεῖο, μ’ ἔκλεισαν χωρίς κρεβάτι, στρῶμα

καί τό τσιμέντο μοῦ ‘λιωσε σιγά σιγά τό σῶμα

***

σελ. 30

Τό φανταράκι στή σκοπιά σάν τό κεράκι λιώνει.

Βρέχει βροχή καί βρέχεται, φυσάει βοριάς, παγώνει.

 

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Στιχάκια του στρατού, εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία 2004, σελ. 21, 23, 30.

Καραντίνας αναγνώσματα V

Σχολιάστε

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, ISBN: 960-7233-31-Χ.

Ο ΕΥΦΡΑΤΗΣ

Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πλήρης μοναξιὰ εἶναι βαρεῖα καὶ ὅτι ἡ

ἔρημος εἶναι αὐχμηρὰ καὶ ταλανίζει. Ἀλλά, ἀλλά, οὐ μὴν

ἀλλὰ (ὅπως τοῦ Ἰσλὰμ τὸ Ἰλ Ἀλλά, τῶν χριστιανῶν τὸ

Ἔχει ὁ Θεὸς καὶ τῶν ἀθέων αἱ ὑψηλαὶ αἱ σκέψεις) κανεὶς

ἱδρώς, καμία δίψα, δὲν ἐξαντλοῦν τὸν μυστικὸν Εὐφράτην,

ποὺ καὶ ἐν τ ἐρήμ ἀκόμη, καὶ ἐντὸς καὶ πέραν τῆς σιγῆς,

ἐντὸς καὶ πέραν πάσης μοναξιᾶς καὶ πάσης μεμψιμοιρίας,

ποτίζει τὰ πάντα, πάντοτε, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ πηγὴ του,

ὅπως τὸ μέγα φῶς, τὸ ἄκτιστον, φωτίζει τὰ πάντα εἰς τὸν

αἰῶνα, χωρὶς νὰ φαίνεται ἡ ἑστία, τὰ πάντα, τὰ πάντα, ἀκόμη

καὶ τὰ πιὸ μικρά, ὅσον καὶ τὸ ἐκστατικόν, τὸ ἀνέσπερον,

τὸ μέγα παφλάζον Σύμπαν.

Ανδρέας ΕμπειρίκοςΟκτάνα, εκδόσεις Ίκαρος, 6η έκδοση, Αθήνα 2002, σελ. 8.

Καραντίνας αναγνώσματα ΙΙΙ

Σχολιάστε

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, ISBN:978-960-505-013-9.

[…]Διότι ὅταν ὑπάρχει ποίησις φαίνεται ὅπου καὶ ὅπως γίνεται, εἴτε εἶναι σὲ στίχους εἴτε εἶναι σὲ πράξεις. […]

***

Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Τὰ χαϊμαλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ τῶν ἀρμάτων: Ἀργὼ ἤ Πλοῦς ἀεροστάτου, Ζεμφύρα ἤ Τὸ μυστικόν τῆς Πασιφάης, Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill, ἐπιμέλεια: Γιώργης Γιοτρομανωλάκης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2012, σελ. 224 (ἐδῶ: ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἀνδρέα Ἐμπειρίκου Βεατρίκη ἤ Ὁ Ἔρωτας τοῦ Buffalo Bill)

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτά Χαρτιὰ

Σχολιάστε

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, ISBN: 960-7233-97-2.

[…] Τὸ κόκκινο πανί μου -τὸ πιὸ κόκκινο- ἦταν καὶ εἶναι ἀκόμα ἡ εὐκολία. Τὴν ὑποψιαζόμουνα παντοῦ. Κάτω ἀπὸ τὰ κηρύγματα γιὰ τὴν ἁπλότητα, γιὰ τὴν τάξη, γιὰ τὴν ἐγκράτεια. Τὴ μυριζόμουνα πίσω ἀπὸ τὶς συνταγὲς γιὰ τὸν πεζὸ λόγο, ποὺ ὄφειλε τάχα νὰ περιορίζεται στὶς μικρὲς περιεχτικὲς φράσεις καὶ ν’ ἀποφεύγει σὰν τὸ διάβολο τὶς εἰκονοπλαστικὲς ἀντιστοιχίες ἤ τοὺς συναισθηματικοὺς συνειρμούς. Ἐξάλλου, μὲ δυσαρέσκεια ἔβλεπα, ὁλοένα καὶ περισσότερο γύρω μου, ἀπὸ ἕνα εἶδος νεοεγκεφαλισμοῦ νὰ ρέπουν ὅλοι πρὸς τὴν ἀφηρημένη ἔκφραση, τὶς ἡθελημένες παρασιωπήσεις αὐτὸς προπάντων ὁ φόβος: μήπως τὰ ποῦμε ὅλα –, τοὺς μελετημένους ὑπαινιγμούς, τὶς ἔμμεσες ἀναφορὲς σὲ παλαιότερα στρώματα παιδείας, μιὰ ἀληθινὴ πανδαισία γιὰ ὅλα τὰ γένη τῶν συγχρόνων ὑδροκεφάλων. […]

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ Χαρτιά, ἐκδόσεις Ἴκαρος, στ’ ἔκδοση, Ἀθήνα 2004,σελ. 5-6.

 

 

Νικήτας Σινιόσογλου, [Περί μοναξιάς]

2 Σχόλια

Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ: Δοκιμή περιπλάνησης, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, ISBN: 978-618-5004-96-5.

[…] Μοναξιὰ εἶναι ὁ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ ἕναν κόσμο ποὺ θὰ τὸν νοιαζόσουν ἀρκετά, ὥστε νὰ τὸν ἀναγνωρίσεις ὡς θεῖο καὶ νὰ τὸν σεβαστεῖς – πάει νὰ πεῖ ἡ ἀναγνώριση ἑνὸς κόσμου μὴ ἀνθρώπινου ἤ μήπως βαθύτατα ἀνθρώπινου; Κι αὐτὸ εἶναι ἡ ἀνεστιότητα τοῦ πλάνητα, μιὰ ἐνεοστασία τῆς θεραπείας, φροντίδα ποὺ δὲν ἔχει ποῦ νὰ ἀπευθυνθεῖ, σὰν τὸ ἡλιοτρόπιο ποὺ κινεῖται ἀκόμη φυσικὰ ἀλλὰ ὁ ἥλιος δὲν τὸ πείθει πὼς εἶναι ἥλιος. […]

Νικήτας Σινιόσογλου, Λεωφόρος ΝΑΤΟ: Δοκιμή περιπλάνησης, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2019, σελ. 57.

 

 

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου

Σχολιάστε

Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Η Εβραία του Τολέδου, μετάφραση: Θ. Παρασκευόπουλος, εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-589-107-7.

Το μυθιστόρημα αυτό μας πηγαίνει στο δεύτερο μισό του 12ου αιώνα, στο μεσαιωνικό Τολέδο. Με φόντο τον παθιασμένο αλλά απαγορευμένο έρωτα του Βασιλιά της Καστίλης, Αλφόνσου Η΄ και της Ρακέλ Ιμπν Έσρα, της επονομαζόμενης, Λα Φερμόζα, ο Φοϋχτβάνγκερ συνθέτει ένα σκηνικό όπου ξεδιπλώνονται οι σχέσεις εξουσίας, οι πόλεμοι μεταξύ των χριστιανικών βασιλείων του Βορρά και του μουσουλμανικού Νότου στην Ιβηρική χερσόνησο, η θρησκευτική μισαλλοδοξία, η συνύπαρξη Εβραίων, μουσουλμάνων και χριστιανών. Μπορεί άραγε ένας μεγάλος έρωτας να αντισταθεί και να επιζήσει της βαρβαρότητας, του θρησκευτικού φανατισμού και πολιτικής ίντριγκας;

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Λα Φερμόζα, η όμορφη, αποκαλεί ο λαός του Τολέδου, πρωτεύουσας της μεσαιωνικής Καστίλης, τη Ρακέλ, κόρη του Γιεχούντα Ιμπν Έσρα, του Εβραίου υπουργού Οικονομικών του βασιλιά. Σύντομα ο βασιλιάς, ο Αλφόνσος Η΄ της Καστίλης, απαιτεί να γίνει η νεαρή Εβραία ερωμένη του. Η Ρακέλ δέχεται να προσφερθεί για την προστασία των ομοδόξων της και της ειρήνης. Το πάθος του ιππότη βασιλιά και η υποταγή της καλλιεργημένης Εβραιοπούλας εξελίσσονται σύντομα σε μεγάλο αμοιβαίο έρωτα, κι αυτό προκαλεί την οργή της βασίλισσας Λεονόρ, αδερφής του Άγγλου βασιλιά Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, αλλά και της ισπανικής εκκλησίας. Ο πόλεμος με τους Άραβες, που κατέχουν τη Νότια Ισπανία, περιπλέκει τα πράγματα.

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή

Σχολιάστε

Θόδωρος Σούμας, Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή: Άγονοι έρωτες, εκδόσεις Βακχικόν , Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-638-073-0.

 

Η νουβέλα Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή (εκδόσεις Βακχικόν) του Θόδωρου Σούμα, με ήρωες έναν άντρα και τις γυναίκες που ερωτεύεται, περιστρέφεται γύρω από το μοτίβο του ανεκπλήρωτου πόθου: Άγονοι έρωτες, αδυναμία πραγμάτωσης κι ενσάρκωσης της σεξουαλικής επιθυμίας, ερωτική αποστέρηση, πίκρα του ατελέσφορου έρωτα. Αλλά και συγκρούσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, ανάμεσα στον έρωτα και το σεξισμό, το ρομαντισμό και τη φαλλοκρατία, το συναίσθημα και τον κυνισμό, το πάθος και τη ματαίωση· αντιθέσεις μεταξύ των τάσεων των ανθρώπων για άμεσο, πρωτογενές σεξ και για διάλογο με το άλλο φύλο.

Γύρω από το Φάνη περιφέρονται λικνιζόμενες, δελεαστικές γυναίκες που δεν μπορεί να αδράξει. Γραμμένο άλλοτε σε ένα ύφος ημερολογιακό, εσωτερικών σκέψεων, και άλλοτε σκωπτικό και διαλογικό, ηδυπαθές και ενίοτε ζοφερό, το μυθιστόρημα αφηγείται μία κεντρική, «σύγχρονη», σκοτεινή ερωτική ιστορία του ήρωα που περιστρέφεται γύρω από την ίδια γυναίκα, την Ηλέκτρα, και, εμβόλιμες, διαφορετικές παλαιότερες ερωτικές σχέσεις του.

 

Π. Κονδύλης – Ε.Χ. Γονατάς: Εκλεκτικές συγγένειες

Σχολιάστε

Συλλογικό, 5 οικουμενικοί Έλληνες στοχαστές: Αξελός, Καστοριάδης, Κονδύλης, Πουλαντζάς, Σβορώνος, εκδόσεις Η εφημερίδα των συντακτών και Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2014, ISBN: 978-960-9797-27-6.

Π. Κονδύλης – Ε.Χ. Γονατάς: Εκλεκτικές συγγένειες

«Είναι αυτός ο φουσκωμένος διάνος φιλόσοφος;»

«Είδες που έχω δίκιο για τα ψώνια που μαζεύεις;»

του Αιμίλιου Καλιακάτσου

Εκείνη τη μέρα, 12 Οκτωβρίου 1983, στις 2 το μεσημέρι περίμενα στο τυπογραφείο τον Κονδύλη να πάρει διορθώσεις του βιβλίου, στη σειρά της «Γνώσης» που διηύθυνε, και να δει επί τόπου δοκίμια του εξωφύλλου. Το ραντεβού είχε οριστεί 6 μήνες νωρίτερα. Γερμανική συνέπεια και εκνευριστική ακρίβεια, χρόνια τώρα. Ημουν, βεβαίως, έτοιμος – κι ας τολμούσα να κάνω αλλιώς. Νωρίτερα, στις 11, θα κατέφθανε ο Γονατάς να ρίξει μια ματιά στις τελευταίες (;) διορθώσεις του βιβλίου του. Οι ώρες ταίριαζαν και για τις δυο δουλειές. Ομως, κι αυτό καθόλου ασυνήθιστο, ο Νώντας αντί για τις 11 ήρθε με «ολίγη καθυστέρηση» στις 2 παρά τέταρτο. Καθώς του ’φτιαχνα καφέ, ευχόμουν ο Τάκης να καθυστερήσει. Δουλειά με την ταυτόχρονη παρουσία και των δύο δεν μπορούσε να γίνει.

Δύο ακριβώς άνοιγε η πόρτα και χαιρετώντας με εκ του μακρόθεν ανέκραξε, με το γνωστό τρανταχτό, μεταδοτικό του γέλιο: «Χαίρε, λευκέ νέγρε!». Οταν ερχόταν από τη Χαϊδελβέργη μάς στόλιζε, καθώς μας έβρισκε συγκεντρωμένους να τον περιμένουμε, με τα παρόμοια. Το καλοκαίρι το περνούσε στη Γερμανία, γιατί έλειπαν οι Γερμανοί σε διακοπές, και ξεχειμώνιαζε στην Αθήνα καθώς είχαν επιστρέψει. «Χαίρε ευδαίμων Αραβία! Περνάτε, ευθύς αμέσως, από τη θερινή ραστώνη στη χειμερία νάρκη» και άλλα ανάλογα, γελώντας σύγκορμος. Μας πονούσε, αλλά δεν είχε κι άδικο.

Βρέθηκα σε δύσκολη θέση για την άκαιρη συνάντηση. Στην αμηχανία μου τα θαλάσσωσα στις συστάσεις. «Ο φιλόσοφος Παναγιώτης Κονδύλης» στον Νώντα, «Ο ποιητής Εψιλον Χι Γονατάς» στον Τάκη.

Ο Νώντας γινόταν έξαλλος όταν άκουγε «φιλόσοφος». «Πάψε, βρε πουλάκι μου, αυτοί τριχοτομούν την τρίχα. Γράφουν για να συλλέξουν μόρια στην πανεπιστημιακή τους καριέρα. Φλυαρίες που δεν αφορούν κανέναν. Ο τελευταίος φιλόσοφος που διαβάζω ξανά και ξανά είναι ο Σοπενάουερ». «Μαζεύεις εδώ όλα τα ψώνια, ποετάστρους της συμφοράς. Επειδή δεν μπορούν να γράψουν συγκροτημένα δέκα αράδες καταλογάδην, κάνουν ποιήματα με ασυναρτησίες και τρισάθλια ελληνικά και τα δικαιολογούν ως ποιητικές άδειες. Αδειο είναι το κεφάλι τους».

Αρπάχτηκαν για τα καλά, βεβαίως με «αστική ευγένεια», λόγω ανατροφής. Ο Τάκης έφυγε πριν της ώρας του, κατακόκκινος από θυμό, χωρίς καν να μας χαιρετίσει.

«Είδες που έχω δίκιο. Είναι αυτός ο φουσκωμένος διάνος φιλόσοφος; Να τη βράσω την πολυξεροσύνη και γλωσσομάθειά του. Δεν αντιλαμβάνεται απολύτως τίποτα».

Την επαύριο ήρθε ο Τάκης να πάρει τα δοκίμια. «Είδες που έχω δίκιο για τα ψώνια που μαζεύεις; Και το μεγαλύτερο είναι αυτός ο Εψιλον Χι».

Κάνα μήνα αργότερα, στο τυπογραφείο, Σάββατο μεσημέρι για την καθιερωμένη κρασοκατάνυξη και τα συναφή. Συνήθεια χρόνων. Συνέπεσαν οι δυο τους χωρίς να ανταλλάξουν καν χαιρετισμό. Γρήγορα έδεσαν τα «πηγαδάκια». Οι «φιλολογούντες» στον κύκλο του Γονατά και οι «φιλοσοφούντες» στου Κονδύλη. Οι πρωταγωνιστές έδειχναν εμφανώς να «αδιαφορούν» παντελώς ο ένας για τον άλλον. Υποτίθεται. Με την άκρη του ματιού και τα αυτιά τσιτωμένα παρακολουθούσαν τα τεκταινόμενα στη διπλανή παρέα. «Κύριε Κονδύλη, για ποιον Γιούγκερ μιλάτε;». «Μα για τον Ερνστ, κύριε Γονατά». «Τον ξέρετε; Εχω τα Απαντά του, σε γαλλική μετάφραση. Τον λατρεύω». «Είναι φίλος μου. Τον επισκέπτομαι συχνά. Η πολίχνη που διαβιοί είναι κοντά στη Χαϊδελβέργη. Εχουμε και αλληλογραφία». «Και είναι πράγματι 88 χρονών, κυκλοφορεί με ποδήλατο και καπνίζει 4 πακέτα άφιλτρα τσιγάρα;». «Ακριβώς. Βλέπω γνωρίζετε λεπτομέρειες!».

Ολοι μας ακούγαμε το όνομα του Γερμανού συγγραφέα πρώτη φορά. Στα ελληνικά δεν είχε, μέχρι τότε, κυκλοφορήσει τίποτε. Οι κύκλοι όμως παρέμεναν άτμητοι. Σε λίγο: «Ακουσα, κύριε Γονατά, να αναφέρεσθε με θαυμασμό στον Γκριλπάρτσερ. Σπουδαίος. Τον αναγιγνώσκω μετ’ ευχαριστήσεως».

Μετά από κάμποσα τέτοια οι κύκλοι ενώθηκαν. Τα «κύριε» ευθύς παραμερίστηκαν και, πράγμα απρόσμενο για τις πεποιθήσεις και των δύο, αντικαταστάθηκαν με τα τρυφερά «Τάκη μου», «αγαπητέ μου Νώντα». Δεν υπήρχε περιοχή της Τέχνης που να μην κατείχαν και τις υποσημειώσεις. Λάτρευαν τον Μπονιουέλ, τον Σκριάμπιν, τον Αϊβαζόφσκι, τον Λεσκώφ, τον Σολωμό, τους Ρώσους παντός καιρού και εποχής (ο Τάκης τους διάβαζε στο πρωτότυπο), τη νεοελληνική παραλογοτεχνία (Ιωάννη Σκουτερόπουλο, Αγγελο Τσουκαλά, Αριστείδη Κυριακό…), τους βυζαντινούς υμνωδούς (έψαλαν παρέα, όχι βεβαίως σε εκκλησία) και ό,τι άλλο βάλει ο νους.

Ο Κονδύλης αρκετές φορές μας είχε κεραυνοβολήσει: «Την ουσία του έργου μου μόνον ο Γονατάς έχει σε βάθος κατανοήσει, που δεν με διαβάζει κιόλας». «Τάκη μου, αυτά τα απέραντα πονήματά σου δεν τα μπορώ. Ανιώ αφάνταστα. Τ’ άλλα όμως, Παβέζε, Λίχτενμπεργκ, Σαμφόρ, Ριβαρόλ και τα σχετικά τα μελετώ εξονυχιστικώς». Οι εκλεκτικές τους συγγένειες, γειτόνευαν και τα σπίτια τους —στην Κηφισιά ο ένας, στον Κοκκιναρά ο άλλος—, δημιούργησαν ξεχωριστή, εγκάρδια φιλία. Είχαν διαβάσει τα ίδια βιβλία, συγκινηθεί με παραπλήσιες ουράνιες μουσικές, συναπαντηθεί με εξαίσιους θιάσους. Για τον μόνο άνθρωπο που με ρωτούσε ο Τάκης τι κάνει, στα πυκνά τηλεφωνήματά του από τη Γερμανία, ήταν ο Νώντας. «Δεν φανταζόμουνα ποτέ ότι θα συναντούσα στην καθ’ ημάς Ανατολή έναν αληθινά καλλιεργημένο άνθρωπο σαν τον Γονατά. Να μου τον ασπασθείς αλά ρωσικά». Ο Γονατάς δεν σήκωνε το τηλέφωνο παρά μόνο αν χτυπούσε με μυστικό σήμα. Συχνά τα μπέρδευε τα συνωμοτικά και δεν το σήκωνε καθόλου. Εχουμε περάσει ώρες πολλές με γέλια, αθώα πειράγματα εκατέρωθεν και καλή καρδιά, αλλά και συζητήσεις απροσμέτρητης ευφορίας.

Ο Νώντας, όταν πέθανε ο Τάκης (θλίψη ασήκωτη), στο γραφείο του κορνίζωσε και τοποθέτησε δίπλα στις φωτογραφίες του Τσέχωφ και του Φλωμπέρ (τους δασκάλους του, όπως έλεγε) και εκείνη του Τάκη, χαρισμένη από τον ίδιο τον Κονδύλη, μετά από φορτικές παρακλήσεις του Εψιλον Χι. Χειρονομία μία και μοναδική.

Συλλογικό, 5 οικουμενικοί Έλληνες στοχαστές: Αξελός, Καστοριάδης, Κονδύλης, Πουλαντζάς, Σβορώνος, εκδόσεις Η εφημερίδα των συντακτών και Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2014, σελ. 111-114.

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: